Interpelacja w sprawie postępów we wdrażaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010 (EUDR), a także egzekwowania embarga na produkty drzewne z Rosji i Białorusi

Szanowna Pani Minister,

rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010 (dalej: EUDR) stanowi jeden z fundamentów Europejskiego Zielonego Ładu. Jego celem jest wyeliminowanie z obrotu na rynku unijnym towarów przyczyniających się do wylesiania i degradacji lasów na świecie. Pomimo że EUDR obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, jego skuteczne stosowanie wymaga stworzenia krajowych ram instytucjonalnych i egzekucyjnych.

Prace legislacyjne nad polską ustawą wdrażającą EUDR trwają bez rozstrzygnięcia od ponad trzech lat. Pierwotny termin wejścia w życie przepisów wyznaczony był na grudzień 2024 r., następnie przesunięto go na 30 grudnia 2025 r., a wskutek kolejnego odroczenia – zatwierdzonego przez Radę UE z udziałem Polski w grudniu 2025 r. – nowe terminy do 30 grudnia 2026 r. dla operatorów dużych i średnich oraz 30 czerwca 2027 r. dla mikroprzedsiębiorstw i małych firm. Projekt polskiej ustawy wdrażającej (nr UC101), opublikowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w czerwcu 2025 r., przewidywał uchwalenie ustawy w IV kwartale 2025 r. Termin ten nie został dotrzymany.

Projekt UC101 ma określić krajowe ramy instytucjonalne, w tym właściwe organy nadzoru, procedury kontrolne i katalog sankcji. Do czasu jego wejścia w życie polscy przedsiębiorcy zobowiązani są samodzielnie prowadzić pełne procedury należytej staranności (due diligence), bez jasno wskazanego organu kontrolnego i bez gwarancji jednolitej wykładni prawa, co stwarza poważny stan niepewności prawnej dla całego sektora.

Niezależnie od kwestii implementacji EUDR Polska stoi w obliczu poważnego i naglącego problemu przestrzegania sankcji wobec Rosji i Białorusi w sektorze drzewnym. Śledztwo przeprowadzone przez brytyjską organizację Earthsight oraz dziennikarzy SWR ujawniło, że wartość nielegalnej sklejki brzozowej z Rosji i Białorusi sprowadzonej do UE z naruszeniem sankcji przekroczyła 1,5 miliarda euro. Polska okazała się największym pojedynczym punktem wejścia tego nielegalnego importu. Do naszego kraju przemycono ponad 6000 ciężarówek rosyjskiej sklejki o wartości co najmniej 669 milionów euro.

Mechanizm obejścia sankcji polegał na fałszowaniu kraju pochodzenia towaru i wskazywaniu Kazachstanu, Turcji lub Chin jako państwa eksportującego. W grudniu 2025 r. Prokuratura Okręgowa w Gdańsku postawiła zarzuty pięciu osobom – trzem obywatelom Polski i dwóm obywatelom Rosji – w związku z procederem trwającym w latach 2022-2024. Prokuratura wskazuje, że śledztwo ma charakter rozwojowy i nie wyklucza kolejnych zarzutów. Drewno stanowi znaczące źródło dochodów budżetu rosyjskiego, a zyski z jego eksportu zasilają finansowanie agresji zbrojnej przeciwko Ukrainie.

Prawidłowa i kompleksowa implementacja tak złożonego aktu prawnego jak EUDR wymaga aktywnego włączenia szerokiego grona interesariuszy: organizacji pozarządowych specjalizujących się w ochronie lasów i środowiska, niezależnych ekspertów prawnych i środowiskowych oraz przedstawicieli nauki. Rzeczywisty udział strony społecznej w pracach nad UC101 powinien być transparentny i wymierny – zarówno na etapie stanowienia prawa, jak i w procesie jego egzekwowania.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Jakie są aktualnie główne trudności napotykane przez ministerstwo we wdrożeniu EUDR, a w szczególności: na jakim etapie prac legislacyjnych znajduje się projekt ustawy UC101 i kiedy planowane jest jego ostateczne uchwalenie?
2. W jaki sposób ministerstwo zamierza zminimalizować stan niepewności prawnej polskich przedsiębiorców wynikający z braku wyznaczonych organów kontrolnych w okresie poprzedzającym wejście w życie ustawy implementującej?
3. W jaki sposób Ministerstwo Klimatu i Środowiska koordynuje działania z organami właściwymi w zakresie egzekwowania embarga na rosyjskie i białoruskie produkty drzewne – w szczególności z Krajową Administracją Skarbową, służbami celnymi oraz prokuraturą – w świetle ustaleń śledztwa organizacji Earthsight, które wskazują Polskę jako największy punkt wejścia nielegalnej sklejki brzozowej z Rosji do UE?
4. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uczestniczy w wypracowywaniu mechanizmów weryfikacji rzeczywistego kraju pochodzenia importowanych produktów drzewnych, a jeśli tak, to jaką rolę odgrywa w tym procesie i z jakimi instytucjami współpracuje?
5. W jaki sposób i w jakim zakresie strona społeczna – w tym organizacje pozarządowe, środowiska naukowe oraz niezależni eksperci prawni zajmujący się tematyką ochrony lasów i przeciwdziałania wylesianiu – jest angażowana w prace nad projektem ustawy UC101 oraz w projektowanie systemu egzekwowania przepisów EUDR na poziomie krajowym?
6. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje współpracę z organizacjami pozarządowymi i ekspertami zewnętrznymi w zakresie monitorowania wdrożenia EUDR po wejściu w życie ustawy implementującej, a jeśli tak, to w jakiej formule i na jakich zasadach taka współpraca miałaby przebiegać?

Z poważaniem

Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP