Interpelacja #10327 - Interpelacja w sprawie realizacji priorytetów polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w obszarze spraw zagranicznych

Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji priorytetów polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w obszarze spraw zagranicznych Warszawa, 22-07-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 10327 Pana Posła Jarosława Sachajki i innych Państwa Posłów w sprawie realizacji priorytetów polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w obszarze spraw zagranicznych, uprzejmie informuję, co następuje. Ad 1. Do kluczowych inicjatyw w ramach których realizowano priorytet Przewodnictwa RP w Radzie UE (PRES PL) dot. wsparcia dla Ukrainy należy zaliczyć: rozmowy w ramach formatu Big 5+/Weimar Plus, zainicjowane jeszcze w listopadzie 2024 r. przez Ministra SZ R. Sikorskiego. W tym gronie (PL, FR, DE, IT, ES + UK + UA + Wys. Przedstawiciel ds. Zagranicznych i Bezp. UE) prowadzona jest koordynacja europejskich działań dot. kształtowania procesu rozmów nt. pokoju. W 2025 r. – szczególnie w kontekście inicjatyw USA – spotkania koordynacyjne odbyły się w Paryżu, Londynie i Rzymie; reprezentowanie UE, w imieniu Wysokiej Przedstawiciel ds. Zagranicznych i Bezpieczeństwa UE K. Kallas, przez Ministra Spraw Zagranicznych R. Sikorskiego podczas posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ w Nowy Jorku w trzecią rocznicę rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie (24 lutego 2025 r.); organizację spotkania w Warszawie 27 lutego w formacie dyrektorów politycznych ds. wschodnich UE z udziałem O. Ilkova, Dyrektora Rządowego Biura ds. Integracji Europejskiej i Transatlantyckiej Ukrainy oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych; mobilizowanie państw like-minded na rzecz poparcia i przyjęcia rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ z okazji trzeciej rocznicy pełnoskalowej rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie w lutym br.; uruchomienie na forum Grupy roboczej ds. Rozszerzenia i Krajów Negocjujących Przystąpienie do UE (COELA) prac nad trzema raportami screeningowymi przedłożonymi Radzie UE przez KE: w styczniu raportu dot. klastra 1 ‘Sprawy podstawowe’, w marcu raportów dot. klastra 2 ‘Rynek wewnętrzny’ oraz klastra 6 ‘Relacje zewnętrzne’. PRES PL podejmowała wysiłki na rzecz osiągnięcia jednomyślności na forum Rady UE dla otwarcia negocjacji UE z Ukrainą w ramach klastra 1. zainicjowanie w marcu br. decyzją Ministra R. Sikorskiego prac Polskiej Grupy Doradczej Wysokiego Szczebla ds. Ukrainy, w której skład wchodzą byli negocjatorzy członkostwa w Polski w UE: Jan Truszczyński, Jarosław Pietras, Jerzy Plewa, Paweł Samecki, Marcin Święcicki. W dniach 11-13 marca odbyli oni konsultacje w Kijowie a do czerwca br. przeprowadzili szereg działań doradczych i wspierających Ukrainę w przygotowaniach do spotkań screeningowych z KE; udział PRES PL w kształtowaniu przesłania politycznego oraz w organizacji posiedzenia Rady Stowarzyszeniowej Ukrainy i UE w dniu 9 kwietnia. Polskę podczas tego wydarzenia reprezentował Minister ds. UE, A. Szłapka; organizację nieformalnego posiedzenia Grupy roboczej ds. Europy Wschodniej i Azji Środkowej (COEST) 6-7 maja w Warszawie w formacie przedstawicieli stolic p. cz. UE. Agenda spotkania uwzględniała tematykę Ukrainy, Białorusi oraz Gruzji, które zostały przybliżone przez ekspertów Rady ds. Współpracy z Ukrainą KPRM, MSWiA, analityków OSW i Instytutu Europy Środkowej oraz przedstawicieli środowisk demokratycznej Białorusi na uchodźstwie; organizację nieformalnego posiedzenia ministrów spraw zagranicznych p. cz. UE w formacie tzw. Gymnich 7-8 maja. Polska przygotowała non-paper wskazujący propozycje efektywnego wsparcia dla Ukrainy w perspektywie krótko- i średniookresowej. Następnie ministrowie wzięli udział w spotkaniu 9 maja we Lwowie. Ponadto, podczas PRES PL w ramach UE kontynuowano szkolenie ukraińskich żołnierzy na terytorium państw członkowskich. Dotychczas łączna liczba żołnierzy przeszkolonych od początku działań misji (listopad 2022 r.) wyniosła niemal 78 tys. żołnierzy z Ukrainy. Polska wraz z Niemcami są liderami szkoleń. Łącznie sama Polska przeszkoliła ponad 20 000 żołnierzy (ok. 26 % wszystkich żołnierzy ukraińskich biorących udział w szkoleniach w UE). Szkolenia dla armii ukraińskiej realizują też Francja, Hiszpania, Czechy, Łotwa, Rumunia, Włochy (stan na czerwiec 2025 r.). W tym kontekście za kluczowe uznajemy także wspieranie ukraińskich instytucji w utrzymaniu i realizacji ich funkcji w warunkach wojny, w tym w zakresie rozwoju systemów zarządzania kryzysowego i zdolności operacyjnych służb reagowania kryzysowego. Polska, także w ramach PRES PL, była i jest zaangażowana we wsparcie odbudowy i modernizacji Ukrainy oraz wdrażanie reform wynikających z przygotowania do członkostwa w UE. Polska bierze aktywny udział w kształtowaniu agendy Konferencji o Odbudowie Ukrainy (Ukraine Recovery Conference – URC) – corocznego, najważniejszego w skali globalnej wydarzenia dotyczącego odbudowy Ukrainy. Trwają przygotowania do zapewnienia dużego udziału w wydarzeniu instytucji i firm z Polski. Szacujemy, że w tegorocznej edycji w Rzymie (10-11 lipca) weźmie udział łącznie 100-150 podmiotów z Polski. Zaprezentowane zostanie polskie podejście do odbudowy Ukrainy. Co więcej, Polska będzie gospodarzem kolejnej edycji tego wydarzenia w roku 2026. Ponadto: Komisja Europejska, przy wsparciu ze strony PRES PL, zainicjowała plan nazwany „inicjatywą Kallas” w celu zaspokojenia priorytetowych potrzeb Ukrainy, ze szczególnym naciskiem na amunicję artyleryjską, systemy obrony powietrznej, pociski rakietowe, drony i myśliwce. Ze względu na brak jednomyślności w UE, plan ten zakłada obecnie dostarczenie amunicji w wysokości 2 000 000 szt. Szacuje się, że do osiągnięcia celu do końca roku potrzebne będzie 5 mld EUR. W marcu 2025 r. UE zabezpieczyła już ⅔ niezbędnych środków (ok. 3,3 mld EUR). Odbywały się spotkania Grupy Kontaktowej ds. Obronności Ukrainy (UDCG) mające na celu koordynację międzynarodowego wsparcia wojskowego dla Ukrainy. W grupie uczestniczy ponad 50 państw. W jej ramach utworzono kilka odrębnych koalicji skupionych na budowaniu przyszłych zdolności wojskowych Ukrainy. Polska podjęła się – wspólnie z Niemcami i Włochami – roli lidera koalicji pancernej. Ponadto, uczestniczymy w następujących koalicjach: sił powietrznych (USA, DK, NL), obrony powietrznej i przeciwrakietowej (GE, FR), artyleryjskiej (FR, USA), rozminowywania (LT), dronowej (LV, UK) w koalicji morskiej (UK, NO) i ds. IT (LU, EE). Polska dostarczyła 46. pakiet pomocy wojskowej różnego rodzaju uzbrojenia i amunicji. Pracowaliśmy nad kolejnymi dostawami w ramach 47. pakietu i nie szczędzimy wysiłków, aby maksymalnie ułatwić transfer uzbrojenia przez nasze terytorium. Na pomoc wojskową dla Ukrainy przeznaczyliśmy już ponad 4 mld EUR, nie licząc pomocy humanitarnej i wysiłku logistycznego, który realizujemy m.in. za pomocą hubu w Rzeszowie–Jasionce (POLLOGHUB). Wobec blokowania przez Węgry otwarcia pierwszego klastra w negocjacjach akcesyjnych Ukrainy z UE, prezydencja prowadziła proces technicznych ustaleń i dyskusji w grupie roboczej Rady ds. rozszerzenia (COELA) równolegle dla Mołdawii i Ukrainy, by maksymalnie przyspieszyć proces akcesyjny. Działania w obszarze rozwijania polityki sankcyjnej wobec Rosji oraz walka z obchodzeniem sankcji pozostawały niezwykle istotnym priorytetem PRES PL. W 3. rocznicę rosyjskiej agresji na Ukrainę przyjęto 16. pakiet sankcji wobec Rosji, a 20 maja br. – 17. pakiet sankcji. Elementami 16. oraz 18. pakietu sankcji jest wprowadzenie zmian także w środkach ograniczających wobec Białorusi mające na celu ujednolicenie ich w jak największym stopniu ze środkami rosyjskimi. Ze względu na sprzeciw HU i SK nie było możliwe przyjęcie 18. pakietu sankcyjnego jeszcze w trakcie PRES PL. 16 pakiet sankcji wobec Rosji 24 lutego 2025 r., Rada UE przyjęła 16 pakiet sankcji wobec Rosji. Pakiet składa się z kolejnych sankcji indywidualnych, a także sankcji sektorowych, wymierzonych w obszary gospodarki przynoszące Rosji znaczne dochody tj. energetyka, finanse i handel, a także ukierunkowanych na uszczelnienie mechanizmów zapobiegania obchodzeniu sankcji. W szczególności obejmują one: Ograniczenia eksportowe z UE, m.in.: rozszerzono listę towarów, które przyczyniają się do rozwoju militarnego i technologicznego Rosji lub do rozwoju jej sektora obronnego o środki chemiczne do kontroli zamieszek, oprogramowanie związane z maszynami sterowanymi numerycznie (CNC), związki chromu i sterowniki używanych do kierowania bezzałogowymi statkami powietrznymi (drony). Dodano do listy sankcyjnej 51 nowych podmiotów (w tym z państw trzecich tj. Hong Kong, Chiny, Kazachstan, Uzbekistan, Turcja, ZEA, Indie, Singapur) do listy podmiotów, z którymi zakazany jest handel produktami podwójnego zastosowania. Ograniczenia importowe do UE - w prowadzono dalsze ograniczenia importu aluminium pierwotnego, które generuje znaczne dochody dla Rosji. Ograniczenia transportowe - wprowadzono konieczność uzyskania zezwolenia od właściwych organów na lądowanie, startowanie i przelot nad terytorium Unii dla dronów objętych zakazem lotów. Rozszerzono również zakaz lotów na wymienionych przewoźników lotniczych obsługujących loty krajowe w Rosji lub sprzedających, dostarczających, przekazujących lub eksportujących, bezpośrednio lub pośrednio, samoloty lub inne towary lotnicze i technologie do rosyjskiego przewoźnika lotniczego lub na loty w Rosji. Wprowadzono zakaz przewozu towarów drogą lądową na terytorium Unii, w tym w tranzycie, przez operatorów, których 25 % lub więcej należy do rosyjskiej osoby fizycznej lub prawnej. Ograniczenia w sektorze energetycznym , w tym: wprowadzono zakaz tymczasowego składowania rosyjskiej ropy naftowej i produktów naftowych na terenie UE, niezależnie od ceny zakupu ropy i ostatecznego miejsca przeznaczenia tych produktów. Wprowadzono derogację od zakazu przeładunku, która może zostać przyznana przez państwo członkowskie niepołączone z połączonym systemem gazu ziemnego, gdy gaz ziemny jest kupowany, importowany lub przesyłany z terminala znajdującego się w innym państwie członkowskim, podłączonego do połączonego systemu gazu ziemnego w celu zapewnienia jego dostaw energii. Ograniczenia w sektorze usług - rozszerzono zakaz świadczenia usług na usługi budowlane, w tym w szczególności na roboty inżynieryjno-budowlane. Wyjaśniono, iż sprzedaż, licencjonowanie lub przekazywanie w jakikolwiek inny sposób praw własności intelektualnej lub tajemnic handlowych związanych z oprogramowaniem do projektowania przemysłowego i produkcji rządowi Rosji lub osobom prawnym, podmiotom lub organom ustanowionym w Rosji jest zabronione. Objęcie sankcjami portów, śluz i lotnisk - zakazano wszelkich transakcji z portami, śluzami i lotniskami w Rosji, które są wykorzystywane do transferu bezzałogowych statków powietrznych lub pocisków lub powiązanej technologii lub ich komponentów do Rosji lub do obchodzenia pułapu cen ropy naftowej lub innych środków ograniczających. Sankcje finansowe - nałożono ograniczenia na pierwsze osoby prawne, podmioty lub organy mające siedzibę poza Rosją, które korzystają z rosyjskiego systemu przesyłania komunikatów finansowych („SPFS”) oraz objęto kolejne banki wykluczeniem z systemu SWIFT. Wzmocnienie ochrony prawnej operatorów unijnych - rozszerzono przepisy w sprawie uznawania roszczeń o odszkodowanie za szkody poniesione przez operatorów unijnych w wyniku decyzji wydanej na podstawie szczególnych przepisów rosyjskich. Wzmocniono ochronę prawno-sądową operatorów unijnych: aby zaradzić możliwym sytuacjom odmowy dostępu do wymiaru sprawiedliwości, przewidziano konstrukcję forum necessitatis, która umożliwi sądowi państwa członkowskiego, w drodze wyjątku, orzekanie w sprawie roszczenia o odszkodowanie. Wzmocnienie odpowiedzialności operatorów unijnych za działalność spółek córek w państwach trzecich - a by pomóc w zwalczaniu reeksportu niektórych towarów, operatorzy unijni, którzy sprzedają, dostarczają, przekazują lub eksportują takie towary do państw trzecich są zobowiązani do wdrożenia mechanizmów należytej staranności umożliwiających identyfikację i ocenę ryzyka eksportu do Rosji oraz łagodzenie takiego ryzyka. Ponadto operatorzy unijni muszą zapewnić, aby osoby prawne, podmioty i organy ustanowione poza Unią, które są ich własnością lub kontrolują, również wdrażały te wymogi. W tym celu stworzono listę towarów o szczególnym znaczeniu eksportowana do krajów trzecich. Dezinformacja - dodano kolejne wpisy do listy podmiotów medialnych objętych zakazem działalności nadawczej w Unii lub skierowanej do Unii. Rosyjska flota cieni - rozszerzono listę statków objętych sankcjami do 153 (podwojenie dotychczasowej liczny liczby). Rozbudowano też kryteria indywidualnych środków ograniczających, dzięki którym możliwe jest nakładanie sankcji także na kapitanów i operatorów tych jednostek. Sankcje indywidualne - znacznie rozszerzono listę sankcji indywidualnych (50 osób i 35 podmiotów), obejmując nimi dyrektorów i podmioty wchodzące w skład kompleksu wojskowego, wydobywczego, przemysłowego i wysokich technologii, osoby wspierające i zaangażowane w aneksję Krymu i innych obszarów, propagandystów, media i organizacje edukacyjne RU, osoby z kręgu Putina, dowództwo armii KRL-D (2 osoby), chińską spółkę dostarczającą technologię satelitarną do RU. 17 pakiet sankcji wobec Rosji 20 maja 2025 r., Rada UE przyjęła 17 pakiet sankcji wobec Rosji obejmujący szereg nowych sankcji wobec Rosji w 4 reżimach sankcyjnych. W jego ramach: przyjęto największy w historii pakiet wymierzony we flotę cieni, podwajając liczbę statków objętych zakazem wpływu do portów i świadczenia usług (ze 153 do 342). Statki są odpowiedzialne za transport rosyjskiej ropy naftowej przy jednoczesnym stosowaniu nielegalnych i ryzykownych praktyk żeglugowych. Sankcje nałożone na flotę cieni mają na celu rozmontowanie jej zdolności operacyjnej, a tym samym zmniejszenie dochodów z ropy naftowej, które wspierają rosyjską gospodarkę wojenną. Polska jako kraj sprawujący prezydencję nie mogła samodzielnie zgłaszać propozycji wpisów – robiliśmy to przez partnerów. Przekazaliśmy w ten sposób 29 propozycji wpisów indywidualnych wobec podmiotów i osób fizycznych z sektora wojenno-przemysłowego RU, a także 105 statków floty cieni. rozszerzono sankcje na podmioty indywidualne (zamrożenie aktywów i zakaz udostępniania środków) wymierzone w podmioty umożliwiające prowadzenie równoległej floty – przedsiębiorstwa żeglugowe odpowiedzialne za transport ropy naftowej i produktów ropopochodnych drogą morską oraz stosujące niebezpieczne praktyki na morzu podczas transportu rosyjskiej ropy, w tym podmioty ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Turcji i Hongkongu. rozszerzono listy podmiotów z załącznika IV do rozp. 833/2014 (lista podmiotów, w tym z krajów trzecich, z którymi zakazany jest handel towarami i technologiami podwójnego zastosowania, ponieważ wspierają rosyjski przemysł zbrojeniowy, w tym dronami i maszynami numerycznymi). Dodano 31 podmiotów z Rosji (18), Turcji (6), Serbii (1), ZEA (2), Uzbekistanu (1) i Wietnamu (3). rozszerzono listę podmiotów objętych sankcjami w reżimie hybrydowym, dot. działań destabilizujących Rosji w państwach członkowskich UE – 21 nowych wpisów indywidualnych i 6 podmiotów. Zmieniono także zakres przedmiotowy tego reżimu. Nowo przyjęte środki obejmują zakaz transakcji, w których aktywa (tj. statki, samoloty, nieruchomości, porty, lotniska, fizyczne elementy sieci cyfrowych i komunikacyjnych) wspierają destabilizujące działania Rosji. Ponadto wprowadzono zakaz transakcji zawieranych przez instytucje finansowe, kredytowe i podmioty świadczące usługi w zakresie kryptoaktywów, które bezpośrednio lub pośrednio ułatwiają działalność podmiotów zaangażowanych w destabilizujące działania Rosji. dokonano nowych wpisów indywidualnych w reżimie dotyczącym łamania praw człowieka w Rosji (tzw. reżim im. A. Navalnego). Przyjęto sankcje na 28 osób odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka, represje wobec opozycji demokratycznej oraz działania podważające praworządność w Rosji. Środki obejmują zamrożenie aktywów i zakaz wjazdu do UE. Przekazywanie środków finansowym lub zasobów gospodarczych na ich rzecz jest zabronione. Nowe podmioty objęte restrykcjami to członkowie rosyjskiego wymiaru sprawiedliwości – sędziowie, prokuratorzy, przedstawiciele sądów, członkowie Komitetu Śledczego, zaangażowani w fabrykowanie dowodów przeciwko aktywistom. dokonano nowych wpisów w reżimie zapobiegania rozprzestrzenianiu broni chemicznej. Rada podjęła decyzję o nałożeniu sankcji na 3 rosyjskie podmioty zaangażowane w rozwój i stosowanie broni chemicznej (sankcje obejmują łącznie 25 osób i 6 podmiotów). Środki obejmują zamrożenie aktywów i zakaz wjazdu do UE. Przekazywanie środków finansowym lub zasobów gospodarczych na ich rzecz jest zabronione. 18. pakiet sankcji wobec Rosji Polska prezydencja wynegocjowała zapisy szerokiego pakietu sankcji sektorowych i indywidualnych wobec Rosji, którego przyjęcie przez COREPER planowane jest w lipcu br. o ile uda się przekonać HU i SK do odstąpienia od weta. Pakiet obejmuje: Sankcje w sektorze energetycznym – zakaz dokonywania transakcji związanych z Nord Stream 1 i Nord Stream 2, mający m.in. na celu zapobiegnięcie ich ponownemu uruchomieniu. Żaden operator z UE nie będzie mógł bezpośrednio ani pośrednio angażować się w transakcje dotyczące gazociągów Nord Stream, związane z ich ukończeniem, operacyjnością, utrzymaniem lub wykorzystaniem. Zakaz dotyczy też zakupu gazu nimi transportowanego. Ponadto, do już objętych sankcjami 342 statków floty cienia, dodano kolejne 105 pozycji. Wprowadzono także zakaz zakupu, importu oraz transferu produktów rafinowanych na bazie rosyjskiej ropy naftowej oraz świadczenia związanej z tymi procesami pomocy technicznej i finansowej. To działanie ma zapobiec, aby część rosyjskiej ropy naftowej nie trafiała na rynek UE „tylnymi drzwiami”. Dodatkowo przewidziano wprowadzenie sankcji jak niżej. Sankcje w sektorze finansowym: Rozszerzono zakaz korzystania z systemu SWIFT przez rosyjskie instytucje finansowe, wprowadzając jednocześnie dodatkowe derogacje. Dodano 22 rosyjskich banków do załącznika XIV (deSWIFTing). Uszczegółowiono zakaz transakcji z podmiotami w krajach trzecich, które używają rosyjskiego SPFS (System for Transfer of Financial Messages), w tym usługodawcami świadczącymi usługi w zakresie kryptowalut. Dodano 2 instytucje finansowe z Chin do załącznika XLIV. Zakazano transakcji z Rosyjskim Funduszem Inwestycji Bezpośrednich, jego spółkami zależnymi i projektami inwestycyjnymi. To instrument pozwalający na przekierowanie obcych walut pod rosyjską jurysdykcję. Dodano dodatkowe 4 instytucje z nim powiązane do załącznika XLIX. Sankcje w obszarze eksportu i tranzytu towarów i usług: Uzupełniono rozporządzenie o przepisy dot. embarga na broń (było tylko w decyzji). Objęto zakazem eksportu dobra o wartości ponad 2,5 miliarda EUR, wzmacniające potencjał militarny i technologiczny RU, a także jej potencjał przemysłowy w tym maszyny numeryczne CNC, metale, tworzywa sztuczne i chemikalia wykorzystywane w rosyjskim przemyśle. Rozszerzono też listę dóbr objętych zakazem tranzytu przez RU. Wprowadzono zakaz dostarczania oprogramowania w sektorze bankowym i finansowym. Poszerzono zakaz transakcji o kolejne 26 rosyjskie i zagraniczne firmy, w tym 7 z Chin i Hong Kongu oraz 4 z Turcji, które zapewniają bezpośrednie lub pośrednie wsparcie dla rosyjskiego kompleksu militarno-przemysłowego, w tym poprzez wsparcie produkcji dronów. Zapobieganie obchodzeniu sankcji Wprowadzono klauzulę catch-all pozwalającą na dodatkowe weryfikacje wrażliwych towarów eksportowanych przez UE do krajów trzecich, co ma służyć minimalizowaniu ryzyka obchodzenia sankcji przez kraje trzecie, jeśli chodzi o towary z załącznika VII (wzmacniające wojskowy i technologiczny potencjał RU), nawet jeśli odbiorca końcowy deklaruje ich wykorzystanie do celów cywilnych. Ochrona kontrahentów UE Doprecyzowano dalsze wykorzystywanie klauzuli no claims, a także mechanizmy rekompensaty w związku z orzeczeniami wydanymi w innych państwach. Przyjęto dodatkowe wyjaśnienia co do nieuznawania wykonalności takich orzeczeń, a także kwestii przypisania forum necesssitatis. Sankcje indywidualne Poszerzono listę sankcji indywidualnych (zamrożenie aktywów i zakaz wjazdu do UE) w stosunku do 14 osób fizycznych (oprócz RU, także z Chin, Indii, Iranu i Azerbejdżanu) oraz 41 osób prawnych (oprócz RU, także z Chin i Hong Kongu, Azerbejdżanu, Mauritius, Indii, ZEA i Singapuru). Polska Prezydencja prowadziła aktywne działania w zakresie przyjęcia sankcji wobec Białorusi. Z tego względu niektóre sankcje, wprowadzone w 16. pakiecie, odzwierciedlono również w reżimie białoruskim. W szczególności: wzmocniono zakaz eksportu towarów i technologii podwójnego zastosowania oraz towarów i technologii, które mogą przyczynić się do technologicznego rozwoju sektora obronności i bezpieczeństwa Białorusi tj. środki chemiczne kontroli zamieszek, oprogramowanie do sprzętu komputerowego sterowania numerycznego (CNC), rudy i związki chromu oraz sterowniki używane do dronów. rozszerzono listę towarów, które przyczyniają się do rozwoju wojskowego i technologicznego Białorusi lub do rozwoju jej sektora obronnego i bezpieczeństwa, takich jak pierwiastki chemiczne, artykuły pirotechniczne i materiały palne. rozszerzono listę towarów i technologii podlegających zakazowi tranzytu przez Białoruś, w odniesieniu do towarów, które mogłyby przyczynić się w szczególności do zwiększenia białoruskich zdolności przemysłowych. wprowadzono dalsze ograniczenia dotyczące importu aluminium pierwotnego. nałożono ograniczenia na sprzedaż, dostawę, transfer, eksport lub dostarczanie oprogramowania związanego z poszukiwaniem ropy naftowej i gazu; rozszerzono zakaz świadczenia usług na usługi budowlane, w szczególności obejmujące prace inżynieryjno-budowlane. wprowadzono zwolnienie ze sprzedaży, dostawy, transferu lub eksportu banknotów denominowanych w dowolnej oficjalnej walucie państwa członkowskiego do Białorusi lub do użytku na Białorusi, gdy jest to konieczne do wykorzystania w działalności społeczeństwa obywatelskiego i mediów, które bezpośrednio promują demokrację, prawa człowieka lub praworządność, pod pewnymi warunkami. wzmocniono ochronę prawno-sądową operatorów unijnych. podmiotom transportowym utworzonym w Unii przed dniem 8 kwietnia 2022 r. i działającym już jako przedsiębiorstwa transportu drogowego zakazano dokonywania jakichkolwiek zmian w ich strukturze kapitałowej, które zwiększyłyby procentowy udział jakiejkolwiek własności białoruskiej. zobowiązano operatorów unijnych, którzy sprzedają, dostarczają, przekazują lub eksportują określone towary do państw trzecich będą zobowiązani do wdrożenia mechanizmów należytej staranności umożliwiających identyfikację i ocenę ryzyka eksportu na Białoruś oraz łagodzenie takiego ryzyka. wprowadzono dodatkowe kryterium sankcji indywidualnych, które ma zastosowanie do podmiotów stanowiących część kompleksu wojskowo-przemysłowego Białorusi, wspierających go materialnie lub finansowo lub czerpiących z niego korzyści. Ponadto, planowany do przyjęcia w lipcu 2025 r., 18. pakiet sankcji będzie zawierał zmiany w środkach ograniczających wobec Białorusi , coraz bardziej ujednolicając je ze środkami rosyjskimi. W szczególności: odzwierciedla w reżimie BY klauzulę catch all, sankcje finansowe, w tym de SWIFTing, zakazy związane z towarami podwójnego zastosowania, eksportem towarów wzmacniających potencjał militarny, technologiczny i przemysłowy RU, a także tranzytem. Odwzorowane są również rozwiązania związane z ochrona kontrahentów UE. Dodano 8 podmiotów białoruskich do listy sankcji indywidualnych (zamrożenie zasobów). Przedłużanie reżimów sankcyjnych Sankcje muszą być przedłużane co 6 miesięcy. Jest to cyklicznie wykorzystywane przez HU do blokowania i szantażu. Przedłużenie reżimu sankcji indywidualnych (wygasało 15 marca) udało się osiągnąć w ostatniej chwili (14 marca) za cenę delistingów politycznych. Wcześniej (31 stycznia) przedłużono sankcje gospodarcze, a następnie ponowiono ich przedłużenie (do 31 stycznia 2026 r.). Ad 3. W trakcie PRES PL kontynuowała swoje działania na rzecz utrzymywania kwestii białoruskiej wysoko na agendzie unijnej. W kontekście zapowiedzenia przez władze w Mińsku chęci zorganizowania w styczniu br. kolejnych tzw. wyborów prezydenckich szczególnie istotne było wysłanie przez Europę jasnego sygnału o kontynuowanym wsparciu dla działań białoruskich środowisk niezależnych, których legitymizację te wybory miały podważyć. 3-4 lutego br. w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku zorganizowano Forum Kościuszkowskie, które było największym wydarzeniem PRES PL poświęconym Białorusi. Zorganizowane we współpracy z białoruskimi środowiskami niezależnymi w Polsce i za granicą Forum stanowiło platformę dla szerokiej dyskusji z udziałem polityków, w tym samorządowców, a także ekspertów, aktywistów oraz naukowców zaangażowanych w dialog polsko-białorusko-europejski. W wydarzeniu wzięło udział ok. 300 osób, w tym liderzy białoruskiej opozycji demokratycznej. We współpracy z ECS planowane są kolejne edycje Forum. Polska aktywnie uczestniczyła również w działaniach mających na celu poszerzanie wiedzy zagranicznych partnerów na temat sytuacji na Białorusi w zakresie praw człowieka, a także aktywności białoruskich środowisk niezależnych w kraju i za granicą. W tym celu 7 maja w ramach nieformalnego posiedzenia grupy COEST zorganizowano spotkanie dla UE-27 z ekspertem Ośrodka Studiów Wschodnich oraz z przedstawicielami niezależnych organizacji białoruskich działających w Polsce poświęcone Białorusi. Z inicjatywy polskiej prezydencji podjęto również działania na rzecz przyjęcia kolejnych pakietów sankcji obejmujących m.in. osoby fizyczne szczególnie zaangażowane w łamanie praw człowieka na Białorusi. W efekcie prowadzonych prac doprowadzono do przyjęcia 27 marca sankcji obejmujących 25 osób i 7 białoruskich przedsiębiorstw. Obecnie trwają pracę nad kolejnych pakietem sankcji, który ma zostać przyjęty w rocznicę sfałszowanych wyborów prezydenckich na Białorusi w sierpniu 2020 r. Ad 4. USA Realizując priorytet dot. współpracy transatlantyckiej, polska dyplomacja promowała wynegocjowanie ze Stanami Zjednoczonymi sprawiedliwego dla wszystkich stron porozumienia ws. ceł, jednocześnie pamiętając o ochronie interesów gospodarczych Unii Europejskiej. Działania Polski miały charakter wspierający, gdyż odpowiedzialność za negocjacje – zgodnie z kompetencją – spoczywa na Komisji Europejskiej (negocjacje prowadzi komisarz ds. handlu i bezpieczeństwa ekonomicznego Maroš Šefčovič). Mając na względzie zwiększanie odporności relacji transatlantyckich we wszystkich rozmowach dyplomatycznych ze stroną amerykańską, ale także z europejskimi sojusznikami, Polska podkreślała konieczność utrzymania dialogu i silnej współpracy pomiędzy Europą a Stanami Zjednoczonymi, jak również potrzebę rozdzielenia sporów handlowych od współpracy w zakresie bezpieczeństwa i obrony realizowanej tak dwustronnie, jak w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego, wobec wspólnych wyzwań i zagrożeń. Zgodnie z priorytetem Polski, najważniejszym przedmiotem dialogu transatlantyckiego było trwałe i sprawiedliwe zakończenie trwającej od ponad trzech lat wojny Federacji Rosyjskiej w Ukrainie. Przedmiotem dialogu UE-USA było także m.in. przeciwdziałanie nielegalnemu obrotowi narkotyków (zwłaszcza sztucznych opioidów), priorytetu USA. Polska popiera bliską współpracę z USA w ramach europejskich inicjatyw obronnych. Przykładowo, w procesie negocjacji rozporządzenia (nr 7926/25) „Działania na rzecz bezpieczeństwa w Europie poprzez wzmocnienie Europejskiego Instrumentu Przemysłu Obronnego (ang. Security Action for Europe , SAFE)” Polska popierała utrzymanie i dalszy rozwój współpracy transatlantyckiej w zakresie przemysłu obronnego i pozyskiwania zdolności obronnych z partnerami z NATO. Kanada 23 czerwca w Brukseli odbył się 20. szczyt UE-Kanada. Unię Europejską reprezentowali Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa, zaś Kanadę – premier Mark Carney. Rezultaty szczytu: przyjęto wspólne oświadczenie „Joint Statement: Enduring Partnership, Ambitious Agenda” , w procesie wypracowania którego Polska uczestniczyła. Główne ustalenia : zobowiązanie do współpracy w dążeniu do kompleksowego, sprawiedliwego i trwałego pokoju na Ukrainie, który szanuje suwerenność i integralność terytorialną tego państwa w jego międzynarodowo uznanych granicach. Partnerzy zadeklarowali też zwiększanie presji na Rosję, w tym poprzez dalsze sankcje i podejmowanie działań mających na celu zapobieganie ich obchodzeniu, a także poprzez zapewnienie, że rosyjskie aktywa państwowe pozostaną zamrożone, dopóki Rosja nie zakończy swojej wojny agresji przeciwko Ukrainie i nie zrekompensuje jej szkód wyrządzonych przez tę wojnę; podpisano porozumienie o „Partnerstwie UE–Kanada w obszarze bezpieczeństwa i obrony” ( EU-Canada Security and Defence Partnership ), w wypracowaniu treści którego Polska uczestniczyła. Główne elementy: wzmocnienie relacji UE-Kanada w dziedzinie bezpieczeństwa i wzmocniona koordynacja w celu wsparcia Ukrainy, które działają na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa wschodniej flanki; współpraca m.in. w zakresie cyberbezpieczeństwa, przeciwdziałania zagranicznym wpływom i manipulacji, mobilności wojskowej, bezpieczeństwa morskiego, kosmicznego, kontroli zbrojeń oraz wsparcia Ukrainy. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Szczyt instytucjonalny UE-Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej odbył się w Londynie 19 maja. Rezultatem szczytu jest przyjęcie trzech dokumentów: wspólnego oświadczenia; partnerstwa w zakresie bezpieczeństwa i obrony (SDP); Common Understanding – dokumentu operacyjnego, definiującego obszary, w których UE i UK zamierzają bliżej współpracować. Wspólne oświadczenie potwierdza zawarcie nowego strategicznego partnerstwa pomiędzy UE a UK. Partnerstwo będzie oparte na Umowie o wystąpieniu (WA) oraz Umowie o handlu i współpracy (TCA). Obie strony deklarują pełne, terminowe i wierne wdrożenie tych umów. Dokument odnosi się do sytuacji bezpieczeństwa Europy oraz wskazuje obszary wspólnoty interesów: handel, współpracę transatlantycką, wsparcie dla UA, obronę, politykę zagraniczną, klimat, nielegalną migrację, przestępczość transgraniczną oraz działania wielostronne na forum międzynarodowym zgodne z obowiązującym prawem. Ustanawia nowe struktury regularnego dialogu UE-UK i spotkań na wysokim szczeblu, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów gospodarki i handlu oraz wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Dialogi w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa będą odbywały się co sześć miesięcy. Strony uzgodniły organizację szczytów raz w roku. SDP określa przyszłą współpracę w zakresie zagranicznej polityki bezpieczeństwa i polityki obrony ze wskazaniem takich obszarów jak: kwestie regionalnego bezpieczeństwa (wzmocnienie współpracy w zakresie wsparcia UA, koordynacja sankcji), zapobieganie konfliktom i mediacje (UK ma opcję rozważenia udziału w wojskowych oraz cywilnych misjach oraz operacjach UE), bezpieczeństwo morskie, inicjatywy, polityki oraz instrumenty polityki bezpieczeństwa i obronności, bezpieczeństwo kosmiczne, cyberbezpieczeństwo, nowe i przełomowe technologie, przeciwdziałanie zagrożeniom hybrydowym, odporność infrastruktury krytycznej, przeciwdziałanie ingerencji zagranicznej, walka z terroryzmem i nieproliferacja, bezpieczeństwo gospodarcze, korupcja i przestępstwa finansowe, zmiana klimatu i zdrowie globalne, współpracy na forach globalnych. SDP wyznacza również ramy wdrażania tej współpracy – strukturyzuje mechanizmy dialogu na szczeblu oficjalnym i konsultacji dot. tematycznych i geograficznych obszarów wspólnego zainteresowania. Common Understanding (CU) ma charakter operacyjny, stanowi przegląd obszarów współpracy, które będą wymagały dalszych uzgodnień. Jest on rezultatem wstępnych rozmów między Komisją Europejską a UK dotyczących obszarów z potencjałem na wzmocnienie współpracy bilateralnej między UK a UE. W CU odnotowano również zawarcie politycznego porozumienia ws. pełnego dostępu do wód i połowów do 30 czerwca 2038 r. CU definiuje pięć obszarów, w których ma dojść do intensyfikacji współpracy, bądź też do zawarcia nowych porozumień, uzupełniających obowiązujące umowy: o Wystąpieniu (WA) wraz z Ramami Windsorskimi (WF) oraz o Handlu i Współpracy (TCA): 1) bezpieczeństwo, obrona i rozwój, 2) kwestie mobilności obywateli, 3) sprawy gospodarcze z uwzględnieniem ochrony środowiska i zasobów naturalnych, 4) bezpieczeństwo wewnętrzne i współpraca sądowa, 5) nielegalne migracje. Inne wydarzenia 3 kwietnia odbyło się w Warszawie posiedzenie Grupy Roboczej ds. Stosunków Transatlantyckich (COTRA) na szczeblu dyrektorów odpowiedzialnych za sprawy amerykańskie państw członkowskich UE. Przedmiotem obrad były perspektywy rozwoju relacji transatlantyckich po dwóch miesiącach funkcjonowania nowej amerykańskiej administracji, w tym współpracy USA z UE, polityki USA wobec agresji Rosji na Ukrainę. Ad 5. Polska przewodniczyła pracom grupy Defence Industry Working Party, w ramach której prowadzone były dyskusje nad kształtem zapisów rozporządzenia EDIP. W czasie polskiej prezydencji udało się sfinalizować rozmowy nad podejściem ogólnym Rady UE. W końcowym etapie polskiej prezydencji został zrealizowany także założony kamień milowy zakładający rozpoczęcie trilogów. Działania ze strony prezydencji Polski zapewniły, iż zakres wsparcia będzie obejmował obszary ważne dla Polski, jak produkcja amunicji i pocisków, dronów, bojowych systemów lądowych (czołgów), ochronę infrastruktury krytycznej. Przeznaczając konkretną pulę środków na rzecz Ukrainy, rozporządzenie tworzy też możliwości pogłębienia kooperacji z przemysłem ukraińskim. Analizy dotyczące możliwości pozyskania środków na wsparcie konkretnych projektów z udziałem przemysłu polskiego prowadzone są w resortach odpowiedzialnych za przemysł obronny i obronę narodową. Ostateczny kształt zapisów EDIP nie jest jeszcze możliwy do przewidzenia, głównie wobec znaczącej rozbieżności stanowisk RUE i Parlamentu Europejskiego rozpatrywanych w ramach trilogów. Pierwszy trilog polityczny (propozycja KE, stanowisko PE oraz podejście ogólne RUE ws. zasad kwalifikowalności) odbył się 30 czerwca br., tj. w ostatnim dniu PRES PL. Odnosząc się do kwestii mechanizmów i instrumentów określonych w EDIP, należy zauważyć, że podmioty przemysłowe działające w Polsce będą mogły skorzystać ze wszystkich takich mechanizmów i instrumentów pod warunkiem spełnienia kryteriów kwalifikowalności zakładających dostatecznie wysoki stopień ulokowania kosztów projektowych w produktach i podmiotach pochodzenia europejskiego. Ponadto, akcentując jako prezydencja potrzebę uproszczeń w unijnych regulacjach, Polska wniosła swój wkład m.in. w prace nad usunięciem barier w zakresie zamówień publicznych, zezwoleń, obowiązków sprawozdawczych, współpracy transgranicznej, zwiększenia tempa i skali inwestycji w sektorze obronnym oraz lepszego dostosowania przepisów środowiskowych i finansowych do potrzeb obronnych. Ich efektem był zaproponowany przez KE pakiet Defence Readiness Omnibus , dotyczący wdrażania priorytetów zawartych we Wspólnej białej księdze na rzecz gotowości obronnej UE do 2030. Ad 6. Polska aktywnie zabiegała o uznanie działań w zakresie wzmocnienia obrony wschodnich granic, jako projektu na rzecz bezpieczeństwa całej Wspólnoty i podlegającemu wsparciu UE. Zarówno państwa członkowskie, jak i UE przyjęły polską perspektywę zagrożeń z kierunku wschodniego, generowanych przez agresywne działania Rosji i Białorusi. Znalazło to odzwierciedlenie w szeregu dokumentów o znaczeniu strategicznym, nadających kierunek działaniom całej UE, w tym m.in. w Białej Księdze w sprawie obronności europejskiej – Gotowość 2030 czy konkluzjach Rady Europejskiej z 26 czerwca 2025 r. Co istotne, projekty związane z obroną wschodniej granicy UE, w tym np. Tarcza Wschód, mogą podlegać finansowaniu z instrumentu SAFE, o co również zabiegaliśmy. Polska kontynuuje działania na rzecz uzyskania dalszego wsparcia ze środków i instrumentów UE na rzecz obrony wschodniej granicy. Ściśle współpracujemy z państwami bałtyckimi zgłaszając gotowość do przyjęcia roli państwa wiodącego w zakresie wybranych projektów realizowanych wspólnie w ramach Tarczy Wschód oraz Bałtyckiej Linii Obrony – inicjatywy realizowanej przez Litwę, Łotwę i Estonię. Na obecnym etapie prowadzone są analizy, których celem jest wyłonienie projektów przeznaczonych do finansowania w ramach środków z instrumentu SAFE oraz Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności. W tym kontekście należy zauważyć, że ze względu na harmonogram implementacji instrumentu SAFE, środki na projekty realizowane w ramach Tarczy Wschód trafią do Polski, tak jak do pozostałych państw członkowskich na późniejszym etapie. Nie jest obecnie możliwe określenie wysokości pożyczek, które zostaną nam przydzielone. Należy jednak podkreślić, że Polska ma znaczne szanse na stanie jednym z głównych beneficjentów mechanizmu. W celu podkreślenia priorytetowego znaczenia projektów związanych z obroną wschodniej granicy UE, Polska oraz państwa bałtyckie (premierzy PL, EE, LV oraz prezydent LT) skierowali 20 czerwca list do Przewodniczącego Rady Europejskiej oraz Przewodniczącej Komisji Europejskiej. Wskazano w nim na zagrożenie ze strony RU i BY, a także zadeklarowano podniesienie wydatków na obronność do poziomu 5 % PKB. Podkreślono wymienione m.in. w Białej Księdze założenia dot. potrzeby ochrony granic UE, w szczególności na wschodnim odcinku. Przedstawiono znaczenie projektów Tarczy Wschód i Bałtyckiej Linii Obrony dla bezpieczeństwa UE. W liście zawarto również wniosek dot. uznania TW i BLO za projekty wspólnego zainteresowania oraz ich dalsze wsparcie ze środków UE. Ad 7. Afryka i Bliski Wschód Realizując priorytety związane z przewodnictwem w Radzie UE Polska podejmowała dialog i działania dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa zewnętrznego i odporności UE w odpowiedzi na sytuację polityczną i zmiany zachodzące na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce, niosące ze sobą zagrożenia nielegalnej migracji oraz destabilizacji sytuacji geopolitycznej w regionie. Polska aktywnie uczestniczyła w dyskusji dotyczącej polityki UE wobec Syrii po upadku reżimu B. al-Assada. Podczas polskiej prezydencji w lutym UE zawiesiła niektóre ze swoich sankcji gospodarczych na Syrię oraz podjęła decyzję o utrzymaniu sankcji nałożonych na B. al- Assada, a także dotyczące osób związanych z byłym reżimem. W maju br. podjęto decyzję o zniesieniu sankcji sektorowych. Polska wskazywała, że zniesienie reżimu sankcyjnego otworzy Syrię na partnerów europejskich, co może pomóc ograniczyć wpływy Rosji czy Iranu w regionie. Ponadto podczas polskiej prezydencji zainicjowano prace nad objęciem sankcjami osób i podmiotów odpowiedzialnych za krwawe zamieszki w marcu i maju w Syrii. Rozpoczęto także dyskusję nad nowymi konkluzjami Rady ws. Syrii, które są wypracowywane po raz pierwszy od 2018 r. Ich celem jest podsumowanie pierwszych miesięcy transformacji w Syrii po obaleniu rządu Assada. W propozycji dokumentu uwzględniono m.in.: kwestię ingerencji aktorów zewnętrznych (Iran, Rosja, Izrael), za czym opowiadała się Polska, a także temat ochrony mniejszości oraz potrzeby inkluzywności. Polska aktywnie dążyła do zakończenia procesu, które umożliwiłby przyjęcie dokumentu na Radzie UE (FAC) w czerwcu 2025 r. Polska uczestniczyła w procesie reaktywacji dialogu Izrael-UE w ramach Rady Stowarzyszeniowej. Była także aktywnym uczestnikiem debaty unijnej w sprawie konfliktu bliskowschodniego, gdzie postulowaliśmy natychmiastowe zawieszenie broni i wznowienie dostaw pomocy humanitarnej, w tym pełne uznanie mandatu i roli UNRWA, jak również uwolnienie przez Hamas pozostających przy życiu zakładników. Jednocześnie wzmocnienie relacji UE-Palestyna było jednym z ważniejszych punktów agendy bliskowschodniej. Istotnym wydarzeniem było pierwsze w historii spotkanie wysokiego szczebla UE-Palestyna, w Brukseli. Równolegle do aktywności na forum UE, Polska kontynuowała proces szkolenia kadr dyplomatycznych dla przyszłej administracji palestyńskiej. W odniesieniu do współpracy z Afryką, Polska współuczestniczyła w wyznaczaniu kierunków polityki UE, szczególnie wobec toczących się na kontynencie konfliktów, zwłaszcza w Sahelu i w Sudanie. Organizacja spotkania ministerialnego UE – Unia Afrykańska oraz spotkania ministerialnego UE – SADC (Południowoafrykańska Wspólnota Rozwoju) pozwoliła także w większym stopniu skupić dyskusję unijną na konieczności zapewnienia synergii działań UE i Afryki w działaniach na rzecz zapobiegania konfliktom (również w kontekście rozwoju społeczno-gospodarczego państw Afryki, co sprzyja ograniczeniu przepływów migracyjnych w kierunku UE), budowy zdolności państw do zwalczania terroryzmu, wzmacniania instytucji demokratycznych i reformy multilateralizmu. W obszarze bezpieczeństwa informacyjnego UE Polska zaangażowała się w przeciwdziałanie rosyjskiej dezinformacji na kontynencie afrykańskim, poprzez organizację, wspólnie z Czechami, Ukrainą i Europejską Służbą Działań Zewnętrznych, pilotażowej wizyty studyjnej dla kilkunastu dziennikarzy z szeregu państw afrykańskich. Indo-Pacyfik W ramach prac mających na celu wielowymiarowe zwiększanie bezpieczeństwa UE, Polska prezydencja wspierała wdrażanie unijnej strategii współpracy w regionie Indo-Pacyfiku. Polska dążyła do intensyfikacji kontaktów z państwami Indo-Pacyfiku zarówno w wymiarze dwustronnym, jak i w ramach działań UE. Najważniejszym osiągnięciem była seria wydarzeń w Warszawie będąca elementem przygotowań do zaplanowanego na II poł. 2025 r. spotkania Indo-Pacific Ministerial Forum . W ramach przygotowań do kolejnej edycji Forum Ministerialnego, 14-15 kwietnia br. PRES PL zrealizowała wydarzenia, w tym na szczeblu eksperckim, pozwalające otworzyć dyskusję na temat dalszego zaangażowania UE w Indo-Pacyfiku. Dwudniowa konferencja Warsaw Forum on EU-Indo-Pacific Cooperation , zorganizowana pod patronatem polskiego przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej przez WNPiSM Uniwersytetu Warszawskiego ze wsparciem MSZ była istotnym elementem tego programu. Forum otworzył Sekretarz Stanu w MSZ RP Władysław T. Bartoszewski, który był również gospodarzem uroczystej kolacji dla uczestników spotkania grupy roboczej COASI Stolice w Warszawie z udziałem prelegentów konferencji. W Forum wzięli udział dyplomaci oraz przedstawiciele azjatyckich i europejskich uniwersytetów, think-tanków i instytucji zajmujących się współpracą UE i Indo-Pacyfiku. Rozmowy panelowe dotyczyły kwestii szeroko pojętego bezpieczeństwa czyli m.in. przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym oraz bezpieczeństwa gospodarczego i energetycznego. Dyskusja pozwoliła na przygotowanie rekomendacji eksperckich przed zaplanowanym na drugą połowę 2025 r. Forum Ministerialnym UE - Indo-Pacyfik. Na marginesie Forum odbyło się zorganizowane przez MSZ śniadanie robocze “Information Manipulation: a common threat for Europe and Asia ”. Podczas wydarzenia z udziałem ok. 90 gości, w tym delegatów na COASI Stolice, ESDZ zaprezentowała raport nt. FIMI po czym odbyła się dyskusja z udziałem panelistów z Indii, Japonii oraz MSZ RP. 15 kwietnia br. na Stadionie Narodowym miało miejsce całodniowe spotkanie Grupy Roboczej ds. Azji i Pacyfiku (COASI) w formacie Stolice. 28-29 maja odbyło się w Warszawie spotkanie wysłanników państw UE ds. Indo-Pacyfiku – reprezentowane były kraje UE, które posiadają dedykowanych wysłanników ds. tego regionu (Belgia, Francja, Niemcy, Włochy, Litwa, Holandia, Hiszpania, Szwecja, Finlandia – Czechy i Łotwa nieobecni) oraz ESDZ. Elementem zaangażowania polskiej prezydencji w zacieśnianie relacji z krajami Indo-Pacyfiku była również organizacja 46. spotkania Rady Gubernatorów Fundacji Azja-Europa (ASEF) w Krakowie 24-28 czerwca. Spotkanie jest kluczowe dla przyszłości ASEF, wobec wątpliwości co do zasadności istnienia tej organizacji wśród jej członków, w tym p. cz. UE. Zmiana Dyrekcji Wykonawczej ASEF jest szansą na adaptacje działań fundacji oraz udowodnienie przydatności tej organizacji dla realizacji celów UE w regionie, w tym w wymiarze narracyjnym. PRES PL była również aktywna i widoczna w tym regionie dzięki licznym wydarzeniom i projektom realizowanym przez nasze placówki. Wydarzenia zorganizowane przez Ambasady RP w Dżakarcie i w Tokio (warsztaty dotyczące przeciwdziałaniu dezinformacji oraz współpracy bezpieczeństwa UE-Japonia) wpisywały się w priorytety z zakresu bezpieczeństwa. Podobnie, prace UE w odniesieniu do Indo-Pacyfiku były wzbogacone poprzez organizację dedykowanych briefingów Ambasad RP w Dżakarcie oraz w Pjongjangu dla Grupy Roboczej COASI. Działania przeciwdziałające nielegalnej imigracji W kontekście przeciwdziałania nielegalnej migracji w wymiarze zewnętrznym, Polska zainicjowała prace na temat priorytetowych aspektów z punktu widzenia krajowego, np. w kwestii współpracy z kluczowymi krajami pochodzenia migrantów instrumentalizowanych przez rządy Białorusi i Rosji i próbujących przekraczać granicę niezgodnie z przepisami prawa (Etiopia i Somalia), problematyki migracji z Azji Centralnej oraz wspólnych przesłań na poziomie UE odnośnie do instrumentalizacji i weaponizacji (wykorzystywania jak broni) nielegalnych migrantów. W ramach grup roboczych omawiano stan współpracy partnerskiej z krajami tranzytu i pochodzenia migrantów, tj.: Tunezja, Egipt, Mauretania, Jordania oraz Libia. Wśród wniosków postulowano m.in. o bardziej efektywne wykorzystanie wsparcia finansowego na szkolenie służb granicznych, projekty reintegracyjne, a także powrotów i readmisji migrantów. Podjęto również rozmowy na temat aktualnej sytuacji migracyjnej na kluczowych szlakach migracyjnych do Europy, zarówno z południa, jak i wschodu. Jednocześnie w dyskusji nawiązano do wyzwań migracyjnych wywołanych wznowionym i nasilonym konfliktem w Strefie Gazy, ale także związanych z krajami nadal niestabilnymi (Afganistan) bądź jeszcze stabilizującymi się (Syria). W tym kontekście poruszono następujące kwestie: realizacja powrotów cudzoziemców do krajów pochodzenia; wsparcie państw trzecich w ich zdolnościach zarządzania migracją i kontrolą granic; przeciwdziałanie przyczynom migracji poprzez pomoc udzielaną w krajach i regionach kryzysowych; wspieranie rozwoju państw pochodzenia migrantów w tworzeniu perspektyw dla ich obywateli, które zapobiegną migracji; przeprowadzanie kampanii informacyjnych dotyczących negatywnych konsekwencji nielegalnej migracji; walka z grupami przestępczymi organizującymi i ułatwiającymi migrację. Polska przygotowała i przeprowadziła kluczowe dyskusje ws. skutecznego finansowania projektów migracyjnych w wymiarze zewnętrznym, wyznaczając kierunek prac nad przygotowywanymi Wieloletnimi Ramami Finansowymi, które mają zostać zaprezentowane przez Komisję Europejską w lipcu 2026 r. PRES PL była gospodarzem spotkania ministerialnego UE-USA w wymiarze spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, które odbyło się w dniach 2-3 czerwca w Warszawie. Migracja i zwalczanie przestępczości zorganizowanej – w tym przestępczości narkotykowej – były jednym z głównych tematów spotkania, które stanowiło również okazję do potwierdzenia zaangażowania obydwu stron w silne partnerstwo transatlantyckie. Było to jednocześnie pierwsze spotkanie w tym obszarze z nową administracją Stanów Zjednoczonych Ameryki. Dodatkowo, 24 czerwca w Warszawie miała miejsce zorganizowana przez Urząd do Spraw Cudzoziemców (polski punkt kontaktowy Europejskiej Sieci Migracyjnej) oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, międzynarodowa konferencja „Przeciwdziałanie nieregularnej migracji i przyczyny migracji”. Panele dyskusyjne dotyczyły: wzmocnienia zarządzania granicami zewnętrznymi UE w celu zapobiegania nielegalnej migracji, zapobiegania i reagowania na przemyt migrantów, przyczyn nielegalnej migracji do UE oraz promowania legalnych ścieżek migracyjnych. Ad 8a. Międzynarodowe stosunki handlowe pogrążyły się w poważnym kryzysie. Obowiązujące wcześniej zasady, takie jak niedyskryminacja w relacjach handlowych, przejrzystość działań czy uporządkowane rozstrzyganie sporów przestają powoli obowiązywać. Kryzys dotknął też samej WTO, która nie poradziła sobie z efektywnym zarządzaniem w sferze międzynarodowych stosunków handlowych i zaczęła tracić na znaczeniu. Dlatego wiele krajów widzi potrzebę reformy i modernizacji tej organizacji, aby utrzymać autorytet WTO w gospodarce światowej. Aktualna sytuacja w głównych obszarach negocjacyjnych pokazuje też, że przestrzeń dla kreacji nowych regulacji (prawnie wiążących) jest niewielka. Uwzględniając również obecny trudny kontekst geopolityczny czy unilateralne decyzje w polityce handlowej, organizacja znalazła się w szczególnie trudnej sytuacji. Dlatego Polska od początku swojej prezydencji starała się utrzymać dialog w trudnych warunkach geopolitycznych i zagrożenia systemowego dla WTO. Skupiając się na przyczynach, a nie skutkach obecnej sytuacji, wspieraliśmy dyskusję nt. polityk i praktyk chińskich, które są wyzwaniem dla pozostałych krajów członkowskich WTO, szczególnie jeśli chodzi o subsydia przemysłowe, które mają szkodliwy wpływ na równe warunki konkurencji i prowadzą do zakłóceń w handlu międzynarodowym. Już w lutym br. odbyła się z inspiracji polskiej prezydencji debata wewnętrzna UE z udziałem prof. Luca Rubini dot. implementacji zasad w handlu, w tym przejrzystości subsydiów przemysłowych oraz luk w międzynarodowym porządku prawnym w tym zakresie. Poza tym podjęliśmy próbę reformy systemu w szerszym zakresie, uruchamiając procesy pogłębionej refleksji wewnętrznej UE nad kompleksową reformą organizacji. Taka kompleksowa dyskusja miała miejsce na wysokim szczeblu podczas dyskusji zaaranżowanych przez polską prezydencję w Warszawie i Brukseli. Warto podkreślić, że spotkanie w Warszawie było pierwszym w ogóle wspólnym posiedzeniem Stałych Przedstawicieli państw członkowskich UE przy WTO i dyrektorów departamentów odpowiedzialnych za relacje handlowe (TPC FM), a polska prezydencja przygotowała non-paper dyskusyjny w sprawie kompleksowej reformy WTO. Natomiast w spotkaniu w Brukseli wzięła udział, na zaproszenie naszej prezydencji, sama Dyrektor Generalna WTO dr Ngozi Okonjo-Iweala. Ponadto, Ambasador i Stały Przedstawiciel Australii przy WTO James Baxter, jako gospodarz spotkania ministerialnego ds. reformy WTO na marginesie czerwcowej Rady Generalnej OECD, był w kwietniu br., również na zaproszenie polskiej prezydencji, gościem dyskusji wewnętrznej na temat reformy WTO, z udziałem krajów członkowskich UE w Genewie. Założenia reformy WTO, wspierane przez Polskę, opierają się m. in. na poniższych założeniach: przywrócenie decyzyjności tej organizacji i odblokowanie możliwości akceptacji umów /inicjatyw plurilateralnych w ramach WTO; podjęcie prac nad przywróceniem równoważności koncesji i równych warunków konkurowania, w tym szczególnie wzmocnienie zasad dot. subsydiowania i in. nierynkowych praktyk; przywrócenie systemu rozstrzygania sporów poprzez wzmocnienie funkcjonowania arbitrażu (w drodze Porozumienia MPIA). Obecnie członkami tego Porozumienia jest ponad 50 krajów członkowskich WTO, których udział w handlu światowym wynosi 57,4 % obrotów ogółem. Wspólne działania szeregu krajów doprowadziły w czerwcu br. do powołania pierwszego w historii facylitatora ds. reformy WTO, którym został Ambasador i Stały Przedstawiciel Norwegii przy WTO, Petter Ollberg. PRES PL niezwłocznie po jego powołaniu zorganizowała spotkanie z krajami członkowskimi UE w celu wspólnej dyskusji nad kierunkami i możliwościami reformy tej organizacji. Proces reformy jest dopiero na początkowym okresie podejmowania prób określenia zakresu możliwej reformy. Dlatego działania naszej prezydencji były tak istotne, aby właśnie nadać impuls i wesprzeć kierunek pożądanych prac. Przyszłe prezydencje duńska i cypryjska już podkreślają chęć kontynuacji prac zapoczątkowanych przez naszą prezydencję, która pozwoliła na dalsze dookreślenie stanowiska UE w tym zakresie, celem dalszego zaawansowania prac nad reformą w okresie do 14 Konferencji ministerialnej WTO w Kamerunie w marcu 2026 r. Ad 8b. W zakresie głównych kierunków polityki handlowej z jednej strony kluczowe jest otwieranie rynków, aby uzyskiwać korzyści skali, z drugiej istnieje potrzeba ochrony przed nieuczciwymi praktykami. Polityka handlowa jest tu poszukiwaniem równowagi. Polska popiera zawieranie umów handlowych przez UE z krajami trzecimi. Filarem dywersyfikacji oraz ciągłości łańcucha dostaw, które są niezbędne w kontekście bezpieczeństwa gospodarczego jest rozwój współpracy z państwami trzecimi. Przy zawieraniu umów handlowych Polska dąży do uwzględnienia wrażliwości unijnego sektora rolno-spożywczego oraz szczególnego jego traktowania podczas negocjacji. W kwestii priorytetów Polski w negocjacjach umów handlowych UE z krajami trzecimi, Polska opowiada się za szerokim zakresem liberalizacji wymiany handlowej towarów, usług i inwestycji. Szczególnie ważnym dla Polski jest zniesienie barier pozataryfowych w dostępie do rynków krajów trzecich dotyczących zarówno eksportu, jak i importu towarów i usług oraz barier systemowych. Zarówno Unia Europejska, jak i Polska są przywiązane do idei wolnego handlu. Jest to szczególnie widoczne w fakcie, że UE pozostaje jednym z najbardziej otwartych rynków na świecie, zwłaszcza w porównaniu z innymi dużymi gospodarkami. Jednak pandemia COVID-19 oraz konflikty zbrojne na Ukrainie i Bliskim Wschodzie uświadomiły nam dotkliwie – a czasem bolesne – ryzyko związane z brakiem dywersyfikacji łańcucha dostaw. UE i Polska zawsze popierały globalną konkurencję, ponieważ zapewnia ona konsumentom większy wybór i napędza innowacje. Handel musi być jednak prowadzony na zasadach uczciwej konkurencji. Nie możemy ignorować faktu, że niektóre kraje trzecie czerpią znaczne korzyści z otwartości europejskiej gospodarki bez zapewnienia wzajemnego dostępu do rynku. Jednocześnie UE musi podjąć wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić utrzymanie konkurencyjnego przemysłu krajowego w kluczowych sektorach. Musimy zaangażować się w zapewnienie równych szans poprzez zdecydowane wykorzystanie instrumentów ochrony handlu. Umowa z Mercosurem – Polska wyraża niezadowolenie z wyniku negocjacji umowy z krajami Mercosur w obszarze rolnym. W naszej ocenie umowa zagraża konkurencyjności europejskiej produkcji rolnej, ponieważ umowa przewiduje zbyt dużą redukcję unijnych ceł i zbyt wysokie kontyngenty taryfowe. W umowie brakuje też zapisów zapewniających skuteczność klauzuli ochronnej dla wrażliwych towarów rolnych. Polska sprzeciwia się zawarciu umowy w obecnym kształcie. Umowa z Indiami – Polska uważa umowę UE-Indie za korzystną i wspiera jej zawarcie. Widzi w niej szansę na rozwój gospodarczy, wzmocnienie współpracy politycznej i strategicznej, a także na ograniczenie ryzyka związanego z uzależnieniem od innych krajów. Umowa z Australią – Polska, jako członek UE, popiera dążenie do zawarcia umowy o wolnym handlu z Australią. Inicjatywa ta ma na celu wzmocnienie relacji gospodarczych między UE a Australią, a także otwarcie nowych możliwości dla polskich przedsiębiorców. Polska aktywnie uczestniczyła w negocjacjach, dążąc do uwzględnienia specyficznych interesów polskiej gospodarki, szczególnie sektora rolno-spożywczego. Umowa z Meksykiem – Polska, jako kraj dążący do rozwoju gospodarczego, popiera zniesienie barier handlowych i uproszczenie procedur celnych, co jest jednym z kluczowych celów umowy UE-Meksyk. Umowa z krajami ASEAN – współpraca UE z ASEAN jest ważna dla Polski, ponieważ kraje ASEAN są postrzegane jako atrakcyjni partnerzy handlowi i inwestycyjni, co może przyczynić się do dywersyfikacji polskiego handlu i inwestycji. Polska aktywnie uczestniczy w inicjatywach mających na celu zacieśnianie relacji UE-ASEAN w różnych obszarach. Ad 8c. Polska dba o interesy swoich rolników w kontekście liberalizacji handlu z krajami trzecimi przede wszystkim poprzez aktywne uczestnictwo w kształtowaniu Wspólnej Polityki Rolnej oraz zajmowanie stanowiska w negocjacjach handlowych prowadzonych przez Komisje Europejską. W zakresie polityki handlowej aktywnie wspieramy interesy polskich rolników poprzez ochronę polskich interesów ofensywnych i defensywnych w negocjacjach umów UE z krajami trzecimi. Działania polskiej prezydencji uwzględniały wrażliwe sektory rolnictwa w negocjowanych umowach. Polskie interesy są zgłaszane podczas posiedzeń, spotkań nieformalnych oraz bilateralnych. Polska wyraża obawy i często sprzeciwia się umowom, które w jej ocenie mogą negatywnie wpłynąć na polskie rolnictwo. Przykładem jest umowa z krajami Mercosur, gdzie Polska konsekwentnie podnosi kwestie braku równych warunków konkurencji, zwłaszcza w zakresie przestrzegania standardów środowiskowych i dobrostanu zwierząt przez producentów z krajów trzecich. Wspólnie z innymi państwami członkowskimi dąży do wprowadzenia lub przywrócenia kontyngentów taryfowych (umowa z Ukrainą) na wrażliwe produkty rolne oraz mechanizmów ochronnych, które pozwalają na ograniczenie importu w przypadku zakłóceń na rynku UE. Ad 9. Bezpieczeństwo Najważniejszym osiągnięciem PRES PL jest umocowanie wielowymiarowo rozumianego bezpieczeństwa w głównym nurcie prac UE. Potwierdzeniem tego jest chociażby program duńskiej prezydencji, który zapowiada kontynuację działań Polski w tym obszarze. Do namacalnych sukcesów polskiej prezydencji w obszarze bezpieczeństwa zewnętrznego można zaliczyć przyjęcie w maju br. przez Radę rozporządzenia ustanawiającego Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy („instrument SAFE”). SAFE to nadzwyczajny i tymczasowy instrument, który pozwala na zaciągnięcie przez UE pożyczek w łącznej wysokości 150 mld euro, z których państwa członkowskie otrzymają wsparcie wspólnych zakupów uzbrojenia w kluczowych dziedzinach. Przewidujemy, że polskie podmioty będą beneficjentem znacznej części tych środków. Ponadto, w toku prac nad tekstem udało się wprowadzić do niego korzystne dla Polski zapisy: uwzględnienie wśród zdolności priorytetowych lądowych zdolności bojowych, możliwość finansowania z SAFE przez okres 1 roku zakupów dokonywanych tylko przez jedno państwo członkowskie, możliwość finansowania zakupów w ramach już zawartych kontraktów oraz możliwość finansowania zakupu uzbrojenia, którego 35 % wartości stanowi wartość komponentów spoza UE. Polityka sankcyjna Dzięki wysiłkom prezydencji i sprawnemu przeprowadzeniu negocjacji, w 3. rocznicę rosyjskiej agresji na Ukrainę przyjęto 16. pakiet sankcji wobec Rosji, a trzy miesiące później, 20 maja – 17. pakiet sankcji. Był to ważny sygnał w kontekście amerykańskich rozmów pokojowych, świadczący o determinacji Unii Europejskiej i konsekwentnej polityce wobec agresora. Dzięki współpracy prezydencji i instytucji UE udało się uzgodnić 18. pakiet sankcji, którego przyjęcie planowane jest w lipcu 2025 r. W zakresie prac nad pakietami PRES PL podjęła bezprecedensowe działania w zakresie osłabiania zdolności Rosji do prowadzenia agresji przeciwko Ukrainie. Rozszerzenie Rozszerzenie jako istotny instrument zwiększający bezpieczeństwo i stabilność w Europie, było jednym z priorytetów polskiej prezydencji. Największy postęp został osiągnięty przez Albanię, z którą w trakcie konferencji międzyrządowych, którym przewodniczyła Polska, otwarte zostały dwa klastry negocjacyjne – dot. rynku wewnętrznego (klaster 2) oraz konkurencyjności i inkluzywnego wzrostu (klaster 3). Polska prezydencja zamknęła także 5. rozdział negocjacji akcesyjnych „zamówienia publiczne” z Czarnogórą. Ponadto, dzięki staraniom prezydencji udało się w bezprecedensowym tempie przyjąć Instrument wsparcia dla Mołdawii w wysokości 1,9 mld EUR. Uzgodniliśmy z Parlamentem Europejskim zwiększenie o 100 mln EUR sumy grantów dla Mołdawii. Komisja Europejska i Mołdawia uzgodniły 2-letnią kompleksową strategię uniezależnienia Mołdawii od niepewnych dostaw energii z Rosji i pełną integrację z unijnym rynkiem energetycznym. Wsparcie wyniesie 250 mln EUR do końca 2025 r. Zarazem postawa Węgier wobec rozszerzenia UE o Ukrainę spowodowała nieuzasadnione zahamowanie procesu akcesyjnego i brak formalnych postępów w negocjacjach z Kijowem i Kiszyniowem. Blokowanie procesu przez Węgry uniemożliwiło otwarcie klastra 1. „sprawy podstawowe”. Jednocześnie, PRES PL wraz z KE kontynuowały proces przygotowań do takiego otwarcia na poziomie technicznym. Uproszczenia i deregulacja PRES PL działała również ambitnie na rzecz uproszczenia unijnych przepisów, z pożytkiem dla europejskiej innowacyjności i konkurencyjności. Dla naszej inicjatywy pozyskaliśmy poparcie wszystkich państw członkowskich UE. Prace nad ograniczaniem barier regulacyjnych były prowadzone w szybkim tempie, a jednym z efektów było przedstawienie przez KE pięciu pakietów (Omnibusów), które mają na celu usunięcie nadmiernych obciążeń w określonych sektorach: dyrektywa „Stop-the-clock” będąca częścią pakietu Omnibus I, mająca na celu uproszczenie prawodawstwa UE w dziedzinie zrównoważonego rozwoju; uproszczenia inwestycji w ramach programu Invest EU; uproszczenia w rolnictwie; obniżenie progu dla małych firm o średniej kapitalizacji, tzn. zwiększenie liczby firm, które będą kwalifikowane jako MŚP; uproszczenia w inwestycjach na rzecz obronności; Priorytet dotyczący dalszych intensywnych prac w dziedzinie uproszczeń przejęła następująca po polskiej prezydencja duńska. Polityka handlowa Nasza prezydencja kontynuowała prace nad ambitnymi, zrównoważonymi i opartymi na zasadzie wzajemności lub dążącymi do niej umowami handlowymi oraz nad zapewnieniem skutecznej implementacji i aktywnego egzekwowania już istniejących umów handlowych. W odniesieniu do umów o handlu cyfrowym – 10 marca br. zakończono negocjacje w sprawie unijnej Umowy o handlu cyfrowym z Republiką Korei. Doprowadziliśmy także do pozytywnych decyzji Rady UE o zawarciu i podpisaniu Umowy o handlu cyfrowym z Singapurem, którą w imieniu UE 7 maja br. podpisał Komisarz UE ds. Handlu. Działania polskiej prezydencji zaowocowały także przyjęciem 12 maja pozytywnej decyzji Rady UE w sprawie włączenia Porozumienia o handlu elektronicznym do prawodawstwa WTO. Prace nad osiągnięciem stałego moratorium na cła na transmisje elektroniczne w WTO Podczas polskiego przewodnictwa w Radzie UE prace zostały znacznie zaawansowane. Polska prezydencja kontynuowała dyskusje i inicjatywy związane z bezpieczeństwem gospodarczym. W tym zakresie przyczyniła się do zaawansowania prac w zakresie screeningu inwestycji przychodzących i wychodzących, jak również kontroli eksportu. W trakcie naszej prezydencji poczynione zostały także postępy w pracach nad stawkami celnymi na produkty rolne i nawozy z Rosji i Białorusi, które weszły w życie od lipca br. i przyczynią się do rozwiązania kwestii uzależnienia od importu tych towarów. Należy podkreślić, że polskie przewodnictwo w Radzie UE przypadło na okres szczególny. Naznaczony był on napięciami w relacjach handlowych na linii UE-USA. W tym kontekście, rolą prezydencji było zachowanie jedności UE wobec polityki administracji Donalda Trumpa. W tym celu zorganizowane zostały celu dodatkowe spotkania Ministrów ds. Handlu UE-27 poświęcone relacjom transatlantyckim. Wspieraliśmy również Komisję Europejską w jej negocjacjach z USA. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu

Interpelacja w sprawie realizacji priorytetów polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w obszarze spraw zagranicznych

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji