Interpelacja w sprawie rekompensat oraz uproszczenia zasad korzystania z gruntów rolnych pod infrastrukturę elektroenergetyczną

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie konieczności podjęcia działań legislacyjnych i administracyjnych dotyczących sytuacji właścicieli gruntów rolnych, na których posadowiona jest infrastruktura przesyłowa energii elektrycznej.

Lubelskie Stowarzyszenie Rolnicze, działające na terenie województwa lubelskiego, zgłosiło szereg problemów wynikających z obecnych przepisów oraz praktyk dotyczących lokalizacji i eksploatacji linii przesyłowych na terenach rolnych. Przesłane stanowisko zwraca uwagę na kilka istotnych kwestii wymagających interwencji legislacyjnej i administracyjnej:

1. Brak realnych rekompensat dla rolników – obecne przepisy przewidują jedynie odszkodowania z tytułu spadku wartości nieruchomości, całkowicie pomijając wieloletnie straty wynikające z wyłączenia fragmentów gruntów z użytkowania rolniczego (np. bezpośrednio pod i wokół słupów kratownicowych linii napowietrznych). Właściciele takich nieruchomości nadal zobowiązani są do opłacania podatków jak za pełnowartościową ziemię rolną, mimo że nie osiągają z niej żadnych pożytków.

2. Brak systemowych ulg w opłatach przesyłowych – rolnicy, na gruntach których znajdują się trwałe urządzenia przesyłowe, są jednocześnie odbiorcami energii elektrycznej i ponoszą koszty przesyłu. W opinii środowisk rolniczych zasadne byłoby ustawowe wprowadzenie mechanizmu ulg lub opustów w tych opłatach, jako formy zrekompensowania użyczania gruntów.

3. Przestarzałe podejście do planowania inwestycji przesyłowych – współczesna technologia rolnicza wymaga stosowania dużych, specjalistycznych maszyn, które nie są w stanie efektywnie omijać przeszkód takich jak słupy. Postuluje się, aby przy planowanych modernizacjach linii przesyłowych brać pod uwagę nowoczesne uwarunkowania gospodarstw rolnych i np. sytuować słupy przy granicach działek lub – tam, gdzie to możliwe – prowadzić linie przesyłowe w sposób podziemny.

4. Niedoskonałości instytucji służebności przesyłu – obecne rozwiązania prawne, choć przewidują możliwość ustanowienia służebności przesyłu, nie regulują w sposób kompleksowy relacji między właścicielami gruntów a operatorami przesyłowymi. Brakuje jasnych zasad dotyczących wynagrodzeń, zakresu ingerencji w nieruchomość czy trybu rozwiązywania sporów.

5. Postulat Krajowej Rady Izb Rolniczych – niezależnie od powyższego, również Krajowa Rada Izb Rolniczych w piśmie z dnia 9 lipca 2024 r. zwróciła się do Pana Ministra z wnioskiem o dokonanie zmian w przepisach dotyczących warunków ustalania odszkodowań i rekompensat za grunty rolników zajmowane pod budowę linii energetycznych, kolejowych oraz dróg. Obecnie obowiązujące regulacje nie uwzględniają w pełni wszystkich aspektów wpływających na funkcjonowanie gospodarstw rolnych, w tym:
   – trudności w dostępie do gruntów przyległych,
   – konieczność stosowania alternatywnych dróg dojazdowych,
   – zmiana technologii uprawy,
   – utrata wartości sąsiednich gruntów,
   – spadek efektywności i opłacalności produkcji rolnej.

Rada wskazuje na pilną potrzebę wprowadzenia zmian w przepisach, które będą uwzględniać te aspekty już na etapie planowania inwestycji infrastrukturalnych oraz przy ustalaniu wysokości odszkodowań i rekompensat.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy ministerstwo planuje nowelizację przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lub ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w celu bardziej sprawiedliwego uregulowania kwestii rekompensat dla rolników za trwałe ograniczenia użytkowania gruntów rolnych przez infrastrukturę przesyłową?

2. Czy rozważana jest możliwość wprowadzenia ulg w opłatach za przesył energii elektrycznej dla właścicieli gruntów, na których zlokalizowano infrastrukturę przesyłową?

3. Czy prowadzone są prace nad zmianami zasad projektowania linii energetycznych, w tym uwzględnianiem ich wpływu na gospodarkę rolną już na etapie planowania?

4. Czy ministerstwo planuje zainicjowanie międzyresortowych konsultacji dotyczących wprowadzenia skutecznych i jednolitych mechanizmów wynagradzania właścicieli gruntów rolnych za ograniczenia wynikające z posadowienia infrastruktury energetycznej, kolejowej i drogowej?

5. Czy planowana jest reforma funkcjonowania instytucji służebności przesyłu, w szczególności w zakresie przejrzystości zasad, wysokości wynagrodzeń oraz uproszczenia procedur?

W imieniu społeczności rolniczej, która w istotny sposób przyczynia się do bezpieczeństwa żywnościowego kraju, apeluję o pilne rozpatrzenie niniejszej sprawy oraz podjęcie stosownych działań ustawodawczych i organizacyjnych. Lubelskie Stowarzyszenie Rolnicze zadeklarowało gotowość do udziału w dalszym procedowaniu sprawy oraz przekazania wszelkich posiadanych materiałów i ekspertyz.