Interpelacja#10976 · X kadencjaOdpowiedziano

Interpelacja w sprawie nieakceptowanej asymetrii w finansowaniu nauczania języka niemieckiego w Polsce i języka polskiego w Niemczech oraz braku uznania mniejszości polskiej przez Republikę Federalną Niemiec

Wysłano: 21 lipca 2025Wpłynęło: 14 lipca 2025Oryginał w Sejm API

Analiza AI

Interpelacja dotyczy asymetrii między Polską a Niemcami w finansowaniu nauczania języków mniejszości: posłowie wskazują, że Polska hojnie wspiera mniejszość niemiecką (setki milionów złotych rocznie), podczas gdy Niemcy nie uznają Polaków za mniejszość narodową i skromniej finansują nauczanie polskiego. Interpelacja skierowana była do ministra edukacji i ministra spraw zagranicznych. W odpowiedziach MSZ (Władysław Teofil Bartoszewski) wyjaśniło, że Niemcy stosują własną, węższą definicję mniejszości narodowej wykluczającą Polaków, ale wskazało na trwające działania dyplomatyczne (m.in. wznowienie Polsko-Niemieckiego Okrągłego Stołu jesienią 2025 r.) oraz niemiecki fundusz na naukę polskiego (tzw. fundusz Nietana, 5 mln euro na lata 2023–2025). MEN (Barbara Nowacka) przedstawiło szczegółowe dane liczbowe: finansowanie mniejszości niemieckiej w Polsce wyniosło od ok. 149 mln zł (2023) do ponad 381 mln zł (2025), natomiast wsparcie nauki polskiego w Niemczech ze strony polskich instytucji (ORPEG, IRJP, MSZ) sięgało zaledwie kilku milionów złotych rocznie, co potwierdza opisaną w interpelacji dysproporcję.

Wnioskodawcy · 2 posłów

Marek Jakubiak Jarosław Sachajko

Adresat · Odpowiedział

minister edukacji

minister spraw zagranicznych

01Treść pytania

Pytanie posłów21 lipca 2025

Interpelacja w sprawie nieakceptowanej asymetrii w finansowaniu nauczania języka niemieckiego w Polsce i języka polskiego w Niemczech oraz braku uznania mniejszości polskiej przez Republikę Federalną Niemiec Szanowni Państwo Ministrowie, z najwyższym zaniepokojeniem zwracam się z interpelacją dotyczącą nieakceptowalnej i głęboko niesprawiedliwej asymetrii, jaka od lat utrzymuje się w relacjach polsko-niemieckich w obszarze nauczania języków mniejszości narodowych i ochrony praw mniejszości. Z jednej strony – Polska w sposób modelowy i z pełnym poszanowaniem prawa wspiera mniejszość niemiecką , przeznaczając każdego roku dziesiątki milionów złotych na lekcje języka niemieckiego, finansowanie organizacji i instytucji kultury, granty edukacyjne oraz wsparcie systemowe. W niektórych latach środki przekraczały ponad 236 mln zł rocznie , co czyni mniejszość niemiecką najlepiej finansowaną mniejszością narodową w Polsce . Z drugiej strony – Republika Federalna Niemiec nie tylko nie finansuje nauki języka polskiego na podobnym poziomie, ale wręcz nie uznaje Polaków za mniejszość narodową . To skandaliczna sytuacja, która trwa nieprzerwanie od 1991 roku , mimo że Polska uznała mniejszość niemiecką w sposób natychmiastowy i pełny w ramach Traktatu o dobrym sąsiedztwie. Według szacunków nawet 2 miliony obywateli Niemiec ma polskie pochodzenie , a przynajmniej kilkaset tysięcy dzieci i młodzieży mogłoby korzystać z nauki języka ojczystego, gdyby była ona dostępna. Tymczasem dane MSZ i MEN wskazują, że: liczba szkół oferujących język polski jako ojczysty w Niemczech to zaledwie kilkadziesiąt placówek, liczba uczniów objętych nauczaniem to ok. 15–20 tys. dzieci – przy kilkuset tysiącach potencjalnych beneficjentów, Polska przeznacza więcej środków na naukę polskiego w Niemczech niż sami Niemcy – co samo w sobie jest kompromitujące dla naszych relacji dwustronnych. Nie można nie dostrzegać, że taka sytuacja jest sprzeczna z europejskimi standardami ochrony mniejszości narodowych , konwencją ramową Rady Europy, a także duchem partnerskiej współpracy. Równocześnie pokazuje to rażące zaniedbania polskiej polityki zagranicznej, która nie potrafi egzekwować wzajemności i godności w relacjach z sąsiadami. Nie może być dłużej tak, że Polska hojnie wspiera rozwój mniejszości niemieckiej, przeznaczając setki milionów złotych rocznie, a w zamian otrzymuje lekceważenie, brak wzajemności i wypieranie obecności Polaków z przestrzeni publicznej w Niemczech . Jest to nie tylko dowód słabości naszego państwa na arenie międzynarodowej, ale również zaniedbanie obowiązku konstytucyjnego chronienia Polaków za granicą i polskiego dziedzictwa kulturowego . Apeluję o natychmiastowe działania – dyplomatyczne, budżetowe i legislacyjne – zmierzające do wyrównania tej niesprawiedliwości i ochrony polskiej tożsamości narodowej. PYTAM W IMIENIU OBYWATELI RP: Ile dokładnie Polska wydaje rocznie na naukę języka niemieckiego jako języka obcego i jako języka mniejszości? Proszę o pełne dane z lat 2020–2025. Ile Polska wydaje realnie na wsparcie nauki języka polskiego w Niemczech w latach 2020-2025? Dlaczego środki zapowiedziane w budżecie nie są w całości wykorzystywane? Dlaczego Niemcy wciąż nie uznają Polaków za mniejszość narodową mimo historycznych i liczbowych podstaw oraz podpisanych konwencji międzynarodowych? Jakie działania podejmuje rząd RP wobec rządu Niemiec w celu wyegzekwowania wzajemności w traktowaniu mniejszości narodowych? Czy nie czas zakończyć jednostronne finansowanie nauki języka niemieckiego w Polsce, dopóki RFN nie uzna i nie zacznie wspierać edukacji polskiej mniejszości u siebie? Jakie działania podjęło polskie MSZ w ramach bilateralnych rozmów z Niemcami w latach 2020–2025 w tej sprawie? Proszę o przekazanie protokołów lub not dyplomatycznych, jeśli istnieją.

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski

Treść z PDF

6 sierpnia 2025

Odpowiedź na interpelację w sprawie nieakceptowanej asymetrii w finansowaniu nauczania języka niemieckiego w Polsce i języka polskiego w Niemczech oraz braku uznania mniejszości polskiej przez Republikę Federalną Niemiec Warszawa, 06-08-2025 Szanowny Panie Marszałku, w związku z interpelacją nr 10976 posłów na Sejm RP Jarosława Sachajki i Marka Jakubiaka w sprawie nieakceptowanej asymetrii w finansowaniu nauczania języka niemieckiego w Polsce i języka polskiego w Niemczech oraz braku uznania mniejszości polskiej przez Republikę Federalną Niemiec przekazuję poniżej odpowiedzi na pytania. Pytanie 1. Ile dokładnie rocznie Polska wydaje na naukę języka niemieckiego jako języka obcego i jako języka mniejszości? Proszę o pełne dane z lat 2020-2025. Do udzielenia informacji odnośnie nauczania języków mniejszości narodowych oraz na działalność organizacji mniejszości narodowych, w tym podania kwot wydatkowanych rocznie na nauczanie języków mniejszości oraz na działalność organizacji mniejszości narodowych w Polsce, właściwy merytorycznie jest Minister edukacji oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, który odpowiada za politykę państwa wobec mniejszości. Pytanie 2. Ile Polska wydaje realnie na wsparcie nauki języka polskiego w Niemczech w latach 2020- 2025? Dlaczego środki zapowiedziana w budżecie nie są w całości wykorzystywane? Wraz z przyjęciem przez Radę Ministrów 1 kwietnia br. Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030 rozpoczęte zostało wdrażanie nowych priorytetów polityki polonijnej. Jednym z siedmiu priorytetów strategii jest nauczanie języka polskiego. O znaczeniu nauczania języka polskiego świadczy fakt, że jest ono priorytetem numer 1, w ramach którego jednostkami odpowiedzialnymi są Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. 2 Działania na rzecz Polonii i Polaków za granicą są integralnym elementem polityki zagranicznej. Zgodnie z przyjętą w br. strategią uwzględniają one zmieniające się wyzwania geopolityczne. Aktualnie wyzwaniem pozostaje takie ukształtowanie systemu szkolnictwa polonijnego, w tym zwłaszcza jego centralnego elementu jakim jest nauczanie języka polskiego, aby stał się czynnikiem zachęcającym młodzież do kontaktu z językiem. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w której dana osoba posługuje się językiem polskim, ale w stopniu uniemożliwiającym swobodną komunikację i podejmowanie aktywności ekonomicznej czy edukacyjnej. System powinien też dawać możliwość nauki języka osobom polskiego pochodzenia, które dopiero w późniejszych pokoleniach decydują się na odnowienie kontaktu z językiem przodków i dla których nauka języka polskiego może być atutem oraz katalizatorem mobilności, a więc ew. decyzji o przyjeździe do Polski na stałe. Finansowanie nauki języka polskiego i edukacji w języku polskim pozostaje w kompetencjach instytucji podlegających MEN – Instytutu Rozwoju Języka Polskiego im. M. Kolbego oraz Ośrodka Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą, Ministerstwo Spraw Zagranicznych w ramach kompetencji własnych, czyli wspierania polonijnego szkolnictwa społecznego za granicą oraz polskich szkół na Wschodzie oraz priorytetu dotyczącego nauczania języka polskiego, realizuje wdrażanie przyjętych celów we współpracy z placówkami dyplomatyczno-konsularnymi. Wielkość środków finansowych z budżetu Departamentu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą Ministerstwa Spraw Zagranicznych przeznaczonych na wspieranie nauczania języka polskiego oraz tożsamości narodowej dzieci i młodzieży polonijnej i polskich mniejszości za granicą (w tym w Niemczech) w latach 2023–2025 przedstawia zbiorczo poniższa tabela. kraj 2023 2024 2025 1. Wielka Brytania 861 163,00 808 550,00 938 715,00 2. Ukraina 743 423,00 636 560,00 670 500,00 3. Niemcy 573 468,00 512 889,00 572 846,00 4. USA 383 789,00 440 559,00 436 966,00 5. Litwa 351 500,00 302 175,00 346 500,00 6. Białoruś 310 175,00 268 026,00 301 000,00 7. Islandia 293 788,00 292 904,00 319 500,00 8. Francja 275 714,00 278 735,00 234 450,00 9. Irlandia 264 100,00 241 980,00 272 250,00 10. Włochy 190 741,00 174 400,00 171 000,00 11. Hiszpania 175 750,00 180 068,00 205 425,00 12. Kanada 151 253,00 185 400,00 250 325,00 13. Kazachstan 95 048,00 109 132,00 53 244,00 14. Holandia 85 500,00 109 000,00 112 500,00 15. Brazylia 55 529,00 191 840,00 198 000,00 Pozycje 1-15 razem 4 810 941,00 4 732 218,00 5 083 221,00 Pozostałe kraje/placówki 1 726 347,00 1 600 146,00 1 696 427,00 Łączny budżet DWPPG MSZ na wsparcie Szkolnictwa Polskiego za Granicą 6 537 288,00 6 332 364,00 6 779 648,00 Pytanie 3. Dlaczego Niemcy wciąż nie uznają Polaków za mniejszość narodową, mimo historycznych i liczbowych podstaw oraz podpisanych konwencji międzynarodowych? Republika Federalna Niemiec podpisała i ratyfikowała Konwencję ramową o ochronie mniejszości narodowych z dnia 1 lutego 1995 r. Ww. dokument nie formuje jednak jednolitej definicji „mniejszości narodowej”, wiążącej państwa-strony Konwencji. Stąd respektowanie przez Niemcy wyłącznie statusu tzw. annerkante Minderheiten – „uznanych mniejszości” (Duńczycy, Serbołużyczanie, Fryzowie oraz Sinti i Roma), co znalazło potwierdzenie w niemieckiej deklaracji interpretacyjnej, złożonej do Konwencji ramowej. Na gruncie prawa niemieckiego do uznania za mniejszość narodowa lub etniczną konieczne jest spełnianie przez grupę następujących kryteriów: • legitymowanie się przez jej członków obywatelstwem RFN; • odrębna tożsamość (przejawiająca się w pielęgnowaniu własnego języka, kultury i historii) oraz wola jej zachowania; • długi okres zamieszkiwania przedstawicieli społeczności w Niemczech („od wieków”); • zamieszkiwanie w granicach Niemiec w zwartych skupiskach. Pytanie 4. Jakie działania podejmuje rząd RP wobec rządu Niemiec w celu wyegzekwowania wzajemności w traktowaniu mniejszości narodowych? Zgodnie z zapisami Traktatu między RP a RFN o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 17 czerwca 1991 r. osoby polskiego pochodzenia albo „przyznające się do języka, kultury lub tradycji polskiej” mają prawo do wyrażania i rozwijania swej odrębności i uzyskiwania wsparcia ze strony RFN. Zgodnie z traktatem osobom tym należą się takie same prawa w kwestii utrzymania i rozwoju swojej tożsamości w Niemczech, jakie przysługują mniejszości niemieckiej w Polsce. Dokumentem odnoszącym się bezpośrednio do statusu i sytuacji obu grup narodowościowych jest Wspólne Oświadczenie w sprawie wspierania obywateli niemieckich polskiego pochodzenia i Polaków w Niemczech oraz niemieckiej mniejszości w Polsce. Nad implementacją postanowień Wspólnego Oświadczenia toczą się rozmowy w ramach Polsko-Niemieckiego Okrągłego Stołu (OS). Obok delegacji obu rządów, w procesie Okrągłego Stołu uczestniczą przedstawiciele Polonii i Polaków w Niemczech oraz mniejszości niemieckiej w Polsce. Aktualnie trwają – w porozumieniu z MSWiA i MEN jako resortami odpowiedzialnymi za sprawy mniejszości niemieckiej w Polsce oraz nauczania języka niemieckiego w szkołach publicznych - przygotowania do wznowienia po kilkuletniej przerwie formatu Okrągłego Stołu (poprzednie posiedzenie OS – 19 czerwca 2019 r.). Odbyły się m. in. konsultacje MSZ ze środowiskami polonijnymi w Niemczech, poświęcone wypracowaniu formuły i przygotowaniu tematów proponowanych na obrady OS. Kolejne spotkanie Okrągłego Stołu odbędzie się jesienią 2025 r. w Polsce. Pytanie 5. Czy nie czas zakończyć jednostronne finansowanie nauki języka niemieckiego w Polsce, dopóki RFN nie uzna i nie zacznie wspierać edukacji polskiej mniejszości u siebie? Do udzielenia informacji odnośnie zasad finansowania mniejszości narodowych w Polsce właściwy merytorycznie jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Nauczania języka polskiego w Niemczech oferowane jest w formie tzw. nauczania języka kraju pochodzenia. Na tę formę nauczania państwo niemieckie przeznacza szacunkowo kwotę ok. 9 mln euro rocznie. Dodatkowo, w listopadzie 2022 r. strona niemiecka podjęła decyzję w sprawie ustanowienia funduszu na rzecz nauczania języka polskiego w wysokości 5 mln euro (tzw. fundusz D. Nietana) z trzyletnim budżetem. Fundusz stanowi wyjście naprzeciw polskim postulatom utworzenia zinstytucjonalizowanego mechanizmu finansowania oświaty polonijnej przez Niemcy. Środkami administruje specjalnie utworzone Centrum Kompetencji i Koordynacji Języka Polskiego (KoKoPol). W wyniku dwustronnych rozmów udało się uzyskać zobowiązanie się przez Federalne Ministerstwo Spraw Zagranicznych do promowania w Niemczech polszczyzny jako języka odziedziczonego. Zadanie to realizuje wspomniane powyżej Centrum KoKoPol przy Fundacji Międzynarodowy Dom Spotkań St. Marienthal. Tym samym w dłuższej perspektywie czasowej zagwarantowane jest, że dzieci i młodzież polskiego pochodzenia w Niemczech i w systemie federalnym tego państwa będą miały większy dostęp do zajęć pozalekcyjnych w języku ojczystym. Oczekujemy, że działania te wzmocnią w Niemczech pozycję polszczyzny oraz nauczania języka polskiego. O dofinansowanie mogą ubiegać się stowarzyszenia i organizacje zarejestrowane i działające w Niemczech, które oferują lekcje języka polskiego w języku ojczystym dla dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 25 lat. Są to w szczególności organizacje polonijne, które ze względu na ich wieloletnie zaangażowanie są adresatami dofinansowania. Finansowane i dofinansowywane są wynagrodzenia nauczycieli, koszty materiałów dydaktycznych, wynajem sal, koszty reklamy oraz działania pozalekcyjne bezpośrednio związane z nauczaniem języka polskiego jako języka odziedziczonego. W uzasadnionych przypadkach pokrywane są również koszty podstawowego wyposażenia technicznego do określonej wysokości. Nowością jest pokrycie kosztów egzaminu certyfikatowego z języka polskiego w uznanym ośrodku egzaminacyjnym w Niemczech Pytanie 6. Jakie działania podjęło polskie MSZ w ramach bilateralnych rozmów z Niemcami w latach 2020-2025 w tej sprawie? Proszę o przekazanie protokołów lub not dyplomatycznych, jeśli istnieją? Kwestia faktycznego zrównania statusu grup narodowych: polskiej w Niemczech i niemieckiej w Polsce stanowi stały element agendy spotkań Ministra Spraw Zagranicznych, sekretarzy i podsekretarzy stanu oraz licznych, roboczych kontaktów przedstawicieli ministerstwa z reprezentantami władz niemieckich. Starania strony polskiej przełożyły się np. na decyzję władz federalnych w sprawie uruchomienia programu wsparcia finansowego dla nauczania języka polskiego w Niemczech, m.in. w systemie pozaszkolnym. Budżet na ten cel przewiduje środki w wysokości 5 mln EUR pozostające do dyspozycji na lata 2023-2025. Wspomniany fundusz nadzorowany jest przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RFN, które wskazało Centrum Kompetencyjno-Koordynacyjne Języka Polskiego (KoKoPol) w miejscowości 5 Ostritz (Saksonia) do przekazywania środków beneficjentom: szkołom i organizacjom polonijnym oraz administrowania funduszem. O znaczeniu problematyki polonijnej i nauczania języka polskiego dla relacji dwustronnych świadczy także umieszczenie stosownego punktu w polsko-niemieckim Planie Działania, przyjętym po konsultacjach międzyrządowych PL-DE, zorganizowanych 2 lipca 2024 r. w Warszawie, w którym resorty obu krajów dokonały podsumowania aktualnego stanu współpracy i zaproponowały wspólne projekty na przyszłość. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu

Minister Barbara Nowacka

Treść z PDF

8 sierpnia 2025

Odpowiedź na interpelację w sprawie nieakceptowanej asymetrii w finansowaniu nauczania języka niemieckiego w Polsce i języka polskiego w Niemczech oraz braku uznania mniejszości polskiej przez Republikę Federalną Niemiec Warszawa, 08-08-2025 Szanowni Panowie Posłowie, w odpowiedzi na pytania znajdujące się we właściwości ministra edukacji, tj. pytania nr 1 i 2, uprzejmie informuję. Ad 1. Ile dokładnie Polska wydaje rocznie na naukę języka niemieckiego jako języka obcego i jako języka mniejszości? Proszę o pełne dane z lat 2020–2025. Finansowanie mniejszości niemieckiej w latach 2020-2024 (subwencja oświatowa) Zadania oświatowe zw. z prowadzeniem przez jednostki samorządu terytorialnego szkół i placówek oświatowych finansowane były w latach 2020 – 2024 z dochodów jednostek samorządu terytorialnego (JST). Jednym z dochodów JST była część oświatowa subwencji ogólnej. Wysokość części oświatowej subwencji ogólnej dla wszystkich JST ustalała corocznie ustawa budżetowa. Kwotę przeznaczoną na część oświatową subwencji ogólnej dla wszystkich gmin, powiatów i województw samorządowych ustalano w wysokości łącznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, nie mniejszej niż przyjęta w ustawie budżetowej w roku bazowym, skorygowanej o kwotę innych wydatków z tytułu zmiany realizowanych zadań oświatowych. Część oświatową subwencji ogólnej – po odliczeniu rezerwy ustawowej – dzieliło się między jednostki samorządu terytorialnego według zasad określanych corocznie w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Rozporządzenie uzależniało wysokość części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego od: • liczby uczniów przeliczeniowych ustalanej w wyniku zastosowania zróżnicowanych wag dla wybranych kategorii uczniów (wychowanków) i określonych typów i rodzajów szkół oraz wskaźnika korygującego Di, uwzględniającego stopnie awansu zawodowego nauczycieli, • wysokości finansowego standardu A (kwota części oświatowej subwencji ogólnej dzielona algorytmem przypadająca na jednego ucznia przeliczeniowego). Subwencja oświatowa ustalana była na dany rok kalendarzowy i przekazywana do JST przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Część oświatowa subwencji ogólnej dla każdej JST stanowiła jedną kwotę, a o sposobie jej wydatkowania – zgodnie z art. 7 ust. 3 ww. ustawy o dochodach JST – decydował organ stanowiący JST. Kwoty subwencji oświatowej nie można było wprost odnosić do zadań oświatowych nałożonych na JST. W obowiązującym systemie prawnym nie zawarto przepisu, z którego wynikałoby, iż budżet państwa gwarantował w ramach części oświatowej subwencji ogólnej środki na pokrycie wszystkich wydatków na realizację zadań oświatowych JST. Finansowanie mniejszości niemieckiej od roku 2025 (potrzeby oświatowe) Z dniem 25 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zastępująca ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego . W zakresie finansowania zadań oświatowych ustawa przewiduje, że dla samorządów naliczana jest w 2025 r. łączna kwota potrzeb oświatowych zamiast wcześniej naliczanych środków w ramach subwencji oświatowej i tzw. dotacji przedszkolnej. Łączna kwota potrzeb oświatowych ustalana jest co do zasady analogicznie jak część oświatowa subwencji ogólnej, czyli podstawą ustalenia pozostaje kwota z roku poprzedniego, z uwzględnieniem zmiany zakresu realizowanych zadań oświatowych. Podział łącznej kwoty potrzeb oświatowych następuje zgodnie z rozporządzeniem wydawanym przez ministra właściwego do spraw oświaty. Potrzeby oświatowe finansowane będą z dochodów własnych JST wynikających z lokalnej bazy podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych, przy czym - co istotne - dochody JST z tytułu udziału w PIT i CIT zostaną ustabilizowane i uwolnione od wpływu zmian podatkowych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 w algorytmie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych na rok 2025 uwzględniono m.in. wagi dotyczące uczniów lub słuchaczy należących do danej mniejszości narodowej (P 33 , P 34 , P 35 i P 36 ). Tabela: Finansowanie mniejszości niemieckiej w latach 2020-2025 na rzecz podtrzymywania i rozwijania poczucia tożsamości narodowej przez prowadzenie nauki języka mniejszości narodowej oraz nauki własnej historii i kultury rok finansowanie 2020 223 569 600 zł 2021 236 771 800 zł 2022 202 345 000 zł 2023 148 873 400 zł 2024 251 382 800 zł 2025 381 086 600 zł Zakup podręczników przeznaczonych do kształcenia uczniów deklarujących przynależność do niemieckiej mniejszości narodowej Na mocy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych podręczniki i książki pomocnicze do kształcenia uczniów w zakresie niezbędnym do podtrzymywania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej mogą być dofinansowywane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. Tabela: Kwoty wydatkowane przez MEN w latach 2020-2024 na zakup podręczników przeznaczonych do kształcenia uczniów deklarujących przynależność do niemieckiej mniejszości narodowej. rok wydatkowana kwota 2020 67 964,40 zł 2021 59 632,65 zł 2022 33 944,40 zł 2023 42 774,32 zł 2024 42 304,00 zł Zakupione podręczniki i książki pomocnicze zostały przekazane do właściwych kuratoriów oświaty, a następnie do bibliotek szkolnych lub międzyszkolnych zespołów nauczania. MEN również w 2025 r. planuje zakupienie podręczników do kształcenia uczniów deklarujących przynależność do niemieckiej mniejszości narodowej. Ministerstwo Edukacji Narodowej nie dysponuje danymi dotyczącymi wydatków ponoszonych na naukę języka niemieckiego jako obcego . Sprawozdania budżetowe JST nie zawierają tak szczegółowych informacji. W ramach podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych nie wyodrębnia się kryterium związanego z nauką języka obcego, wobec czego nie jest możliwe podanie kwot przewidzianych na sfinansowanie tego zadania. Ad 2. Ile Polska wydaje realnie na wsparcie nauki języka polskiego w Niemczech w latach 2020–2025? Dlaczego środki zapowiedziane w budżecie nie są w całości wykorzystywane? I. Minister Edukacji wspiera nauczanie języka polskiego w Niemczech, realizując następujące zadania: Minister Edukacji założył i prowadzi w Niemczech szkoły polskie: Lp. Szkoła Liczba uczniów Liczba etatów Liczba nauczycieli 1. Szkoła Polska im. gen. Stefana Grota-Roweckiego przy Ambasadzie RP w BERLINIE 250 3,68 8 2. Szkoła Polska przy Konsulacie Generalnym RP w Hamburgu z siedzibą w BREMIE 88 1,15 5 3. Szkoła Polska przy Konsulacie Generalnym RP w Hamburgu z siedzibą w ESSEN 75 1,18 7 4. Szkoła Polska przy Konsulacie Generalnym RP w Kolonii z siedzibą we FRANKFURCIE 321 2,86 15 5. Szkoła Polska przy Konsulacie Generalnym RP w HAMBURGU 176 2,93 7 6. Szkoła Polska przy Konsulacie Generalnym RP w Hamburgu z siedzibą w HANOWERZE 91 2,79 6 7. Szkoła Polska im. Królowej Rychezy przy Konsulacie Generalnym RP w KOLONII 133 2,64 7 8. Szkoła Polska przy Ambasadzie RP w Berlinie z siedzibą w LIPSKU 79 1,75 4 9. Szkoła Polska im. Tadeusza Chciuka-Celta przy Konsulacie Generalnym RP w MONACHIUM 387 4,63 17 10. Szkoła Polska przy Konsulacie Generalnym RP w Monachium z siedzibą w NORYMBERDZE 198 3,24 12 11. Szkoła Polska przy Konsulacie Generalnym RP w Monachium z siedzibą w REMSECK 199 2,82 12 RAZEM: 1 997 29,67 100 Koszt funkcjonowania szkół polskich w Niemczech: 2024 r. – 5 837 551,12 zł, 2025 r. (styczeń–czerwiec) – 3 318 911,98 zł. Środki na powyższy cel znajdują się w budżecie Ośrodka Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą (ORPEG). Organizowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli szkół organizacji Polaków oraz nauczycieli prowadzących nauczanie języka polskiego w szkołach w niemieckim systemie oświaty W 2024 r. ORPEG przeszkolił 1 122 nauczycieli z Niemiec, w 2025 r. (stan na 23.07.2025 r.) – 525 nauczycieli. W budżecie ORPEG nie wyodrębnia się kwot przeznaczonych na doskonalenie zawodowe nauczycieli w podziale na kraje. Wyposażanie szkół w podręczniki i pomoce dydaktyczne W 2024 r. ORPEG przekazał 7086 egz. podręczników i pomocy dydaktycznych, realizując 47 wniosków złożonych przez szkoły społeczne i organizacje Polaków w Niemczech. W roku 2025 do ORPEG wpłynęły 23 wnioski. Planowana jest ich realizacja. Obecnie trwa procedura związana z zakupem podręczników i pomocy dydaktycznych. W budżecie ORPEG nie wyodrębnia się kwot przeznaczonych na wyposażanie szkół w podręczniki i pomoce dydaktyczne w podziale na kraje. Baza danych szkół prowadzona przez ORPEG W prowadzonej przez ORPEG „Bazie szkół“ zarejestrowane są 123 szkoły społeczne i organizacje Polaków w Niemczech prowadzące nauczanie języka polskiego (stan na 24.07.2025). II. Wysokość środków przekazanych przez Instytut Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego (IRJP) na naukę języka polskiego w Niemczech w latach 2022–2025 kształtuje się następująco (stan na 28.07.2025): 2022: n/d Rok 2023: Przyznane środki: 2 982 100,11 zł, po zwrotach od beneficjentów faktycznie wydatkowano: 2 514 974,44 zł. Obszary objęte dofinansowaniem: – wsparcie edukacji polonijnej i polskiej poza granicami Polski: przyznane środki: 999 850,00 zł, po zwrotach: 861 698,09 zł; – wsparcie dzieci i młodzieży polonijnej oraz polskiej mieszkającej poza granicami Polski: przyznane środki: 1 122 119,00 zł, po zwrotach: 1 062 687,27 zł; – projekty innowacyjne i cyfrowe z zakresu edukacji, nauki i budowy społeczeństwa informacyjnego: 86 500,00 zł; – inicjatywy wspierające zadania IRJP: przyznane środki: 773 631,11 zł, po zwrotach: 504 089,08 zł. Rok 2024 : Przyznane środki: 1 693 529,94 zł, po zwrotach od beneficjentów faktycznie wydatkowano: 1 451 143,53 zł. Obszary objęte dofinansowaniem: – wsparcie dla szkół polonijnych i polskich za granicą: przyznane środki: 787 661,60 zł, po zwrotach: 622 812,13 zł; – wypoczynek w czasie wolnym od zajęć: przyznane środki: 87 396,00 zł, po zwrotach 78 945,18 zł; – kompleksowe wsparcie edukacji polonijnej i polskiej za granicą: przyznane środki: 206 702,18 zł, po zwrotach: 196 051 zł; – inicjatywy wspierające zadania IRJP: przyznane środki: 81 721,16 zł, po zwrotach: 72 221,16 zł; – wsparcie działań promujących język i kulturę polską na świecie: przyznane środki: 307 744,00 zł, po zwrotach: 275 472,03 zł; – wsparcie nauczania języka polskiego za granicą przez dofinansowanie zakupu podręczników, sprzętu biurowego, sprzętu komputerowego oraz oprogramowania: przyznane środki: 168 825,00 zł, po zwrotach: 152 161,19 zł; – wspieranie edukacji polonijnej i polskiej poza granicami Polski: wsparcie działań promujących język i kulturę polską na świecie: przyznane środki: 53 480,00 zł. Rok 2025 : Przyznane środki: 901 368,16 zł. Obszary objęte dofinansowaniem: – edukacja polonijna – wsparcie szkół polonijnych za granicą: przyznane środki: 621 391,76 zł; – wypoczynek z językiem polskim: przyznane środki: 19 800,00 zł; – wsparcie organizacji parasolowych w edukacji polonijnej: przyznane środki: 260 176,40 zł. Środki zostały przekazane jako dotacje celowe w wyniku rozstrzygnięcia otwartych konkursów ogłoszonych przez IRJP wspierających edukację polonijną, w tym nauczycieli, utrzymanie szkół polonijnych, organizacji parasolowych i macierzy skupiających szkoły polonijne, wypoczynek dla dzieci i młodzieży polonijnej. Zwroty przyznanych środków, widoczne w zestawieniu, wynikają z: niepełnego wykorzystania dotacji Beneficjenci otrzymują środki na realizację określonych przedsięwzięć (zadań). W toku ich realizacji może jednak dojść do sytuacji, w której nie zostaje wykorzystana pełna kwota dotacji – m.in. w wyniku oszczędności powstałych podczas realizacji przedsięwzięcia (np. niższe niż zakładano koszty wynajmu sali konferencyjnej). odstąpienia od realizacji przedsięwzięcia Zdarza się, że beneficjent podejmuje decyzję o rezygnacji z realizacji dofinansowanego przedsięwzięcia. Może to nastąpić zarówno przed podpisaniem umowy (wówczas nie dochodzi do przekazania środków), jak i po podpisaniu umowy (w takim przypadku cała kwota dofinansowania podlega zwrotowi). Niewykorzystane środki wracają do puli finansowej przeznaczonej na kolejne konkursy organizowane przez instytut. Z wyrazami szacunku Barbara Nowacka Minister Edukacji

03Powiązane

Inne pytania: Marek Jakubiak

Wszystkie pytania nadawcy

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

03Powiązane

Komentarze do interpelacji