Interpelacja w sprawie finansowania ochrony ludności, budowy schronów i miejsc schronienia w m.st. Warszawie w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 17183 Panów Posłów Jarosława Krajewskiego, Piotra Glińskiego, Władysława Kurowskiego oraz Pani Poseł Lidii Czechak w sprawie finansowania ochrony ludności, budowy schronów i miejsc schronienia w m.st. Warszawie w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Na wstępie należy wyjaśnić, że nadzór nad realizacją Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026^[1] jest prowadzony na dwóch poziomach. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) monitoruje realizację Programu w ujęciu zbiorczym, w tym na poziomie województwa mazowieckiego, natomiast wojewoda monitoruje wykorzystanie dotacji przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, w tym przez m.st. Warszawę. Powyższe obejmuje w szczególności informacje dotyczące zawartych umów, wykorzystania środków oraz przebiegu realizacji zadań w poszczególnych obszarach Programu, w tym odnoszących się do obiektów zbiorowej ochrony, zabezpieczenia logistycznego i zapewnienia ciągłości dostaw, edukacji, a także szkoleń. Taki sposób działania zapewnia bieżącą kontrolę realizacji Programu zarówno na poziomie krajowym, jak i wojewódzkim. Jednocześnie informuję, że w związku z wejściem w życie nowelizacji ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej^[2] oraz trwającymi pracami nad nowym pięcioletnim Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027-2031, podjęto działania związane ze zmianą raportowania w odniesieniu do województwa mazowieckiego i m.st. Warszawy. Począwszy od 15 czerwca 2026 r., będzie realizowane osobne raportowanie m.st. Warszawy oraz osobne raportowanie województwa mazowieckiego.

Należy wskazać, że ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej wprowadza precyzyjny podział zadań pomiędzy organy ochrony ludności. Minister właściwy do spraw wewnętrznych przekazuje otrzymane z budżetu państwa środki za pośrednictwem Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Środki są rozdzielane pomiędzy poszczególne województwa zgodnie z algorytmem podziału. Wojewodowie przekazują większość środków finansowych na niższe szczeble, do jednostek samorządu terytorialnego, oraz monitorują ich wykorzystanie.

Należy wskazać, że zadania ochrony ludności i obrony cywilnej zostały określone w art. 4 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Natomiast konkretne zadania przewidziane do finansowania w ramach Programu zostały wskazane w załączniku do przywołanej uchwały nr 72 Rady Ministrów. W odniesieniu do m.st. Warszawy, na podstawie danych pozostających w dyspozycji MSWiA, można wskazać kategorie zadań objętych finansowaniem, tj. obiekty zbiorowej ochrony, zabezpieczenie logistyczne i zapewnienie ciągłości dostaw, wsparcie podmiotów w ramach HNS, edukację i szkolenia, a także zadania związane z Korpusem Obrony Cywilnej.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej wysokości środków finansowych przyznanych w ramach Programu, uprzejmie informuję, że w 2025 r. m.st. Warszawie przyznano środki w wysokości 213 412 446,00 zł. Jednocześnie informuję, że MSWiA nie dysponuje odrębnym zestawieniem dotyczącym wyłącznie m.st. Warszawa w zakresie kwoty środków objętych podpisanymi umowami oraz kwoty faktycznie przekazanej i wydatkowanej. Jak już wskazano, szczegółowe dane dotyczące środków objętych umowami oraz środków faktycznie przekazanych miastu pozostają w dyspozycji właściwego wojewody.

Limit środków przyznany dla m.st. Warszawy na 2026 r. wynosi 227 875 252,00 zł, w tym:

• w obszarze 1 – Obiekty zbiorowej ochrony – 161 960 731,00 zł,
• w obszarze 2 – Zabezpieczenie logistyczne i zapewnienie ciągłości dostaw – 59 757 529,00 zł,
• w obszarze 3 – Wsparcie podmiotów w ramach HNS – 4 148 721,00 zł,
• w obszarze 4 – Edukacja i szkolenia – 1 970 722,00 zł,
• w obszarze 6 – Korpus Obrony Cywilnej – 37 549,00 zł.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej wsparcia budowy nowych schronów, miejsc ukrycia i miejsc doraźnego schronienia informuję, że środki przewidziane dla m.st. Warszawy w 2026 r. w obszarze 1 – Obiekty zbiorowej ochrony stanowią podstawę finansowania zadań związanych z obiektami zbiorowej ochrony, w tym z przygotowaniem przedsięwzięć, realizacją robót oraz dostosowaniem istniejących obiektów do wymaganych funkcji ochronnych, zgodnie z zakresem zadań określonych w Programie oraz w przepisach ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. W 2026 r. plan wydatków dla województwa mazowieckiego w obszarze 1 wynosi 504 969 573,00 zł. Jednocześnie należy wskazać, że ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw^[3] wprowadziła rozwiązania wspierające realizację tego rodzaju przedsięwzięć, w tym regulacje dotyczące wyłączenia stosowania przepisów o zamówieniach publicznych w określonych przypadkach oraz wykazu inwestycji wieloletnich, o których mowa w art. 156a i art. 157a ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Oznacza to, że realizacja przedsięwzięć dotyczących dokumentacji projektowej, robót budowlanych, adaptacji istniejących obiektów oraz inwestycji wieloletnich została objęta ramami prawnymi pozwalającymi na sprawniejsze przygotowanie i prowadzenie takich zadań.

Według stanu na 31 maja 2026 r. dla województwa mazowieckiego zaopiniowano pozytywnie 702 wnioski w zakresie inwestycji budowlanych na kwotę 276 427 340,43 zł, w tym wnioski dotyczące budowli ochronnych, tj.:

• 21 dotyczących dokumentacji na schrony,
• 6 dotyczących zaprojektuj i wybuduj schron,
• 123 dotyczących dokumentacji na ukrycia,
• 5 dotyczących budowy ukryć,
• 6 dotyczących zaprojektuj i wybuduj ukrycie,
• 161 dotyczących dokumentacji związanej z miejscami doraźnego schronienia,
• 78 dotyczących organizacji miejsc doraźnego schronienia,
• 27 dotyczących dokumentacji i organizacji miejsc doraźnego schronienia.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu

^[1] przyjętego uchwałą nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, M.P. poz. 541, z późn. zm., dalej: Program.

^[2] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm.

^[3] Dz. U. poz. 646