Interpelacja #12108 - Interpelacja w sprawie działalności organizacji Płast na terenie Rzeczypospolitej Polskiej

Interpelacja w sprawie działalności organizacji Płast na terenie Rzeczypospolitej Polskiej Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej od kilku lat działa organizacja pod nazwą „PŁAST – Ukraińska Organizacja Skautowa w Polsce” - KRS0000847109 , która oficjalnie przedstawia się jako harcerski ruch młodzieżowy. Tymczasem historia formacji Płast (Пласт – Національна скаутська організація України) w II Rzeczypospolitej Polskiej budzi bardzo poważne wątpliwości. Pragnę przypomnieć, że już w latach 20. i 30. XX wieku władze państwowe II RP zdelegalizowały działalność Płastu, widząc w nim środowisko realnie wspierające działania Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). Płast stanowił kuźnię kadr dla nacjonalistycznego podziemia – to właśnie w jego strukturach wychowywali się późniejsi przywódcy OUN-UPA, w tym Stepan Bandera oraz Roman Szuchewycz. Członkowie organizacji brali udział w akcjach sabotażowych, podpaleniach, a także wspierali działalność terrorystyczną OUN, która doprowadziła do mordów na polskich politykach, urzędnikach i funkcjonariuszach państwowych. Nie można także zapominać, że to właśnie ci wychowankowie Płastu stali się głównymi architektami i wykonawcami zbrodni wołyńsko-galicyjskiej – ludobójstwa, w wyniku którego zginęło ponad 100 tysięcy obywateli polskich, w tym kobiety i dzieci. Tym bardziej budzi zdumienie fakt, że w III RP, a więc w wolnym i demokratycznym państwie polskim, Płast mógł odrodzić się i działać jawnie, a nawet być wspierany ze środków publicznych. Co więcej, obecny prezes Związku Ukraińców w Polsce, Mirosław Skórka, publicznie przyznał, że był współinicjatorem reaktywacji Płastu na terenie naszego kraju. Niepokój budzi również postawa przewodniczącego „PŁAST – Ukraińska Organizacja Skautowa w Polsce”, Igora Mryczko , który w przestrzeni publicznej, na swoim profilu w mediach społecznościowych, udostępniał treści zawierające banderowską flagę i symbole jednoznacznie kojarzone z ludobójcami z OUN-UPA . Tego typu praktyki każą pytać, jakie wartości faktycznie promuje ta organizacja i w jakim duchu wychowywana jest młodzież, która do niej należy. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji posiada wiedzę na temat działalności organizacji „PŁAST – Ukraińska Organizacja Skautowa w Polsce”, jej struktur, źródeł finansowania i powiązań organizacyjnych? Czy władze RP monitorują ideologiczny charakter działań Płastu w Polsce, biorąc pod uwagę jego historyczne powiązania z ruchem nacjonalistycznym i terrorystycznym OUN oraz współczesne działania jego liderów? Czy ministerstwo planuje weryfikację i całkowite zatrzymanie finansowania działalności „Płastu” z budżetu państwa lub środków samorządowych, w szczególności jeśli organizacja ta nie potępi jednoznacznie OUN-UPA i ich symboliki? Czy w ocenie Pana Ministra działalność „Płastu” w Polsce nie zagraża bezpieczeństwu wewnętrznemu, stabilności społecznej oraz pamięci historycznej Rzeczypospolitej? Czy ministerstwo rozważa delegalizację „Płastu” na terytorium RP – jako organizacji historycznie związanej z ukraińskim nacjonalizmem, zakazanej w II RP? Polska nie może pozwolić, aby na jej terytorium rozwijały się organizacje, które historycznie stanowiły zaplecze dla ruchów terrorystycznych i ideologii banderowskiej.

Odpowiedź na interpelację w sprawie działalności organizacji Płast na terenie Rzeczypospolitej Polskiej Warszawa, 29-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12108 Pana Posła Dariusza Mateckiego i grupy Posłów [1] w sprawie działalności organizacji Płast na terenie Rzeczypospolitej Polskiej – skierowaną do prezesa Rady Ministrów, a następnie przekazaną [2] ministrowi spraw wewnętrznych i administracji w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z ministrem sprawiedliwości, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Organizacja „PŁAST – Ukraińska Organizacja Skautowa w Polsce“ jest stowarzyszeniem zarejestrowanym w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) pod numerem 0000847109 z dniem 24 czerwca 2020 r. Jako podmiot posiadający osobowość prawną, działa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach [3] i podlega wszelkim obowiązkom wynikającym z polskiego porządku prawnego, w tym art. 25 ww. ustawy, dotyczącym nadzoru administracyjnego. Siedziba stowarzyszenia mieści się w Warszawie. Dane dotyczące składu jego organów, w tym zarządu, są jawne i publicznie dostępne w rejestrze KRS. Cele statutowe stowarzyszenia, zatwierdzone przez sąd rejestrowy, obejmują m.in. stwarzanie warunków do wszechstronnego rozwoju człowieka, zachowanie tożsamości kulturowej ukraińskiej mniejszości narodowej, wspieranie integracji migrantów oraz działanie na rzecz dobrych relacji polsko-ukraińskich poprzez propagowanie idei wzajemnego szacunku i tolerancji, a także przezwyciężanie uprzedzeń wynikających z zaszłości historycznych. Działalność stowarzyszenia, udokumentowana m.in. w sprawozdaniu merytorycznym za 2023 r. oraz 2024 r. [4] , koncentruje się na organizacji obozów i szkoleń dla młodzieży, w tym we współpracy ze Związkiem Harcerstwa Polskiego, oraz na projektach integracyjnych. Należy podkreślić, że stowarzyszenie zarejestrowane w 2020 r. jest nowym podmiotem prawnym, działającym w ramach porządku prawnego III Rzeczypospolitej. Jego działalność podlega ocenie na podstawie zgodności z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa i nie jest tożsama z organizacją o tej samej nazwie, która funkcjonowała w odmiennym kontekście historycznym i prawnym oraz została zdelegalizowana przez władze II Rzeczypospolitej. Źródła finansowania stowarzyszeń regulują przepisy ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie [5] . Środki publiczne, pochodzące z budżetu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, przyznawane są w drodze otwartych konkursów ofert na realizację konkretnych zadań publicznych, zgodnie z art. 11-13 ustawy odppiow . Nadzór nad prawidłowością wydatkowania tych środków spoczywa na organie zlecającym zadanie, z obowiązkiem rozliczenia stosownie do przepisów art. 16-18 ustawy odppiow . Państwo Polskie, gwarantując konstytucyjną wolność zrzeszania się (art. 58 Konstytucji RP) oraz wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji (art. 12 Konstytucji RP), dysponuje jednocześnie instrumentami prawnymi służącymi ochronie porządku publicznego i bezpieczeństwa. Nadzór administracyjny nad stowarzyszeniami sprawują właściwi miejscowo starostowie oraz wojewodowie, którzy monitorują zgodność ich działalności z prawem i statutem, na podstawie art. 8 ust. 5 oraz art. 25 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach. Organem sprawującym nadzór dla stowarzyszenia „PŁAST – Ukraińska Organizacja Skautowa w Polsce“ jest prezydent M. St. Warszawy. Niezależnie od powyższego, służby państwowe odpowiedzialne za bezpieczeństwo wewnętrzne, w tym Policja i Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w ramach swoich ustawowych kompetencji monitorują działalność wszelkich podmiotów, co do których mogłoby zachodzić podejrzenie prowadzenia działań sprzecznych z prawem. Kluczowym instrumentem prawnym w powyższym zakresie jest art. 256 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny [6] , który penalizuje publiczne propagowanie ustroju totalitarnego lub nawoływanie do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych czy wyznaniowych. Wszelkie wiarygodne informacje wskazujące na możliwość popełnienia tego typu przestępstwa, zarówno przez organizację jako całość, jak i przez jej poszczególnych członków, podlegają weryfikacji i ewentualnym dalszym czynnościom procesowym prowadzonym przez organy ścigania pod nadzorem prokuratury. Należy przy tym rozróżnić indywidualne działania poszczególnych osób od statutowej działalności całej organizacji. Zasady przyznawania i rozliczania dotacji ze środków publicznych są ściśle określone w ustawie odppiow oraz w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych [7] . Każda umowa o realizację zadania publicznego zawiera klauzule zobowiązujące beneficjenta do działania zgodnego z prawem. Stwierdzenie prawomocnym wyrokiem sądu, że stowarzyszenie lub jego władze dopuściły się działalności przestępczej, w szczególności określonej w art. 256 k.k. , stanowiłoby podstawę do natychmiastowego rozwiązania umowy, wstrzymania finansowania oraz żądania zwrotu przekazanych środków, zgodnie z art. 252 ustawy o finansach publicznych . Decyzja o wstrzymaniu finansowania nie może mieć charakteru arbitralnego i musi opierać się na stwierdzonych faktach oraz prawomocnych orzeczeniach. Prewencyjne zablokowanie możliwości ubiegania się o środki publiczne przez legalnie działające stowarzyszenie, wobec którego nie toczy się postępowanie karne i które nie zostało skazane za łamanie prawa, byłoby działaniem bez podstawy prawnej. Nadmieniam także, zgodnie ze stanowiskiem ministra sprawiedliwości [8] , że w Prokuraturze Krajowej nie odnotowano postępowań administracyjnych dotyczących stowarzyszenia „PŁAST“. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pana Posła Michała Wosia, Pana Posła Tadeusza Woźniaka, Pani Poseł Agnieszki Wojciechowskiej van Heukelom, Pana Posła Andrzeja Śliwki, Pana Posła Jarosława Sachajki, Pana Posła Michała Moskala, Pana Posła Sebastiana Łukaszewicza, Pana Posła Mariusza Krystiana, Pana Posła Bartosza Józefa Kownackiego, Pana Posła Michała Kowalskiego, Pana Posła Sebastiana Kalety, Pani Poseł Anny Gembickiej, Pana Posła Przemysława Drabka i Pana Posła Waldemara Andzela. [2] Pismem z 10 września 2025 r. Pana Jakuba Stefaniaka – sekretarza stanu, zastępcy szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4510.629.2025. [3] Dz. U. z 2020 r. poz. 2261. [4] Dostępnym na stronie https://plast.org.pl/pl/ [5] Dz. U. z 2024 r. poz. 1491, dalej – ustawa odppiow. [6] Dz. U. z 2025 r. poz. 383, dalej k.k. [7] Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm. [8] Pismo z 23 września 2025 r. Pana Arkadiusza Myrchy – sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, o sygn. BK-VII.0520.361.2025.

Interpelacja w sprawie działalności organizacji Płast na terenie Rzeczypospolitej Polskiej

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

03Powiązane

Komentarze do interpelacji