Interpelacja w sprawie realizacji programu "Trzy filary wsparcia osób z niepełnosprawnościami"

Szanowna Pani Ministro,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie braku działań Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczących wdrożenia programu „Trzy filary wsparcia osób z niepełnosprawnościami” obejmującego m.in. bon terapeutyczny oraz bon prozatrudnieniowy.

Program ten został opracowany przez środowiska społeczne i organizacje pozarządowe jako odpowiedź na obowiązki wynikające z Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, w szczególności art. 19, 26 i 27 nakładających na państwo polskie obowiązek zapewnienia rehabilitacji społecznej, dostępu do rynku pracy oraz wsparcia w prowadzeniu niezależnego życia.

Z dokumentów przekazanych ministerstwu oraz Gabinetowi Marszałka Sejmu RP wynika, że:

• już od listopada 2024 r. sprawa była analizowana przez pracowników ministerstwa,
• 27 lutego 2025 r. marszałek Sejmu RP przekazał sprawę do Pana Ministra Łukasza Krasonia, jednakże w odpowiedzi z dnia 15 maja 2025 r. ministerstwo poinformowało, że rozwiązania dotyczące bonu terapeutycznego i prozatrudnieniowego „nie są obecnie przedmiotem prac Ministerstwa”.

Tymczasem należy podkreślić, że:

• obecny system wsparcia kieruje środki głównie do pracodawców (SODIR), marginalizując podmiotowość samych osób z niepełnosprawnościami,
• jedynie ok. 3% osób z niepełnosprawnością korzysta z rehabilitacji społecznej, a ok. 25% jest aktywnych zawodowo,
• wsparcie systemowe obejmuje w praktyce przede wszystkim osoby całkowicie niezdolne do pracy (ok. 6% populacji osób z niepełnosprawnościami), pomijając ponad milion osób z niepełnosprawnością umiarkowaną,
• ministerstwo, proponując osobom z niepełnosprawnościami korzystanie z pomocy społecznej, ignoruje fakt, że dochody z renty czy świadczenia wspierającego są wliczane do kryterium dochodowego, przez co większość osób musi ponosić pełne koszty usług.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:

1. Dlaczego ministerstwo odstąpiło od dalszych prac nad programem „Trzy filary wsparcia osób z niepełnosprawnościami”, mimo że propozycje te stanowią realizację zobowiązań wynikających z konwencji ONZ?
2. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów wsparcia o charakterze podmiotowym, w których to osoba z niepełnosprawnością, a nie wyłącznie pracodawca czy instytucja, będzie bezpośrednim beneficjentem pomocy?
3. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zwiększyć dostęp do rehabilitacji społecznej i zawodowej dla osób z umiarkowaną niepełnosprawnością, które dziś są praktycznie pomijane w systemie?
4. Czy ministerstwo nie uważa, że obecny model wsparcia, faworyzujący wyłącznie osoby całkowicie niezdolne do pracy, narusza art. 32 Konstytucji RP (zasadę równego traktowania)?
5. Czy resort zamierza ponownie przeanalizować możliwość wdrożenia instrumentów, takich jak bon terapeutyczny i bon prozatrudnieniowy, które odpowiadają na potrzeby osób z niepełnosprawnościami oraz wzmacniają ich podmiotowość?

Zwracam się o pilne przedstawienie stanowiska w tej sprawie, ponieważ brak rozwiązań systemowych powoduje, że ok. 95% osób z niepełnosprawnościami w Polsce pozostaje bez realnego bezpieczeństwa społecznego, co stoi w sprzeczności z deklaracjami rządu dotyczącymi polityki społecznej i integracyjnej.

Z poważaniem