Interpelacja #12243 - Interpelacja w sprawie bardzo niskich cen skupu zbóż, ryzyk regulacyjno-handlowych (UE-Mercosur, UE-Ukraina) oraz wpływu napływu zboża z Ukrainy na rynek północnego Mazowsza

Interpelacja w sprawie bardzo niskich cen skupu zbóż, ryzyk regulacyjno-handlowych (UE-Mercosur, UE-Ukraina) oraz wpływu napływu zboża z Ukrainy na rynek północnego Mazowsza Szanowny Panie Ministrze, w związku z utrzymującym się spadkiem cen skupu zbóż przy równoczesnych wysokich kosztach produkcji – szczególnie dotkliwie odczuwanych na północnym Mazowszu (powiaty m.in. ciechanowski, mławski, przasnyski, płoński, żuromiński, sierpecki) – zwracam się z następującymi szczegółowymi pytaniami i żądaniami udzielenia informacji: A) Ryzyka wynikające z ewentualnego zatwierdzenia umowy UE–Mercosur 1. Czy MRiRW dysponuje oceną skutków dla polskiego rynku zbóż (pszenica, kukurydza, jęczmień, żyto, owies) w scenariuszu wejścia w życie UE–Mercosur (znoszenie/obniżki ceł, kontyngenty)? a) Proszę o przedstawienie wariantowej analizy cenowej (krótki/średni okres) oraz wpływu na marże gospodarstw typowych dla północnego Mazowsza (gleby słabszych klas, rozdrobnienie). b) Czy rząd postulował w KE klauzule ochronne i/lub kontyngenty taryfowe ograniczające napływ zbóż w okresach żniwnych w Polsce? Jakie dokładnie mechanizmy i progi uruchomienia (wolumen, cena, czas)? 2. Czy Polska wnioskuje o wyłączenia wrażliwych produktów (sensitive products) lub okresy przejściowe dla zbóż? Proszę o kopie stanowisk przekazanych na forum Rady UE/KE. 3. Jakie instrumenty krajowe (interwencja rynkowa, dopłaty wyrównawcze, wsparcie magazynowe, ubezpieczenia dochodu) rząd przewiduje w razie materializacji ryzyka spadku cen wskutek UE–Mercosur i w jakim harmonogramie wdrożenia? B) Ryzyka i mechanizmy w ramach UE–Ukraina 4. W odniesieniu do autonomicznych środków handlowych UE dla Ukrainy oraz „korytarzy solidarności”: a) Czy Polska wnioskowała o trwałą lub czasową klauzulę ochronną na zboża? Jak brzmi proponowany próg wolumenowy/cenowy uruchamiający środek? b) Czy rząd popiera mechanizm cen referencyjnych albo cenę minimalną na wjazd zboża do UE? Jeśli tak, na jakim poziomie względem średnich cen skupu z 2023 r. w Polsce? c) Czy rząd postuluje regułę sezonowości (ograniczenia w miesiącach żniwnych), by nie destabilizować rynku północnego Mazowsza? 5. Jakie krajowe filtry/reguły logistyczne (priorytetyzacja tranzytu, strefy buforowe, okna czasowe) funkcjonują i/lub są planowane, by zboże z Ukrainy nie kumulowało się na Mazowszu? Proszę o opis obowiązujących procedur. C) Dane o napływie zboża z Ukrainy i monitoring jakości (1.01.2024 r. – data odpowiedzi) 6. Proszę o przekazanie, w podziale miesięcznym (1.2024 r. – miesiąc bieżący) i wg kodów CN (8-znakowych) następujących danych dla: pszenicy, kukurydzy, jęczmienia, żyta, owsa: - wolumen (t) i wartość (PLN/EUR) importu, - kierunek logistyczny (przejście: Dorohusk, Hrebenne, Medyka, Korczowa, Dołhobyczów, Budomierz; kolej/auto; terminale), - przeznaczenie: zboże konsumpcyjne vs. paszowe (definicje, klasyfikacja i podstawa prawna kwalifikacji), docelowy zasięg dystrybucji (województwa/PSZOK – typ magazynów; wskazanie udziału trafiającego do magazynów/podmiotów na północnym Mazowszu). 7. Proszę o łączny bilans za powyższy okres: ile ton zboża konsumpcyjnego, a ile paszowego wjechało do Polski oraz osobno udział % obu kategorii, w tym udział zasilający rynek Mazowsza. 8. Monitoring jakości i bezpieczeństwa na przejściach granicznych (1.01.2024 r. – obecnie): a) Liczba i odsetek partii przebadanych vs. wszystkich partii (z rozróżnieniem na konsumpcyjne i paszowe). b) Parametry badań i częstotliwości próbkowania: wilgotność, zanieczyszczenia, gęstość (kg/hl), liczba opadania, białko, gluten, obecność szkodników; pozostałości pestycydów; mykotoksyny (DON, ZEA, aflatoksyny); metale ciężkie. c) Laboratoria: lista jednostek (akredytacja, metody, LOQ/LLOD), procedury łańcucha próbek, średni czas badania. d) Wyniki: liczba stwierdzonych niezgodności, struktura naruszeń, decyzje (zatrzymanie, zawrócenie, utylizacja, odkażanie, rekwalifikacja z konsumpcyjnego na paszowe), kary i postępowania. e) Mapowanie ryzyka: które przejścia/relacje wykazywały najwyższy odsetek niezgodności i w jakich miesiącach. 9. Proszę o wskazanie, czy i jak często dochodziło do rekwalifikacji partii z konsumpcyjnych na paszowe oraz odwrotnie; w jakim wolumenie (t) i z jakich przyczyn. 10. Proszę o przedstawienie pełnej metodologii klasyfikacji „konsumpcyjne” vs. „paszowe” stosowanej przez organy kontrolne oraz podmioty skupowe. Kto podejmuje decyzję o kwalifikacji i jakie są progi graniczne poszczególnych parametrów? D) Mechanizmy osłonowe dla producentów (kontynuacja wcześniejszych wniosków) 11. Dopłaty wyrównawcze do cen z 2023 r.: a) Czy rząd przygotował projekt dopłat do sprzedanych/utrzymanych w magazynie zbóż, wyrównujących cenę do referencji z 2023 r. (z rozróżnieniem wojewódzkim)? b) Proszę o założenia: stawka (PLN/t), uprawnieni (w tym gospodarstwa z północnego Mazowsza), źródło finansowania, okres naboru, weryfikacja i termin wypłat. c) Czy dopłaty obejmą straty wynikające z konieczności sprzedaży w dołku cenowym spowodowanym importem/tranzytem? 12. Dopłaty do prywatnego przechowalnictwa zbóż do czasu stabilizacji rynków: a) Proszę o projekt mechanizmu (stawka PLN/t/mies., maks. okres wsparcia, wymagania magazynowe, audyt zapasów, zasada „n+2 mies.” po przekroczeniu progu cenowego). b) Czy rząd przewiduje premię regionalną dla północnego Mazowsza (słabsze gleby, krótsze okna sprzedażowe, dłuższy cykl dowozu do portów)? c) Jakie progi aktywacji (np. średnia cena portowa/eksportowa vs. 5-letnia średnia; odchylenie ≥X%) uruchomią dopłaty? d) Czy przewiduje się powiązanie z kontrolą jakości (dopłata tylko dla partii zgodnych ze standardem konsumpcyjnym/paszowym)? 13. Interwencja rynkowa i logistyka: a) Czy KOWR/RARS może uruchomić skup na odnowienie rezerw strategicznych z priorytetem dla powiatów północnego Mazowsza? b) Czy planowane są dopłaty do frachtu kolejowego/portowego, by odciążyć magazyny w głębi kraju? c) Jak rząd ograniczy efekt wypychania: magazyny zajęte zbożem importowanym blokujące skup od rolników? E) Transparentność i raportowanie 14. Proszę o zobowiązanie resortu do publikacji miesięcznych biuletynów (open data) obejmujących: wolumeny importu wg CN, rozbicie konsumpcyjne/paszowe, wyniki badań jakości, liczbę niezgodności, decyzje administracyjne – z podziałem na przejścia graniczne i województwa, ze szczególnym wyszczególnieniem Mazowsza (płn.). 15. Proszę o informację: Czy MRiRW planuje jedno okno informacyjne (dashboard) integrujące dane KAS, IJHARS, PIORiN, GIS, KOWR, GUS oraz informacje portowe, dostępne publicznie w cyklu miesięcznym? Uzasadnienie: Północne Mazowsze, o strukturze gospodarstw wrażliwej na wahania cen, doświadcza silnej presji rynkowej. Ryzyka regulacyjno-handlowe (UE–Mercosur, UE–Ukraina) oraz napływ zbóż z Ukrainy – bez pełnej transparentności co do wolumenów, jakości i przeznaczenia – potęgują niepewność cen i płynności. Wymaga to jednoczesnej reakcji: przejrzystych danych o imporcie i jakości, gotowych do wdrożenia mechanizmów osłonowych (dopłaty wyrównawcze do poziomu 2023 r., dopłaty do przechowalnictwa), instrumentów logistycznych i klauzul ochronnych w polityce handlowej UE, z priorytetem dla regionów takich jak północne Mazowsze. Z wyrazami szacunku Rafał Romanowski Poseł na Sejm RP

Interpelacja w sprawie bardzo niskich cen skupu zbóż, ryzyk regulacyjno-handlowych (UE-Mercosur, UE-Ukraina) oraz wpływu napływu zboża z Ukrainy na rynek północnego Mazowsza

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji