Interpelacja #12543 - Interpelacja w sprawie sytuacji repatriantów

01Treść pytania

Pytanie posłów3 października 2025

Interpelacja w sprawie sytuacji repatriantów Szanowny Panie Ministrze, zgodnie z ustawą o repatriacji, Polska posiada szczególne zobowiązania wobec osób polskiego pochodzenia, które w wyniku wydarzeń historycznych pozostały poza granicami kraju, zwłaszcza na obszarze byłego ZSRR. Celem przyjętych rozwiązań prawnych było umożliwienie im powrotu do Ojczyzny oraz zapewnienie godnych warunków do życia, pracy i integracji ze społeczeństwem. Tymczasem z napływających do biur poselskich informacji oraz z doniesień organizacji pozarządowych wynika, że procedury związane z repatriacją są wciąż czasochłonne, a wsparcie udzielane po przyjeździe często niewystarczające. Wskazuje się m.in. na długi czas oczekiwania na wydanie decyzji repatriacyjnych, a środki na nią przyznane są niewystarczające. Mając na uwadze znaczenie repatriacji nie tylko jako obowiązku prawnego, ale przede wszystkim jako moralnego zobowiązania wobec naszych rodaków, którzy przez dziesięciolecia żyli poza granicami kraju, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: 1. Jaka jest obecnie liczba osób zakwalifikowanych do przyznania wizy repatriacyjnej, oczekujących na przyznanie miejsca w ośrodku dla repatriantów? Jak wygląda ta sytuacja z podziałem na datę wydania decyzji o zakwalifikowaniu? 2. Ilu osobom przyznano miejsce w ośrodku dla repatriantów w każdym z lat 2023, 2024 i 2025? Ile osób sprowadziło się do ośrodków, a ile osób otrzymawszy propozycję przyjazdu do ośrodka z niej zrezygnowało? Jaka jest procedura w takim przypadku? Ile czasu przyznaje się osobie, dla której zwolniło się miejsce w ośrodku na przyjazd? 3. Jakie są plany na rok 2025 i 2026 jeśli chodzi o wykorzystanie ośrodków, w związku ze zwiększeniem limitu finansowania pomocy repatriantom? 4. Ile osób uzyskało w latach 2023, 2024 i 2025 wizę repatriacyjną na podstawie samodzielnego zapewnienia sobie warunków do osiedlenia? 5. Ile osób uzyskało w latach 2023, 2024 i 2025 wizę repatriacyjną na podstawie zapewnienia im warunków do osiedlenia przez samorząd? 6. Ile osób otrzymało wizę repatriacyjną w latach 2023, 2024 i 2025 na podstawie złożenia przez obywatela polskiego, uprawnionego do tego oświadczenia o zobowiązaniu się do zapewnienia warunków do osiedlenia? 7. Jakie były przyczyny odrzucenia na etapie rządowego przygotowania ustawy postulatów poszerzenia możliwości rodzinnego zaproszenia na osoby spowinowacone, co było postulowane przez organizacje repatrianckie, a także uprzednio przez Radę ds. Repatriacji? 8. Czy były prowadzone analizy, ile czasu, zajmie sprowadzenie wszystkich osób kwalifikujących się do wydania wizy repatriacyjnej do Polski? 9. Czy są prowadzone działania mające na celu dalsze zmiany w zakresie repatriacji? Jeśli tak, to jakie są ich kluczowe założenia? 10. Jak wygląda zdolność przyjmowania wniosków o wizy repatriacyjne w poszczególnych urzędach konsularnych i ambasadach znajdujących się w azjatyckiej części byłego ZSRR? (Chodzi o podanie miesięcznej wydajności każdego ze znajdujących się tam urzędów). 11. Jak wyglądają statystyki zgłaszania się z wnioskiem o wydanie wizy repatriacyjnej do poszczególnych urzędów konsularnych i ambasad w azjatyckiej części byłego ZSRR (chodzi o podanie miesięcznej liczby przyjętych wniosków wizowych w każdej ze wskazanych placówek)? 12. Jakie działania podejmowane są w celu realizacji zaleceń pokontrolnych Najwyższej Izby Kontroli (raport z 2024 roku), w szczególności skrócenia okresu oczekiwania na przyznanie miejsca w ośrodku dla repatriantów do mniej niż 3 lat? Z poważaniem Robert Warwas

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

Sekretarz stanu Magdalena Roguska

Treść z PDF

30 października 2025

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji repatriantów Warszawa, 30-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12543 Pana Posła Roberta Warwasa, Pani Poseł Lidii Czechak i Pani Poseł Wioletty Marii Kulpy w sprawie sytuacji repatriantów, z uwzględnieniem stanowiska Ministra Spraw Zagranicznych, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje. Zgodnie z art. 3c ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji [1] Pełnomocnik Rządu do Spraw Repatriacji, „wydając decyzję w sprawie przyznania miejsca w ośrodku kandydatowi na repatrianta, bierze pod uwagę czas oczekiwania na wydanie wizy krajowej w celu repatriacji osób ujętych w ewidencji osób ubiegających się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, które nie posiadają warunków do osiedlenia się w Rzeczypospolitej Polskiej. Pełnomocnik wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem dostępności wolnych miejsc w ośrodkach oraz wysokości środków finansowych, o których mowa w art. 37 ust. 1, które mogą być przeznaczone w danym roku budżetowym na pokrycie kosztów wynikających z wydania takiej decyzji bez uszczerbku dla realizacji innych zadań określonych w ustawie.” Na liście osób oczekujących na przyznanie miejsca w ośrodku adaptacyjnym dla repatriantów, uwzględniającej osoby, które do 31 grudnia 2024 r. złożyły w konsulatach wnioski o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, znajduje się około 4700 osób, przy czym około 1000 osób, w stosunku do których skierowano zapytania w sprawie gotowości przyjazdu do ośrodka, nie jest aktualnie zainteresowanych repatriacją. Jednocześnie należy zaznaczyć, że lista osób oczekujących na przyjęcie do ośrodka jest na bieżąco aktualizowana w związku z dokonywaniem przez wnioskodawców zmian, co do preferowanej ścieżki repatriacji, w tym także – rezygnacji z przyjazdu za pośrednictwem ośrodka bądź wyrażeniem zgody na umieszczenie w ośrodku adaptacyjnym przez wnioskodawców, którzy do tej pory nie deklarowali wyboru tego trybu repatriacji, w tym – przez osoby, które złożyły wnioski o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji przed 2017 r. W aktualnie prowadzonym naborze do ośrodków adaptacyjnych dla repatriantów weryfikowana jest gotowość do przyjazdu osób, które złożyły wnioski o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji w październiku 2019 r. oraz członków ich najbliższej rodziny (małżonkowie, małoletnie dzieci), jeżeli zamierzają wraz z nimi przesiedlić się do Polski (nawet jeśli złożyli wnioski o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji w późniejszym terminie). Decyzje w sprawie zakwalifikowania do wydania wizy krajowej w celu repatriacji w stosunku do osób, które złożyły wnioski w 2019 r. były wydane w latach 2019-2021, w zależności od placówki konsularnej, w której procedowany był wniosek. Należy zwrócić uwagę, że część kandydatów na repatriantów dołącza zgodę na umieszczenie w ośrodku adaptacyjnym w późniejszym terminie, a dopiero po przedstawieniu takiej zgody możliwe jest zaproponowanie danej osobie miejsca w ośrodku. W 2023 r. Pełnomocnik Rządu do Spraw Repatriacji wydał decyzje w sprawie przyznania miejsca w ośrodku adaptacyjnym dla 114 osób, które w zdecydowanej większości pochodziły z Kazachstanu. Informację o rezygnacji z przyjazdu do Polski w proponowanych terminach złożyło 6 osób (4 rodziny), które otrzymały decyzje o przyznaniu miejsca w ośrodku adaptacyjnym w naborach organizowanych pod koniec 2023 r. Zwolnione miejsca w ośrodkach zaproponowano innym osobom. Z kolei w 2024 r. Pełnomocnik wydał decyzje w sprawie przyznania miejsca w ośrodku adaptacyjnym dla 290 osób. Z tej grupy 20 osób (pochodzących z 5 rodzin) poinformowało o rezygnacji z przyjazdu bądź nie przybyło do ośrodka w terminach wskazanych w decyzjach. W procesie naboru do ośrodków adaptacyjnych w Pułtusku i w Środzie Wielkopolskiej, który był prowadzony w okresie od 19 lipca 2024 r. do 16 czerwca 2025 r., skierowano zapytania do 1015 kandydatów na repatriantów, w tym 888 zapytań do wnioskodawców z Kazachstanu. Wolę repatriacji poprzez ośrodek adaptacyjny potwierdziło 201 kandydatów, z czego 100 osobom przyznano miejsca w ośrodku w Pułtusku, natomiast 101 osobom – miejsca w ośrodku w Środzie Wielkopolskiej. Spośród 1015 zapytanych osób, około 660 (w tym około 560 wnioskodawców z Kazachstanu) nie było zainteresowanych repatriacją w ramach ówczesnego naboru. Część jako powód wskazywała m.in. sytuację rodzinną, zdrowotną lub konieczność uregulowania zobowiązań w miejscu zamieszkania. Z pozostałymi osobami (około 147) pracownikom konsulatów nie udało się nawiązać kontaktu. W ramach obecnie trwającego naboru do ośrodków adaptacyjnych dla repatriantów w Środzie Wielkopolskiej i Pułtusku, który rozpoczął się 4 września 2025 r., łącznie zapytania skierowano do 448 osób (w tym: do 217 osób w ramach naboru do ośrodka w Pułtusku oraz do 231 osób w ramach naboru do ośrodka w Środzie Wielkopolskiej). Według stanu na 17 października 2025 r. decyzjami Pełnomocnika Rządu do Spraw Repatriacji zostały przyznane 83 miejsca w ośrodku adaptacyjnym w Pułtusku oraz 59 miejsc w ośrodku w Środzie Wielkopolskiej. Docelowo planowane jest przyznanie po 120 miejsc w każdym z ww. ośrodków. Wstępna liczba osób, które odmówiły przyjazdu poprzez ośrodek będzie znana po zakończeniu naborów. Pierwsze przyjazdy w ramach obecnie prowadzonego naboru do ośrodka adaptacyjnego w Pułtusku są planowane na 5 listopada 2025 r., natomiast do ośrodka w Środzie Wielkopolskiej – 21 listopada 2025 r. W przypadku braku zainteresowania kandydata na repatrianta przyjazdem poprzez ośrodek adaptacyjny propozycja przyjazdu do ośrodka, w ramach toczącego się naboru, jest niezwłocznie kierowana do kolejnych osób oczekujących na repatriację w niniejszym trybie, z uwzględnieniem kryterium określonego w art. 3c ust. 1 ustawy o repatriacji , tj. długości czasu oczekiwania. Zapytania są kierowane za pośrednictwem konsula RP. Od początku funkcjonowania ośrodków adaptacyjnych dla repatriantów, tj. od 2018 r., za ich pośrednictwem przybyło do Polski ponad 2170 osób. W związku ze zwiększeniem limitu finansowania, w aktualnie prowadzonym naborze do ośrodków adaptacyjnych dla repatriantów zwiększona została liczba oferowanych miejsc ze 100 do 120 w każdym z ośrodków adaptacyjnych. Jednocześnie przewiduje się rozpoczęcie kolejnych naborów wiosną 2026 r. Ponadto planowane jest zapewnienie dotacji dla gmin na przygotowanie większej liczby mieszkań dla repatriantów. W poniższej tabeli przedstawiono dane, będące w posiadaniu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), dotyczące liczby repatriantów i członków ich najbliższej rodziny, przybyłych do Polski w latach 2023-2025 według ścieżek repatriacji. Przedmiotowe dane obejmują również przyjazdy osób na podstawie wiz krajowych w celu repatriacji wydanych w końcowym okresie roku poprzedzającego. Rok Repatriacja poprzez ośrodek adaptacyjny Repatriacja na podstawie samodzielnego zapewnienia sobie warunków do osiedlenia się Repatriacja na podstawie oświadczeni a obywatela polskiego (członka rodziny) Repatriacja na podstawie zaproszenia gminy 2023 146 242 104 194 2024 284 233 107 126 2025 [2] 104 111 43 71 Przy czym należy zaznaczyć, że dane za 2025 r. w powyższym zakresie, mają charakter wstępny i dotyczą osób, wobec których wojewodowie przekazali do MSWiA decyzje w sprawie potwierdzenia posiadania nabycia obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji. W odniesieniu do zagadnienia poruszonego w pytaniu nr 7 przedmiotowej interpelacji, należy wskazać, że w art. 12 ust. 5 ustawy o repatriacji określono krąg osób uprawnionych do złożenia oświadczenia zawierającego zobowiązanie do zapewnienia warunków do osiedlenia się w ramach repatriacji, wskazanego w art. 12 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy. W kręgu tym znajdują się posiadający obywatelstwo polskie: rodzeństwo osoby ubiegającej się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, wstępni, czyli osoby od których wywodzi się osoba ubiegająca się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji (dziadkowie, rodzice), zstępni, czyli potomkowie osoby ubiegającej się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji (dzieci, wnuki). Ustawodawca, jako osoby uprawnione do zapewnienia warunków do osiedlenia się w ramach repatriacji, uwzględnił wyłącznie osoby spokrewnione w linii prostej oraz osoby spokrewnione w linii bocznej drugiego stopnia (rodzeństwo) z osobą ubiegającą się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji. Są to osoby najbliższe wnioskodawcom, powiązane z nimi więzami krwi i dające rękojmię należytego wywiązania się ze złożonego zobowiązania poprzez zapewnienie godnych warunków zamieszkania, wsparcia ekonomicznego, a także pomocy w kwestiach administracyjno-prawnych, z jakimi repatriant spotyka się po przybyciu do Polski. Zdecydowaną większość osób składających oświadczenia o zapewnieniu warunków do osiedlenia się w ramach repatriacji stanowią repatrianci, którzy przeszli procedurę repatriacyjną. Jednocześnie osoby przybywające w ramach repatriacji na zaproszenie bliskich krewnych uzyskują uprawnienie do otrzymania pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w maksymalnej wysokości 25 tys. zł na osobę oraz dodatkowe 25 tys. zł na rodzinę w przypadku zakupu lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego. Rozszerzenie katalogu ww. podmiotów należy oceniać pod względem ewentualnych skutków postulowanych zmian. W przypadku zaproszeń składanych np. przez współmałżonków, może to stanowić potencjalne ryzyko zawierania fikcyjnych małżeństw osób ubiegających się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji z obywatelami polskimi, na potrzeby uzyskania ww. wizy i nabycia tym samym obywatelstwa polskiego w uproszczonym trybie repatriacji, jak również uzyskania dopłaty z budżetu państwa na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Dotychczasowe doświadczenie organów prowadzących postępowania w sprawach repatriacji wskazuje, że osoba występująca z wnioskiem o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, jako małżonek obywatela polskiego, to na ogół cudzoziemiec, przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosownych zezwoleń na pobyt udzielonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach [3] , który wcześniej przeniósł do kraju swoje centrum życiowe, zarówno rodzinne, jak i zawodowe, zatem jego celem nie jest przybycie z zagranicy do Polski. W większości przypadków osoby te mogą samodzielnie przedstawić dowody potwierdzające zapewnienie we własnym zakresie warunków do osiedlenia się zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o repatriacji , bez konieczności przedkładania oświadczenia małżonka o zapewnieniu warunków do osiedlenia się. Natomiast w kwestii nabycia obywatelstwa polskiego zastosowanie mogą znaleźć odpowiednie przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim [4] , dedykowane małżonkom obywateli polskich albo tryb uznania za repatrianta w postępowaniu prowadzonym przed wojewodą na podstawie art. 16 ust. 1 lub 2 ustawy o repatriacji . Z kolei czas trwania postępowania repatriacyjnego jest uzależniony nie tylko od procedur administracyjnych, ale również od oczekiwanych przez repatrianta warunków do osiedlenia się w Polsce. W przypadku przedstawienia przez repatrianta samodzielnych warunków do osiedlenia się oraz zaproszenia ze strony bliskich krewnych czas ten jest krótszy i może wynieść do 6 miesięcy od daty złożenia wniosku w konsulacie. Natomiast jeżeli wnioskodawca oczekuje na udostępnienie mieszkania przez gminę bądź miejsce w ośrodku adaptacyjnym dla repatriantów, czas ten może ulec wydłużeniu, ze względu na znaczącą liczbę osób zainteresowanych przyjazdem w wyżej opisanych trybach, przy jednoczesnych ograniczeniach budżetowych w zakresie wysokości środków, które mogą być przeznaczone z budżetu państwa na pokrycie kosztów zapewnienia repatriantom lokali mieszkalnych przez gminy, bądź kosztów związanych z organizacją naboru do ośrodków adaptacyjnych dla repatriantów. W takich przypadkach okres oczekiwania na zakończenie procedury repatriacyjnej może wynosić od kilku do kilkunastu lat. Określając czas trwania postępowania repatriacyjnego należy także uwzględnić indywidualną sytuację każdego z wnioskodawców. Niektórzy z nich, pomimo złożenia wniosku o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, nie są zainteresowani repatriacją do Polski w najbliższym czasie, wskazując ewentualną gotowość do repatriacji np. za rok lub za trzy lata. Na powyższy stan rzeczy mają wpływ m.in. kwestie takie jak: zamiar ukończenia nauki w kraju pochodzenia, konieczność spłacenia zobowiązań finansowych, konieczność opieki nad członkami rodziny wymagającymi pomocy. Zdarzają się liczne przypadki odmowy przyjazdu w proponowanym terminie do ośrodka adaptacyjnego dla repatriantów, jak również brak zainteresowania ofertami mieszkaniowymi gmin, położonymi – w ocenie kandydatów na repatriantów – w nieatrakcyjnej z ich punktu widzenia lokalizacji. W ostatnich latach jednym z czynników opóźniających decyzję o repatriacji ze strony osób uprawnionych, zwłaszcza z Kazachstanu, są obawy w związku z toczącymi się działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy – państwa graniczącego z Polską. W celu przyspieszenia i usprawnienia procesu repatriacji do Polski osób uprawnionych oraz członków ich rodzin, w sierpniu 2024 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wystąpił z projektem ustawy o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw. Ustawa z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw [5] weszła w życie 1 sierpnia 2025 r. – z wyjątkiem przepisów wprowadzających zmianę systemu przyznawania i wypłaty jednorazowej pomocy finansowej dla repatriantów i członków ich rodzin oraz przepisu nowelizującego art. 38 ustawy o repatriacji , które wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. W ww. ustawie podniesiono wysokości limitów wydatków na zadania związane z repatriacją o kwotę 35 mln zł rocznie (do 80 mln 757 tys. zł rocznie) w latach 2025-2026, ujętych w ustawie z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw [6] oraz określono limity wydatków na tym samym poziomie na okres kolejnych 10 lat. W przypadku podniesienia również kwoty rezerwy celowej o ww. kwotę, szacuje się, że będzie możliwe przyjęcie w ramach repatriacji około 900-1000 osób rocznie. Wyższa kwota dostępnych środków pozwoli na zwiększenie liczby repatriantów kierowanych do ośrodków adaptacyjnych oraz zapraszanych przez gminy, ze względu na możliwość objęcia dotacją większej liczby mieszkań, które gminy byłyby gotowe przygotować dla repatriantów. Tym samym możliwość przyjazdu osób aktualnie oczekujących na repatriację byłaby możliwa w okresie około 7 lat. Na dalszym etapie zaplanowano podjęcie szerokiej dyskusji nad przyszłością procesu repatriacji, w tym potencjalnych rozwiązań w zakresie prowadzenia akcji repatriacyjnej. Prace będą prowadzone w ramach wdrażania przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 15 października 2024 r. dokumentu strategicznego pn. „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030”. W ww. dokumencie podkreślono znaczenie repatriacji jako istotnego instrumentu skierowanego do osób polskiego pochodzenia oraz zapowiedziano przegląd istniejących przepisów prawa w tym obszarze, który będzie stanowił podstawę do wypracowania ewentualnych nowych rozwiązań systemowych, jak również zaplanowania budżetu na ich realizację. Jednocześnie należy wskazać, że w „Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030" wdrażanie rozwiązań z zakresu repatriacji oraz Karty Polaka zostało uznane za istotny element polityki powrotowej, o której mowa w strategii współpracy polonijnej. Wskazano także na potrzebę intensyfikowania i przyspieszenia powrotów w ramach repatriacji, w szczególności dla osób oczekujących na możliwość przesiedlenia się do Polski. W dokumencie zapowiedziano również przegląd ustawodawstwa związanego z procesem repatriacji, funkcjonowaniem Karty Polaka oraz z procesem nabycia obywatelstwa polskiego, w celu wypracowania rozwiązań, które w przyszłości ograniczą instrumentalne wykorzystywanie przepisów prawnych dedykowanych osobom powołującym się na związki z polskością. Uchwała w sprawie przyjęcia „Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025 - 2030" została podjęta przez Radę Ministrów w dniu 1 kwietnia 2025 r. Wstępem do powyższego będzie debata „Wyzwania i kierunki w obszarze obywatelstwa i repatriacji” organizowana przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniach 27-28 października 2025 r. z udziałem przedstawicieli Parlamentu, ugrupowań parlamentarnych, Prezydenta RP, Ministra Spraw Zagranicznych oraz wojewodów. Opinie i propozycje środowisk biorących udział w debacie będą stanowiły podstawę do opracowania projektu zmian w procesie repatriacji, uwzględniających kierunkowe założenia ww. strategii rządowych. W odpowiedzi na pytania nr 10 i 11 niniejszej interpelacji, odnoszące się do kwestii przyjmowania wniosków o wizy repatriacyjne, Minister Spraw Zagranicznych wskazał [7] , że wnioskodawcy nie powinni odnotowywać trudności w składaniu wniosków w konsulatach za wyjątkiem terytorium Rosji, co znajduje swoje potwierdzenie w braku zapytań lub skarg od potencjalnych repatriantów. Również same urzędy konsularne nie zgłaszają problemów z obsługą wnioskodawców lub ich zbyt dużą liczbą w stosunku do swoich możliwości organizacyjnych lub kadrowych. Na terytorium obejmującym obecnie obszar 8 państw: Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji, Kazachstanu, Kirgistanu, Tadżykistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu obsługę przyszłych repatriantów zapewnia 6 urzędów konsularnych. Niektóre z nich wprowadziły możliwość umawiania spotkań w sprawach związanych z repatriacją poprzez stronę internetową, udostępniając za jej pośrednictwem terminy spotkań w celu rezerwacji wizyt, pozostałe – z reguły te, w których zainteresowanie tą kategorią spraw jest niewielkie – preferują inicjowanie kontaktu przez osoby zainteresowane za pośrednictwem adresu poczty elektronicznej placówki lub telefonicznie. Urzędy konsularne w Kazachstanie oraz w Uzbekistanie udostępniają miesięcznie możliwość zapisu odpowiednio dla 6-8 rodzin (Ałmaty), 40 rodzin (Astana) i 12 rodzin (Taszkent). Udostępniona pula nie jest w pełni wykorzystywana. Mogłaby być ona okresowo zwiększana, gdyby pojawiły się takie potrzeby. Konsulaty w Armenii i Gruzji udostępniają pojedyncze terminy, średnio kilka miesięcznie, w zależności od dynamiki realizacji innych zadań konsularnych. Z ich dostępnością również nie powinno być problemów. W przypadku urzędu konsularnego w Azerbejdżanie, z uwagi na nieznaczne zapotrzebowanie na tę kategorię spraw, umawianie terminów wizyt odbywa się w trybie indywidualnym. Liczba przyjęć wnioskodawców w poszczególnych miesiącach może być różna, bowiem sprawy z zakresu repatriacji nie stanowią jedynego zakresu obowiązków urzędników konsularnych. W przypadku terytorium Rosji, na którym swoje siedziby mają 2 urzędy konsularne (Moskwa, Irkuck), sytuacja związana z dostępem do usług konsularnych jest pochodną dwustronnych relacji politycznych i decyzji władz rosyjskich. W wyniku tych decyzji w 2022 r. ograniczono liczbę polskich dyplomatów, w tym urzędników konsularnych, którzy mogą wykonywać swoje obowiązki służbowe na terytorium Rosji. W kolejnym kroku władze rosyjskie wycofały zgodę na funkcjonowanie 3 polskich urzędów konsularnych: w Smoleńsku, Sankt Petersburgu i ostatnio w Królewcu. W międzyczasie Konsulat Generalny RP w Irkucku utracił możliwość korzystania z dotychczasowej siedziby, co wpłynęło na sposób wykonywania przez niego czynności konsularnych. Te działania w oczywisty i bezpośredni sposób wpływały na organizacyjne możliwości działania pozostałych na miejscu urzędów konsularnych. W ograniczonym składzie osobowym, niedostosowanym do liczby nowych spraw przejętych po zlikwidowanych urzędach konsularnych urząd konsularny w Moskwie nie jest w stanie realizować czynności konsularnych w sposób tak efektywny, jak przed tymi zmianami. W przypadku urzędu konsularnego w Irkucku, który nadal pracuje w tymczasowej siedzibie, przyjęcia nowych wniosków w sprawach repatriacyjnych odbywają się z uwzględnieniem zarówno kwestii kadrowych, jak i lokalowych. Niestety, poprawa tej sytuacji jednostronną decyzją władz polskich nie jest możliwa, co sprawia, że osoby chcące zrealizować czynności konsularne za pośrednictwem tych dwóch urzędów muszą liczyć się z utrudnieniami w szybkim dostępie do usług konsularnych. Nie oznacza to jednak zawieszenia przyjęć wnioskodawców w określonych kategoriach spraw, a jedynie wydłużenie terminu oczekiwania na wizytę w urzędzie konsularnym. Trudności w umówieniu terminu złożenia wniosku o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji w urzędach polskich na terytorium Rosji nie ograniczają możliwości złożenia takiego wniosku u polskiego konsula mającego siedzibę w innym państwie, w szczególności takim, do którego obywatele Federacji Rosyjskiej mogą wjeżdżać bez konieczności posiadania wizy lub innego zezwolenia. Umożliwia to znowelizowana w 2025 r. ustawa o repatriacji stanowiąc, że Minister Spraw Zagranicznych może wyznaczyć innego konsula niż konsul właściwy ze względu na miejsce zamieszkania do przyjęcia i rozpatrzenia wniosku. Urzędy konsularne w Rosji ustalają terminy przyjęć w sprawach repatriacji uwzględniając całokształt obciążenia innymi zadaniami z zakresu spraw konsularnych. Uśredniona liczba miesięcznych przyjęć wnioskodawców w tych sprawach oscyluje wokół 3 rodzin (Irkuck), choć w okresie następującym bezpośrednio po wznowieniu przyjęć w sprawach repatriacji ta liczba była wyższa, co wiązało się z koniecznością przyjęcia osób wcześniej umówionych a nieprzyjętych z uwagi na zawieszenie przyjęć, zaś w przypadku Moskwy – 4 rodzin. Udostępniane za pośrednictwem strony internetowej terminy spotkań w celu rezerwacji wizyt są wykorzystywane w pełni. W latach 2023-2024 oraz w pierwszym półroczu 2025 r. w 8 urzędach konsularnych złożono niżej wskazaną liczbę wniosków. Lokalizacja 2023 r. 2024 r. 2025 r. (I półrocze) Erywań 6 13 5 Baku 2 0 5 Tbilisi 19 37 15 Ałmaty 9 42 31 Astana 182 238 128 Taszkent 9 5 20 Moskwa 54 52 26 Irkuck 1 8 43 W kwestii realizacji zaleceń pokontrolnych Najwyższej Izby Kontroli (NIK) w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zasady przyznawania miejsc w ośrodku adaptacyjnym dla repatriantów regulował art. 3c ustawy o repatriacji , zgodnie z którym Pełnomocnik Rządu do Spraw Repatriacji, wydając decyzję w sprawie przyznania miejsca w ośrodku kandydatowi na repatrianta oraz członkom jego najbliższej rodziny, brał pod uwagę czas oczekiwania na wydanie wizy krajowej w celu repatriacji osób ujętych w ewidencji osób ubiegających się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, które nie posiadają warunków do osiedlenia się w Rzeczypospolitej Polskiej i które przedstawiły na piśmie zgodę na umieszczenie w ośrodku (art. 3c ust. 1, 1a i 1b ustawy o repatriacji ). Ponadto art. 3c ust. 4 ustawy o repatriacji stanowił, że Pełnomocnik Rządu do Spraw Repatriacji wydaje decyzję w sprawie przyznania miejsca w ośrodku w terminie nie dłuższym niż 3 lata od dnia wydania przez konsula decyzji o zakwalifikowaniu do wydania wizy krajowej w celu repatriacji, a w przypadku braku wolnych miejsc w ośrodku ww. termin może być przedłużony przez Pełnomocnika, w drodze decyzji, na okres nie dłuższy niż 2 lata. W związku z wejściem w życie w dniu 1 sierpnia 2025 r. ustawy z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw , został uchylony w art. 3c ust. 4, a art. 3c ust. 5 ustawy o repatriacji otrzymał nowe brzmienie: „Pełnomocnik wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 [tzn. przyznającą miejsce w ośrodku adaptacyjnym dla repatriantów], z uwzględnieniem dostępności wolnych miejsc w ośrodkach oraz wysokości środków finansowych, o których mowa w art. 37 ust. 1, które mogą być przeznaczone w danym roku budżetowym na pokrycie kosztów wynikających z wydania takiej decyzji bez uszczerbku dla realizacji innych zadań określonych w ustawie”. Konsekwencją powyższej zmiany jest odstąpienie od określenia w przepisach ww. ustawy maksymalnego terminu do wydania przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Repatriacji decyzji w sprawie przyznania miejsca w ośrodku adaptacyjnym dla repatriantów. W związku z powyższym, jak wskazano na wstępie, Pełnomocnik Rządu do Spraw Repatriacji wydając decyzję o przyznaniu miejsca w ośrodku adaptacyjnym dla repatriantów, bierze pod uwagę czas oczekiwania na wydanie wizy krajowej w celu repatriacji osób ujętych w ewidencji osób ubiegających się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, które nie posiadają warunków do osiedlenia się w Rzeczypospolitej Polskiej i które wyraziły zgodę na umieszczenie w ośrodku adaptacyjnym dla repatriantów. Miejsca w ośrodku są przydzielane według wyżej wskazanych kryteriów, a liczba miejsc oferowanych w ramach danego naboru jest uzależniona od dostępnych środków, które mogą być przeznaczone na ten cel. Jednocześnie zrealizowano zalecenie NIK dotyczące podjęcia działań, mających na celu zwiększenie rocznych limitów wydatków na zadania związane z repatriacją, w celu objęcia powrotem do RP większej liczby repatriantów, poprzez wystąpienie w 2024 r. z projektem ustawy o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw, w którym przewidziano m.in. podniesienie wysokości limitów wydatków na zadania związane z repatriacją o kwotę 35 mln zł rocznie (do poziomu 80 mln 757 tys. zł rocznie), w celu zapewnienia płynności finansowania procesu repatriacji oraz zwiększenia możliwości przyjmowania repatriantów zarówno przez ośrodki adaptacyjne dla repatriantów, jak i gminy. Zgodnie z wymogami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych [8] zaproponowano również określenie limitów wydatków na realizację zadań z zakresu repatriacji na okres kolejnych 10 lat (80 mln 757 tys. zł rocznie). Projektowane zmiany, jak wskazano już wcześniej, zostały uchwalone ustawą z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw , która w omawianym zakresie weszła w życie z dniem 1 sierpnia 2025 r. Z poważaniem z up. Magdalena Roguska Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2022 r. poz. 1105, z późn. zm. [2] Dane do 20 października 2025 r. [3] Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 [4] Dz. U. z 2023 r. poz. 1989, z późn. zm. [5] Dz. U. poz. 921 [6] Dz. U. poz. 858, z późn. zm. [7] Pismo o sygn. DWPPG.6001.1.2025/5 [8] Dz. U. z 2024 r. poz. 1930, z późn. zm.

03Powiązane

Inne pytania: Lidia Czechak

Wszystkie pytania nadawcy

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji