Przejdź do głównej treści
Interpelacja#12562 · X kadencjaOdpowiedziano

Interpelacja w sprawie możliwych roszczeń samorządów o zwrot kosztów nauczania religii finansowanych z ich własnych budżetów w związku z ograniczeniami wprowadzonymi przez obecny rząd

Wysłano: 3 października 2025Wpłynęło: 29 września 2025Oryginał w Sejm API
Analiza AI

Interpelacja nr 12562 dotyczy obaw grupy posłów, że samorządy, które ze środków własnych dofinansowały brakujące godziny religii po ograniczeniu przez Ministerstwo Edukacji Narodowej finansowania tych zajęć do jednej godziny tygodniowo, mogą wystąpić przeciwko Skarbowi Państwa z roszczeniami o zwrot poniesionych kosztów – zwłaszcza w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającego to ograniczenie za niezgodne z prawem. Posłowie pytali ministra edukacji m.in. o dane dotyczące liczby samorządów ponoszących takie wydatki, ewentualny mechanizm rekompensat, zabezpieczenie środków w budżecie na 2026 r. oraz stanowisko rządu wobec potencjalnych pozwów i ryzyka finansowego. W odpowiedzi sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer (24.10.2025 i 18.12.2025) stwierdziła, że problem roszczeń jest bezprzedmiotowy, ponieważ zdaniem resortu wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wywołuje skutków prawnych z uwagi na wadliwe obsadzenie TK sędziami dublerami oraz brak publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw, a rozporządzenie ministra z 17 stycznia 2025 r. ograniczające liczbę godzin religii pozostaje w mocy. Tym samym ministerstwo nie odniosło się merytorycznie do pytań o dane, rezerwy budżetowe czy analizę ryzyka, uznając, że skoro rozporządzenie obowiązuje, samorządom nie przysługują roszczenia.

Adresat · Odpowiedział
minister edukacji

01Treść pytania

Pytanie posłów3 października 2025
Interpelacja w sprawie możliwych roszczeń samorządów o zwrot kosztów nauczania religii finansowanych z ich własnych budżetów w związku z ograniczeniami wprowadzonymi przez obecny rząd Ministerstwo Edukacji Narodowej wprowadziło zmiany ograniczające liczbę godzin lekcji religii finansowanych z budżetu państwa. W efekcie niektóre samorządy zdecydowały się sfinansować z własnych środków brakujące godziny religii, tak aby utrzymać dotychczasowy wymiar nauczania. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność części działań ministerstwa z Konstytucją RP oraz konkordatem, wskazując, że wprowadzono je bez wymaganej podstawy ustawowej i bez przewidzianych w umowie międzynarodowej uzgodnień z Kościołem. W analogicznej sytuacji – jak w przypadku ograniczeń finansowania nauczania języka niemieckiego jako języka mniejszości – sądy przyznawały gminom odszkodowania, mimo tego, że podstawy prawne do tego były dużo słabsze niż w tym przypadku. W związku z powyższym istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że jednostki samorządu terytorialnego, które pokryły z własnych środków koszty dodatkowych godzin religii, mogą występować z roszczeniami wobec Skarbu Państwa o zwrot poniesionych wydatków. W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dysponuje danymi o liczbie samorządów, które w roku szkolnym 2025/2026 sfinansowały z własnych środków brakujące godziny lekcji religii? Czy w resorcie prowadzone są prace nad przygotowaniem mechanizmu rekompensat lub specjalnego programu umożliwiającego dobrowolny zwrot poniesionych kosztów bez konieczności wchodzenia przez gminy i powiaty na drogę sądową? Czy w projekcie ustawy budżetowej na 2026 r. lub w Wieloletnim Planie Finansowym Państwa zostały zabezpieczone środki na ewentualne wypłaty odszkodowań w przypadku przegranych procesów sądowych? Jeśli tak, w jakiej wysokości? Jakie jest stanowisko rządu RP w odniesieniu do potencjalnych pozwów od samorządów? Czy rząd planuje bronić się w sądach wszystkich instancji? Czy przewiduje możliwość zawierania ugód lub przyspieszonego uznawania roszczeń? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę ryzyka prawnego i finansowego, w tym szacunkową wartość roszczeń mogących powstać na tle niezgodnych z prawem ograniczeń w finansowaniu lekcji religii?

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej - Katarzyna Lubnauer
Wniosek o przedłużenie
24 października 2025

Treść odpowiedzi dostępna tylko w załączniku.

Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer
Treść z PDF
18 grudnia 2025
Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwych roszczeń samorządów o zwrot kosztów nauczania religii finansowanych z ich własnych budżetów w związku z ograniczeniami wprowadzonymi przez obecny rząd Warszawa, 18-12-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację proszę o przyjęcie następującego stanowiska Ministra Edukacji w sprawie obowiązujących przepisów prawa w zakresie organizacji nauki religii w szkołach. Na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r. [1] zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach wymiar nauki religii finansowanej z budżetu państwa został zmniejszony do jednej godziny lekcyjnej w tygodniu. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 lipca 2025 r. uznał, że ww. rozporządzenie jest w całości niezgodne z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia o systemie oświaty w zw. z art. 92 ust. 1, art. 25 ust. 3 oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, czego efektem w opinii Trybunału Konstytucyjnego jest powrót do poprzedniego stanu prawnego, dostarczającego podstaw do nauczania religii w wymiarze dwóch godzin lekcyjnych tygodniowo. Należy jednak mieć na uwadze, że w uchwale Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015 – 2023 jasno stwierdzono m.in., że: - funkcjonowanie Trybunału obarczone jest rażącym naruszeniem prawa w związku z nieprawidłowościami polegającymi na nieobsadzeniu Trybunału legalnie powołanymi sędziami i zastąpieniu ich tzw. sędziami dublerami, - Trybunał Konstytucyjny znajduje się w stanie niezdolności do wykonywania zadań Trybunału Konstytucyjnego określonych w art. 188 i art. 189 Konstytucji, a ta sytuacja wymaga ponownej kreacji sądu konstytucyjnego, zgodnie z konstytucyjnymi zasadami, - krytycznie sytuację w Trybunale oceniła też Komisja Europejska, która 15 lutego 2023 r. podjęła postępowanie naruszeniowe w stosunku do Polski; w ocenie Komisji Trybunał nie wypełnia znamion niezależnego sądu w rozumieniu art. 19 Traktatu o Unii Europejskiej, - organy władzy publicznej (w tym administracja rządowa) działają na podstawie i w granicach prawa, a zatem uwzględnianie przez nie rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa, może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu. W świetle cytowanego wyżej aktu problematyka roszczeń, o których mowa w Interpelacji, staje się bezprzedmiotowa. Te roszczenia mogłyby być bowiem oparte tylko na poprzednim stanie prawnym, który dawał podstawę dla organizowania dwóch lekcji religii tygodniowo. Tymczasem, Trybunał Konstytucyjny, którego funkcjonowanie obarczone jest rażącymi naruszeniami prawa, nie był zdolny (i nadal nie jest) wydać wyroku (ani jakiegokolwiek innego orzeczenia), którego skutkiem byłoby wyeliminowanie z porządku prawnego ustawy czy rozporządzenia. A zatem wyrok Trybunału U 2/25 nie spowodował, że rozporządzenie Ministra Edukacji z 17 stycznia 2025 r., redukujące liczbę godzin nauczania religii do jednej tygodniowo, przestało obowiązywać. Ponadto, ww. wymieniony wyrok Trybunału nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw RP. Rozporządzenie niezmiennie pozostaje jedyną prawną podstawą dla organizowania lekcji religii w przedszkolach i szkołach publicznych. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. poz. 66.

03Powiązane

Inne pytania: Waldemar Andzel

Komentarze do interpelacji

Wymagane zalogowanie. Zaloguj się, aby skomentować.
Ładowanie