Interpelacja w sprawie przyznawania obywatelstwa polskiego

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 12775 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie przyznawania obywatelstwa polskiego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi – na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim^[1] – centralny rejestr danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego. W przedmiotowym rejestrze znajdują się informacje o osobach, które wystąpiły – od dnia 1 lipca 2001 r. – z wnioskami o nabycie obywatelstwa polskiego oraz rozstrzygnięcia właściwych organów w tych sprawach. W ww. rejestrze nie są natomiast gromadzone dane o osobach nabywających obywatelstwo polskie z mocy prawa m.in. przez urodzenie.

Jednocześnie informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) publikuje na stronie internetowej Ministerstwa Cyfryzacji – Otwarte Dane (www.dane.gov.pl) dane statystyczne dotyczące nabycia i utraty obywatelstwa polskiego, tj. liczbę wniosków z podziałem na tryb nabycia obywatelstwa polskiego oraz obywatelstwo wnioskodawcy, jak również liczbę wydanych decyzji w tych sprawach^[2].

Na ww. portalu zostały opublikowane dane za lata 2003-2024. Udostępnione dane statystyczne są publikowane w formatach, które pozwalają na ich segregację, wyszukiwanie oraz tworzenie tabel i wykresów. Tabele dotyczące wniosków i decyzji zawierają dane o liczbie wniosków (decyzji) oraz o liczbie osób objętych wnioskiem lub decyzją (tzn. wnioskodawca oraz jego małoletnie dzieci objęte wnioskiem).

W odniesieniu do danych, o które wnioskuje Pan Poseł, w załącznikach do niniejszej odpowiedzi przedstawiono informacje dotyczące nabycia obywatelstwa polskiego za lata 2020-2025^[3] według trybów:

• nadanie obywatelstwa polskiego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
• uznanie za obywatela polskiego przez poszczególnych wojewodów,
• przywrócenie obywatelstwa polskiego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji,

z uwzględnieniem obywatelstwa wnioskodawcy.

Jednocześnie informuję, że MSWiA nie posiada danych dotyczących długości zamieszkiwania cudzoziemca w Polsce przed nabyciem obywatelstwa polskiego.

Stosownie do treści art. 61 ustawy o obywatelstwie polskim, w centralnym rejestrze gromadzi się i przechowuje informacje o wnioskach i wydanych rozstrzygnięciach w sprawach nadania obywatelstwa polskiego, uznania za obywatela polskiego, przywrócenia obywatelstwa polskiego i wyrażenia zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego oraz o złożonych oświadczeniach o wyborze dla małoletniego obywatelstwa innego państwa, a także dane dotyczące osób, które nabyły lub utraciły obywatelstwo polskie, określające:

1. imię (imiona) i nazwisko,
2. nazwisko rodowe,
3. datę i miejsce urodzenia,
4. imię i nazwisko ojca,
5. imię i nazwisko rodowe matki,
6. płeć,
7. obywatelstwo,
8. datę nabycia lub utraty obywatelstwa polskiego,
9. numer PESEL, jeżeli został nadany.

Centralny rejestr danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego nie zawiera informacji o długości pobytu wnioskodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej (RP), bowiem ww. okoliczności są badane w toku indywidualnych postępowań administracyjnych w sprawach dotyczących nabycia obywatelstwa polskiego.

W kontekście powyższego warto również nadmienić, że mają miejsce przypadki, w których wnioskodawca posiada zezwolenie na pobyt stały od 3 lat, jednakże wcześniej, przez kilkanaście lat zamieszkiwał na terenie RP na podstawie zezwoleń na pobyt czasowy. Zatem na podstawie decyzji o uznaniu za obywatela polskiego można jedynie ustalić minimalny czas przybywania cudzoziemca na podstawie wymaganych przez ustawę zezwoleń, np. zezwolenia na pobyt stały. W żadnym przypadku nie będzie to jednak pozwalało na ustalenie faktycznego okresu zamieszkiwania cudzoziemca w Polsce przed złożeniem wniosku o uznanie za obywatela polskiego. Natomiast w przypadku nadania obywatelstwa polskiego przez Prezydenta RP, jak również przywrócenia obywatelstwa polskiego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie jest wymagane, aby cudzoziemiec kiedykolwiek przebywał na terytorium Polski. W konsekwencji zdarzają się również sytuacje, w których obywatelstwo polskie nabywają cudzoziemcy, którzy nigdy nie zamieszkiwali na terytorium RP^[4].

Przedstawiając powyższe informuję, że MSWiA nie prowadziło analiz dotyczących okresu zamieszkiwania cudzoziemców w Polsce przed nadaniem obywatelstwa polskiego. Jak już wcześniej bowiem wskazano, w przypadku nadania obywatelstwa polskiego przez Prezydenta RP nie jest wymagane zamieszkiwanie przez cudzoziemca w Polsce. Prezydent RP w swoich uprawnieniach nie jest związany żadnymi przesłankami i może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi.

W kwestii planowanych zmian w omawianym obszarze należy wskazać, że nie zakładają one wprowadzenia takiej samej długości minimalnego okresu pobytu w Polsce dla wszystkich kategorii cudzoziemców ubiegających się o obywatelstwo polskie. Powyższe wynika przede wszystkim z konstytucyjnych prerogatyw Prezydenta RP – sprawy nadania obywatelstwa polskiego nie są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej, ale szczególnego aktu prawnego, mającego umocowanie w przepisach Konstytucji RP, jakim jest postanowienie Prezydenta RP. Postanowienie jest ostateczne i jako takie nie podlega zaskarżeniu do innego organu lub sądu. Warto również wskazać, że postanowienie Prezydenta RP nie zawiera uzasadnienia. Prezydent RP nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami, w tym długością zamieszkiwania wnioskodawcy w Polsce i może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi w każdym czasie, jeżeli uzna to za zasadne.

W pozostałych przypadkach nabycia obywatelstwa polskiego zakładane rozwiązania będą uwzględniały szczególną sytuację niektórych grup cudzoziemców (np. małżonków obywateli polskich, małoletnich dzieci osób, które nabyły obywatelstwo polskie lub którym przywrócono obywatelstwo polskie, osób polskiego pochodzenia), również w kontekście okresu wymaganego uprzednio pobytu w Polsce na podstawie zezwoleń na pobyt stały.

Z poważaniem

z up. Magdalena Roguska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. z 2023 r. poz. 1989, z późn. zm.

^[2] dostępne pod linkiem: https://dane.gov.pl/pl/search?q=obywatelstwo%20polskie

^[3] Dane za 2025 r. – do 30 września.

^[4] https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/andrzej-duda/aktualnosci/wydarzenia/amerykanski-aktor-z-polskim-obywatelstwem,98327