Interpelacja w sprawie przejmowania przez ZUS składek wpłacanych przez osoby, które nie były zobowiązane do ich wpłacania

Szanowna Pani Minister,

w ostatnim czasie ujawniono bulwersujące przypadki odbierania obywatelom środków zgromadzonych na ich indywidualnych kontach składkowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w wyniku przeprowadzonych kontroli, uznał, iż umowy o pracę zawarte przez osoby zatrudnione we własnych spółkach miały charakter „pozorny". W konsekwencji składki emerytalne opłacane przez wiele lat zostały uznane za nienależne i nie stanowiły podstawy do objęcia ubezpieczeniem społecznym. W efekcie ZUS zlikwidował indywidualne konta tych osób, a zgromadzone na nich środki – często sięgające kilkuset tysięcy złotych – zostały zaliczone na przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Działania takie były możliwe po nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 2022 r. (tzw. Polski Ład) wprowadzając przepisy, które ograniczają możliwość odzyskania nadpłaconych składek po upływie 5 lat, a w praktyce umożliwiają ZUS ich przejęcie. W połączeniu z kontrowersyjnymi interpretacjami dotyczącymi „pozorności zatrudnienia", przepis ten prowadzi do sytuacji, w której państwowa instytucja de facto konfiskuje środki pochodzące z legalnie opłaconych składek emerytalnych.

Takie postępowanie stanowi naruszenie konstytucyjnych zasad ochrony praw nabytych, zaufania obywatela do państwa i prawa własności. Trzeba podkreślić, że osoby przez lata regularnie opłacające składki, w dobrej wierze i w oparciu o obowiązujące przepisy, nie mogą być traktowane jak osoby próbujące obejść system ubezpieczeń społecznych.

Obywatele, którzy przez lata uczciwie płacili składki, zostali pozbawieni swoich oszczędności emerytalnych wskutek zmiany interpretacji prawa i biurokratycznej decyzji organu administracji. System ubezpieczeń społecznych opiera się na zaufaniu – jeśli obywatele mają wierzyć, że ich składki są bezpieczne, państwo musi zagwarantować, że nie zostaną one arbitralnie odebrane.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ile osób w ostatnich pięciu latach zostało objętych decyzjami ZUS o „niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym" i utracie zgromadzonych składek emerytalnych?
2. Jaką łączną kwotę środków Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejął na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w wyniku podobnych decyzji?
3. Czy ministerstwo planuje inicjatywę legislacyjną, która likwiduje te krzywdzące obywateli zapisy?

Z wyrazami szacunku

Tomasz Głogowski
Poseł na Sejm RP