Interpelacja w sprawie praktyki konfiskaty składek emerytalnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 191–196 Regulaminu Sejmu RP oraz art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, składam interpelację w sprawie budzącej ogromne społeczne zaniepokojenie, tj. praktyki konfiskaty składek emerytalnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Do biur poselskich oraz mediów coraz częściej docierają informacje o przypadkach, w których ZUS - nawet po wielu latach regularnego opłacania składek, uznaje, że dana osoba nie miała prawa do ubezpieczenia społecznego, a w konsekwencji pozbawia ją wszystkich zgromadzonych środków. Środki te nie są zwracane wpłacającemu, lecz trafiają do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Praktyka ta wynika z obowiązujących przepisów, które pozwalają ZUS-owi na kontrolę i korektę tytułu ubezpieczeniowego nawet sprzed kilkudziesięciu lat. W efekcie organ może w dowolnym momencie uznać, że składki zostały wpłacone nienależnie. Co istotne, obywatel w takiej sytuacji może ubiegać się o zwrot nadpłaty jedynie za ostatnie pięć lat, podczas gdy ZUS może dochodzić roszczeń sięgających znacznie dalej w przeszłość. Taka asymetria narusza zasadę zaufania obywatela do państwa oraz ochrony praw nabytych.

W wyroku Sądu Najwyższego (sygn. I USKP 52/22) podkreślono, że organ rentowy nie powinien podejmować działań skutkujących zmianą stanu konta ubezpieczonego po upływie terminu przedawnienia. Pomimo tego orzecznictwa praktyka taka nadal jest stosowana. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w swoich stanowiskach wskazuje, że składki nie są konfiskowane, gdyż środki te trafiają do wspólnego funduszu. Jednocześnie resort nie zapowiedział działań legislacyjnych zmierzających do zmiany obecnych przepisów.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje podjęcie inicjatywy ustawodawczej zmieniającej przepisy w taki sposób, aby ZUS nie mógł dokonywać korekt składek po upływie terminu przedawnienia?
2. Czy resort zamierza wprowadzić rozwiązania zapewniające możliwość odzyskania składek w przypadkach, gdy po wielu latach tytuł ubezpieczeniowy zostanie uznany za nieprawidłowy?
3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zasady symetrii praw, tak aby zarówno ZUS, jak i ubezpieczony mogli dochodzić swoich roszczeń w takim samym okresie?
4. Jakie działania podejmuje resort, aby zapobiec dalszej utracie składek przez ubezpieczonych?