Interpelacja w sprawie Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC)

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 13005 Pana Posła Piotra Górnikiewicza w sprawie Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC) – skierowaną do Prezesa Rady Ministrów – przekazaną zgodnie z właściwością Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Rada Ministrów 27 maja 2025 r. przyjęła uchwałę nr 72 w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026^[2], (dalej: Program), w którym po raz pierwszy przeznaczono tak znaczące środki na ochronę ludności i obronę cywilną.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej^[3], finansowanie realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej określa Program. W rozdziale 6 Programu opisano sposób podziału środków finansowych zarówno na poziomie wojewódzkim, jak i centralnym. Przyjęte w powyższym zakresie zasady zostały uzgodnione m.in. z Ministerstwem Obrony Narodowej, Przewodniczącym Komitetu do spraw Pożytku Publicznego oraz Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Na finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej przeznacza się corocznie środki w wysokości nie niższej niż 0,3% produktu krajowego brutto. W 2025 r. jest to łącznie ponad 16 mld zł, w 2026 r. – ponad 17 mld zł z budżetu państwa, a szczegółowy podział ww. środków na poszczególne obszary zadaniowe został przedstawiony w załączniku 1 do Programu.

Zgodnie z art. 155 ust. 5 ustawy – w oparciu o przepisy wydane na podstawie art. 138 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych^[4] – Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Ministerstwem Obrony Narodowej, dokonało podziału środków, o których mowa w art. 155 ust. 4 ustawy, tj. ponad 5 mld zł, na poszczególne części budżetu państwa^[5]. Natomiast stosownie do art. 154 ust. 5 ustawy podział środków w ramach Programu w danym województwie na jednostki samorządu terytorialnego, podmioty ochrony ludności i inne podmioty należy do zakresu działań wojewody. Zgodnie z art. 199 ust. 3 ustawy, Minister Finansów i Gospodarki 25 lipca 2025 r. dokonał przeniesień wydatków do budżetów wojewodów^[6], w związku z powyższym, od tego momentu wojewodowie mogą – po stosownym uzgodnieniu wniosków – dysponować środki do jednostek samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów.

W odniesieniu do przedsięwzięć z obszaru obiektów zbiorowej ochrony na 2025 r. zaplanowano środki w wysokości 2 384 380 900,00 zł, a na 2026 r. –3 592 700 900,00 zł. Środki te są przeznaczone na remonty i budowę budowli ochronnych zapewniających przetrwanie w przypadku wystąpienia skażeń i uderzeń z powietrza, a także przygotowanie zasobów do zapewnienia funkcjonalności miejsc doraźnego schronienia.

Należy również wskazać, że w przygotowanym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz zmianie niektórych innych ustaw^[7]zostało przewidziane wyłączenie stosowania przepisów prawa o zamówieniach publicznych dla wydatków ponoszonych w ramach zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej na określone rodzaje inwestycji w infrastrukturę niezbędną do realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, tj. na schronienie lub nocleg, łączność, usługi teleinformatyczne oraz wykrywanie zagrożeń, powiadamianie, ostrzeganie i alarmowanie o zagrożeniach. Projektowane wyłączenie stosowania przepisów prawa o zamówieniach publicznych zostało ograniczone tylko do środków, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 3 ustawy.

Jednocześnie informuję, że instrumentem finansowania przedsięwzięć z obszaru obiektów zbiorowej ochrony jest Program, który z uwagi na realizację zadań o charakterze publicznym, nie przewiduje przyznawania środków bezpośrednio przedsiębiorcom świadczącym usługi w zakresie przystosowania i budowy obiektów zbiorowej ochrony. Natomiast podmioty gospodarcze działające w powyższym obszarze będą mogły realizować inwestycje na podstawie umów zawieranych z właściwym organem ochrony ludności, który stosownie do art. 90 ustawy planuje liczbę i pojemność obiektów zbiorowej ochrony.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Pismem Pana Jakuba Stefaniaka, Sekretarza Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4510.679.2025.

^[2] M.P. poz. 541.

^[3] Dz. U. poz. 1907.

^[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 1483.

^[5] Wskazane w art. 155 ust. 6 ustawy (tj. m.in. wojewodów) z uwzględnieniem Programu.

^[6] Na zgodny wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych i Ministra Obrony Narodowej.

^[7] Obecnie projekt znajduje się na etapie uzgodnień międzyresortowych.