Interpelacja w sprawie opóźnień w wypłatach funduszy unijnych dla jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych

Szanowna Pani Minister,

w ostatnich miesiącach coraz częściej pojawiają się sygnały ze strony samorządów i organizacji pozarządowych o znaczących opóźnieniach w przekazywaniu środków unijnych z perspektywy finansowej 2021–2027. Problem ten dotyczy zarówno refundacji poniesionych kosztów, jak i zatwierdzania wniosków o płatność w ramach programów regionalnych oraz krajowych.

Z raportu Banku Gospodarstwa Krajowego z sierpnia 2025 roku wynika, że średni czas rozliczenia projektów finansowanych ze środków unijnych wynosi obecnie około 180 dni, a w niektórych przypadkach przekracza nawet pół roku. Najbardziej dotknięte są tym problemem małe gminy oraz organizacje pozarządowe realizujące projekty społeczne i edukacyjne, dla których brak terminowej refundacji stanowi realne zagrożenie utraty płynności finansowej.

Samorządy zwracają również uwagę na trudności związane z interpretacją przepisów, częste korekty dokumentacji oraz zróżnicowane podejście instytucji zarządzających w poszczególnych województwach. W efekcie wiele projektów, które mogłyby być realizowane szybciej, ulega znacznym opóźnieniom, a część beneficjentów rezygnuje z aplikowania o środki z powodu skomplikowanych procedur.

W kontekście kluczowej roli funduszy unijnych dla inwestycji lokalnych oraz rozwoju organizacji społecznych zasadne jest podjęcie działań zmierzających do usprawnienia systemu rozliczeń i przyspieszenia wypłat.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile obecnie wynosi średni czas rozpatrywania wniosków o płatność w programach finansowanych z funduszy Unii Europejskiej w perspektywie 2021–2027?
2. Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi liczby wniosków o płatność, których realizacja przekroczyła termin 90 dni, oraz jak wygląda ten wskaźnik w podziale na programy krajowe i regionalne?
3. Jakie działania zostały podjęte lub są planowane w celu usprawnienia procedur rozliczania projektów, zwłaszcza dla jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych o ograniczonych zasobach kadrowych?
4. Czy resort planuje wprowadzenie jednolitych standardów interpretacyjnych i uproszczeń w dokumentacji projektowej, by ułatwić beneficjentom składanie wniosków o płatność?
5. Czy jest rozważane wdrożenie mechanizmu zaliczkowego lub pomostowego finansowania dla organizacji pozarządowych i mniejszych samorządów, które nie są w stanie długotrwale finansować projektów z własnych środków?