Interpelacja #13219 - Interpelacja w sprawie sprzedaży przez KOWR 160-hektarowej, strategicznej dla CPK nieruchomości w Zabłotni (gm. Baranów) oraz nadzoru właścicielskiego nad majątkiem Skarbu Państwa

Interpelacja w sprawie sprzedaży przez KOWR 160-hektarowej, strategicznej dla CPK nieruchomości w Zabłotni (gm. Baranów) oraz nadzoru właścicielskiego nad majątkiem Skarbu Państwa Szanowny Panie Premierze, Szanowni Państwo Ministrowie, z doniesień prasowych wynika, że 1 grudnia 2023 r., tuż przed zmianą władzy, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) – za zgodą ówczesnego kierownictwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – sprzedał 160 ha państwowej ziemi w miejscowości Zabłotnia sąsiadującej z terenem CPK. Nabywcą został wieloletni dzierżawca, wiceprezes prywatnej spółki przetwórczej, korzystając z prawa pierwokupu. Działka leży na trasie planowanej linii KDP do CPK i została przewidziana w dokumentach planistycznych CPK pod strefy produkcyjno-magazynowe, usługi i zabudowę mieszkaniową; w przyszłości jej wartość – według szacunków przywołanych w publikacjach – może wzrosnąć z 22,8 mln zł do nawet kilkuset milionów złotych. Sprzedaż nastąpiła mimo sprzeciwu władz spółki CPK, które wskazywały na strategiczny charakter gruntu i konieczność jego zabezpieczenia dla inwestycji publicznej. Dodatkowo ujawniono, że pierwotna zgoda została podpisana nieważnym podpisem elektronicznym i „poprawiona” kilka tygodni później, już po wyborach. Sprawa ta rodzi poważne pytania o należyty nadzór nad majątkiem Skarbu Państwa, o koordynację między KOWR a podmiotami prowadzącymi strategiczne inwestycje publiczne (CPK, KDP), o rzetelność i staranność organów administracji przy dysponowaniu gruntami o znaczeniu państwowym oraz o potencjalną szkodę majątkową Skarbu Państwa. W sferze publicznej pojawiły się ostre komentarze i zarzuty polityczne dotyczące „oddania za bezcen” kluczowych terenów pod CPK prywatnemu podmiotowi, co dodatkowo pogłębia kryzys zaufania obywateli do państwa. Tło faktyczne (wg informacji publicznych) Lokalizacja CPK została przyjęta w 2017 r. (Stanisławów, gm. Baranów). Nieruchomość w Zabłotni (ok. 160 ha) należała do zasobu KOWR i od 2008 r. była dzierżawiona przez przedsiębiorcę, który skorzystał z ustawowego prawa pierwokupu. 1 grudnia 2023 r. doszło do finalizacji sprzedaży za 22,8 mln zł, mimo wcześniejszych wezwań CPK do zablokowania transakcji i przekazania gruntu na cele inwestycji publicznej. CPK wskazywało, że przez działkę ma przechodzić odcinek KDP; równocześnie projekt strategii rozwoju otoczenia CPK (publ. grudzień 2024 r.) przewiduje na większości tego terenu strefy prod-magazynowe i usługowe oraz mieszkaniowe, co – przy zmianie przeznaczenia – winduje wartość rynkową. Szacunki przywołane w publikacjach mówią o potencjalnym wzroście łącznej wartości do ok. 200-400 mln zł. KOWR formalnie zachował pięcioletnie prawo odkupu, lecz – jak podano w materiale prasowym – nie zamierza z niego korzystać. W toku sprawy odnotowano epizod z nieważnym podpisem elektronicznym pod ministerialną zgodą, który następnie „naprawiono”. Zarys problemów 1. Rozjechanie celów państwa – brak koordynacji między KOWR (ochrona i obrót gruntami rolnymi) a realizacją strategicznej inwestycji publicznej (CPK/KDP), mimo że oba podmioty pozostają w orbicie nadzoru państwowego. Efektem jest prywatyzacja kluczowego zasobu i konieczność późniejszych wywłaszczeń (za „miliony”) na rzecz tego samego państwa. 2. Ryzyko szkody majątkowej Skarbu Państwa – sprzedaż w cenie rolnej gruntu, który w świetle oficjalnych planów CPK ma w krótkim horyzoncie ulec wielokrotnemu wzrostowi wartości po zmianie przeznaczenia. 3. Niedochowanie należytej staranności – zawarcie transakcji mimo pisemnych interwencji CPK; epizod z nieważnym podpisem elektronicznym i jego późniejsza „naprawa” budzą pytania o kulturę prawną i kontrolę wewnętrzną. 4. Zaniechanie wykorzystania instrumentów ochronnych – deklaratywne prawo odkupu w ciągu 5 lat pozostaje według publikacji niewykorzystane, mimo że sytuacja planistyczna i inwestycyjna uległa zmianie. W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Premiera o odpowiedź na poniższe pytania (także w trybie nadzoru nad działaniami członków Rady Ministrów oraz spółek/agencji SP): MRiRW, MI/MFiPR oraz spółką CPK i KOWR. 1. Czy rząd rozważa uruchomienie prawa odkupu (w okresie 5 lat) przez KOWR/Skarb Państwa tej nieruchomości po cenie z umowy powiększonej o ustawowe należności w celu uniknięcia wypłaty wielomilionowych odszkodowań za wywłaszczenia i odzyskania kontroli nad terenem strategicznym? Jeśli nie – dlaczego? 2. Czy Premier polecił przeprowadzenie audytu międzyresortowego w sprawie koordynacji zasobu gruntów strategicznych (KOWR, KZN, ARP, PKP SA, Lasy Państwowe) na potrzeby CPK/KDP? Proszę o zakres, terminy, wnioski i osoby odpowiedzialne. 3. Czy Premier wystąpi do prokuratora generalnego/CBA o ocenę, czy wskutek tej transakcji nie powstała szkoda majątkowa w mieniu Skarbu Państwa oraz czy nie doszło do naruszeń dyscypliny finansów publicznych (niedochowanie należytej staranności przy dysponowaniu majątkiem publicznym)? 4. Jakie działania podejmie rząd, aby w przyszłości zablokować sprzedaż gruntów o potencjale strategicznym (na trasach TEN-T, KDP, CPK, huby logistyczne) do czasu rozstrzygnięć lokalizacyjnych i planistycznych? Proszę o projekt rozwiązań (ustawowych/wykonawczych). Pytania do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1. Kto w MRiRW opiniował i rekomendował wydanie zgody na sprzedaż? Proszę o imienne wskazanie autorów opinii, daty, sygnatury, o treść opinii KOWR i departamentów MRiRW. Kiedy po raz pierwszy MRiRW otrzymało pisma CPK o strategicznym charakterze działki? 2. Proszę o wyjaśnienie okoliczności nieważnego podpisu elektronicznego pod decyzją z 23 października 2023 r. oraz trybu jego późniejszego „zastąpienia”. Kto przygotował dokumenty, kto je weryfikował, jakie konsekwencje służbowe wyciągnięto? 3. Na jakiej podstawie uznano, że sprzedaż jest zgodna z interesem Skarbu Państwa, skoro równolegle istniały dokumenty i procesy planistyczne CPK przewidujące zmianę przeznaczenia i wielokrotny wzrost wartości? Proszę o kalkulacje porównawcze (sprzedaż vs. przekazanie na cele publiczne). 4. Czy KOWR – zgodnie z informacjami prasowymi – nie zamierza korzystać z prawa odkupu? Na jakiej podstawie merytorycznej i ekonomicznej podjęto taką decyzję i kto ją podjął? Proszę o analizy due diligence i opinie prawne. 5. Czy MRiRW dysponuje rejestrem gruntów o potencjale strategicznym w zasobie KOWR, których zbywanie powinno być wstrzymane do czasu zakończenia procedur lokalizacyjnych dla inwestycji celu publicznego? Jeśli nie – kiedy powstanie? Pytania do Ministra Infrastruktury (oraz Pełnomocnika Rządu ds. CPK/KDP) 1. Kiedy i w jakim trybie MI/pełnomocnik informowali MRiRW i KOWR o konieczności zabezpieczenia nieruchomości? Proszę o korespondencję i kalendarium interwencji (w tym 6 września 2023 r.). 2. Jaki będzie koszt wywłaszczeń na rzeczonej działce (ok. 15 ha pod tory KDP) przy aktualnych wskaźnikach odszkodowawczych oraz jaka jest alternatywa kosztowa przy odzyskaniu kontroli przez Skarb Państwa (odkup/unieważnienie/przejęcie)? 3. Czy MI rekomenduje rządowi wprowadzenie lex specialis zakazującego zbywania (lub nakazującego priorytetowe przekazywanie) gruntów na obszarach korytarzy inwestycji celu publicznego (KDP, CPK, linie kolejowe, drogi krajowe) do czasu zakończenia procedur planistycznych? Pytania do Ministra Aktywów Państwowych (nadzór właścicielski nad spółkami SP) 1. Czy MAP prowadzi rejestr i mapowanie terenów krytycznych dla spółek SP prowadzących inwestycje celu publicznego (CPK, PKP PLK, GDDKiA) oraz mechanizmy „wczesnego ostrzegania”, które blokują nieuzgodnione zbywanie własności publicznej przez inne agendy (KOWR, KZN, JST)? 2. Czy MAP rekomenduje wykorzystanie prawa odkupu albo inne instrumenty (cesja, zamiana, przejęcie na cele publiczne) w tej sprawie?

Interpelacja w sprawie sprzedaży przez KOWR 160-hektarowej, strategicznej dla CPK nieruchomości w Zabłotni (gm. Baranów) oraz nadzoru właścicielskiego nad majątkiem Skarbu Państwa

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

03Powiązane

Komentarze do interpelacji