Interpelacja w sprawie zatrzymań i deportacji Polaków przez służby imigracyjne Stanów Zjednoczonych

Szanowny Panie Marszałku,

w nawiązaniu do interpelacji nr 13742 pani poseł M. Stożek w sprawie zatrzymań i deportacji Polaków przez służby imigracyjne Stanów Zjednoczonych przesyłam poniżej odpowiedzi na pytania.

1. 1. Ilu obywateli RP zostało zatrzymanych przez służby imigracyjne Stanów Zjednoczonych od 20 stycznia 2025 roku?

   Od 20 stycznia 2025 r. lokalne władze amerykańskie poinformowały urzędy konsularne o 54 zatrzymaniach obywateli polskich.

2. 2. Ilu z nich zostało wypuszczonych, a ilu nadal pozostaje w rękach amerykańskich służb imigracyjnych?

   Zgodnie z informacjami posiadanymi przez służbę konsularną na dzień 6 listopada 2025 r. 68 obywateli polskich było zatrzymanych przez służby imigracyjne (ICE).

3. 3. Ilu z nich zostało deportowanych do Polski, a ilu deportowano do państw innych niż Polska oraz jakie były to państwa?

   Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie posiada wiedzy, by polscy obywatele byli deportowani do innych państw niż Polska. Oczywiście, może się zdarzyć, że obywatel polski posiada także inne obywatelstwo i traktowany był jako obywatel tego państwa trzeciego.

4. 4. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych jest informowane przez służby Stanów Zjednoczonych o każdym przypadku deportacji obywateli RP?

   Zgodnie z dwustronną konwencją konsularną z 1972 r. władze USA mają obowiązek powiadomić właściwą polską placówkę konsularną o każdym przypadku pozbawienia wolności obywatela polskiego, o ile ten nie posiada prawa pobytu na terytorium USA (tzw. „zielonej karty“). Nie ma natomiast analogicznych zobowiązań dotyczących deportacji.

5. 5. Czy istnieje procedura monitorowania sytuacji obywateli RP zatrzymanych przez służby imigracyjne Stanów Zjednoczonych?

   Gdy właściwa placówka dyplomatyczna RP otrzyma informację o aresztowanym/zatrzymanym obywatelu polskim – od władz miejscowych, rodziny zatrzymanego czy samego obywatela znajdującego się w detencji, a ten ostatni wyrazi takie życzenie – placówka może udzielić mu pomocy na ogólnych zasadach wynikających z ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne (Dz. U. 2023 poz. 1329 z późn. zm.), np. przez wydanie paszportu, odwiedziny, monitorowanie warunków, w jakich przebywa zatrzymany itd.

6. 6. Jakie działania podjęto, aby zapewnić pomoc obywatelom RP zarówno przed deportacją, jak i po deportacji oraz jakie służby były w to zaangażowane i czy zapewniono, aby deportowane osoby nie pozostały w Polsce bez środków do życia?

   Konsulowie RP w USA publikują na stronie informacje przydatne w sprawach deportacyjnych. Podejmują interwencje w przypadku przeciągających się procedur, udzielają pomocy konsularnej przewidzianej prawem. Natomiast zapewnienie środków do życia na terenie Polski osobom deportowanym znajduje się poza kompetencją MSZ – zajmują się tym właściwe instytucje pomocowe na terenie Kraju.

7. 7. Czy odnotowano przypadki osób, które były obywatelami PRL i nigdy nie uzyskały obywatelstwa RP, objętych deportacją ze Stanów Zjednoczonych i jakie działania podjęto w ich sprawie?

   Zgodnie z obowiązującym prawem osoby posiadające obywatelstwo polskie przed 31 grudnia 1989 r. zachowywały obywatelstwo po tej dacie. Utrata obywatelstwa polskiego mogła nastąpić tylko na wniosek obywatela o zezwolenie na zmianę obywatelstwa, względnie zrzeczenie się obywatelstwa, po uzyskaniu zgody właściwych władz polskich. W przypadku, gdy obywatel polski nie posiada dokumentów potwierdzających posiadanie obywatelstwa polskiego, powinien on złożyć wniosek o poświadczenie posiadania obywatelstwa polskiego.

8. 8. Jakie działania planuje podjąć Ministerstwo Spraw Zagranicznych w związku z licznymi deportacjami obywateli RP ze Stanów Zjednoczonych i w jakim terminie zostaną one wdrożone?

   Porównując dane z kilku minionych lat należy stwierdzić, że liczba obywateli polskich zobowiązanych do opuszczenia USA w ostatnim roku wzrosła z kilkudziesięciu do ponad stu (w 2024 r. było ich około 70, w 2025 r. około 130), co oznacza, że udzielana pomoc przewidziana ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne (Dz. U. 2023 poz. 1329 z późn. zm.) odbywa się i odbywać może w zwykłym trybie działań konsularnych. Polskie placówki dyplomatyczne na bieżąco monitorują sytuację obywateli RP w procedurze deportacyjnej i udzielają im niezbędnego wsparcia w zgodzie z przepisami polskimi, miejscowymi i międzynarodowymi, pozostają także w kontakcie z lokalnymi władzami imigracyjnymi.