Interpelacja #14251 - Interpelacja w sprawie rzeczywistych skutków wdrażania Krajowego Planu Odbudowy dla Polski

Interpelacja w sprawie rzeczywistych skutków wdrażania Krajowego Planu Odbudowy dla Polski Szanowny Panie Premierze, na podstawie art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz stosownych przepisów Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracamy się z interpelacją w sprawie rzeczywistych skutków wdrażania Krajowego Planu Odbudowy dla Polski, w szczególności dla konkurencyjności polskiej gospodarki, życia społecznego oraz zakresu zobowiązań, jakie nakładają na nasze państwo tzw. kamienie milowe. Obecna większość rządowa, zdominowana przez polityków Koalicji Obywatelskiej oraz ugrupowania z nią współrządzące, przedstawia Krajowy Plan Odbudowy jako „historyczną szansę” na modernizację Polski, wynikającą jakoby ze szczególnej, bezinteresownej troski instytucji Unii Europejskiej o rozwój, umocnienie pozycji naszego kraju. W przekazie publicznym często podkreśla się skalę środków unijnych, a pomija się zarówno ich strukturę, jak i wiążące się z ich pozyskaniem daleko idące zobowiązania. W rzeczywistości KPO nie jest aktem dobroczynności, lecz elementem określonej koncepcji politycznej, którą Unia Europejska konsekwentnie realizuje. Koncepcji, w której państwa narodowe mogą otrzymać kolejne transfery finansowe dopiero po spełnieniu rozbudowanego katalogu warunków, regulacji i tzw. kamieni milowych, stopniowo ograniczających faktyczną swobodę decydowania państw członkowskich o własnej polityce gospodarczej, społecznej i ustrojowej. Z danych, jakie posiadamy, wynika, że łączna wartość Krajowego Planu Odbudowy dla Polski to możliwość przekazania naszemu państwu ze środków unijnych około 59,8 mld euro, z czego ok. 25,3 mld euro stanowią dotacje, w których wchodzi zapewne część środków pokryta z polskiej składki członkowskiej do UE, a ok. 34,5 mld euro - pożyczki o podobno preferencyjnym charakterze, której spłata zakończy się nie później niż po 30 latach, tj. do 2058 r. Pieniądze, które będą finansować KPO, pochodzą z Europejskiego Funduszu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Recovery and Resilience Facility - RRF). Aby je otrzymać, Polska musi podpisać umowę z Komisją Europejską na część grantową oraz umowę na część pożyczkową. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności ma podobno służyć odbudowie gospodarki Europy po pandemii koronawirusa. Polska, aby otrzymać środki finansowe z RRF, musi spełnić warunek konieczny, czyli przygotować Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) i zrealizować kamienie milowe wynegocjowane z Komisją Europejską. Podstawa prawna: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2114 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności. Jak dawno informował minister funduszy i polityki regionalnej rządu Zjednoczonej Prawicy, polski KPO w tym czasie zawierał 48 reform i 116 powiązanych z nimi kamieni milowych oraz 54 inwestycje i 166 wskaźników. A wiemy, że od tego czasu wprowadzane były kolejne liczne zmiany zwiększające uzależnianie państw członkowskich od podjętych wcześniej uzgodnień. W przestrzeni publicznej pojawiają się też informacje o planach ograniczenia części pożyczkowej, co tym bardziej wymaga doprecyzowania podjętych w dotychczasowym okresie zobowiązań przez rząd. Jednocześnie należy pamiętać, że nawet środki dotacyjne nie są typową darowizną od UE - Polska jest płatnikiem składki do budżetu UE, z którego finansowana jest cała architektura instrumentów takich jak Recovery and Resilience Facility (RRF), czyli Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (w ramach którego funkcjonuje KPO), a część środków jest de facto przenoszeniem wcześniej skierowanych do Brukseli pieniędzy z powrotem, ale już pod znacznie bardziej szczegółowymi warunkami polityczno-regulacyjnymi. Należy również podkreślić, że środki z KPO, wbrew temu, jak często przedstawia to przekaz rządowy, nie stanowią dominującej części polskiego budżetu. Szacunki wskazują, że w zależności od przyjętego kursu walutowego i ostatecznej wielkości środków faktycznie przyjętych przez Polskę, w przypadku potwierdzenia wyżej wymienionych danych kwotowych, mówimy o pozyskaniu w formie dotacji ułamka (rzędu jednej siódmej) planowanego budżetu państwa na rok 2026. Bo przecież nie należy doliczać do udzielanej pomocy środków z pożyczki, które państwo polskie musi zwrócić wraz z niewiadomym oprocentowaniem. Oznacza to, że pod hasłem tzw. wielkiego wsparcia mamy do czynienia jedynie ze skromnym dodatkiem finansowym, niewiele znaczącym nawet dla jednorocznego budżetu państwa, za to obwarowanym bardzo rozbudowaną listą wymogów gospodarczo-ideologicznych i warunków politycznych. Najbardziej problematyczny wydaje się katalog tzw. kamieni milowych i wskaźników, czyli szczegółowych zobowiązań reform i działań, od których spełnienia uzależnione są kolejne wypłaty środków z KPO. Są to zobowiązania, które wprost ingerują m.in. w: kształt polskiego systemu prawnego (w tym rozwiązań ustrojowych, sądownictwa, rynku pracy), strukturę regulacyjną polskiej gospodarki, kierunki polityki energetyczno-klimatycznej, organizację administracji publicznej i sposób wykonywania władzy publicznej. Według dostępnych opracowań plan wymaganych zobowiązań naszego państwa może obejmować nawet kilkaset kamieni milowych i wskaźników (milestones & targets), przy czym opinia publiczna najczęściej słyszy jedynie o kilku z nich. Jednak Polacy słyszeli np. głos znanego polityka PO Grzegorza Schetyny, który 3 czerwca 2022 r. w Polsat News (wywiad w programie „Graffiti”), podobnie w czasopiśmie „DoRzeczy”, jak i w innych mediach ogólnopolskich, wygłaszał uogólnione stwierdzenia o „ponad 300 kamieniach milowych i wskaźnikach”, które Polska musi realizować, by otrzymywać środki z KPO. Podobne relacje w innych relacjach medialnych (np. Business Insider) potwierdzają, że wielka liczba „ponad 300” zobowiązań Polski była przekazywana opinii publicznej. Tymczasem każdy z tych kamieni, choć w części opisany językiem technicznym, generuje określone koszty dostosowawcze, zarówno dla państwa, jak i dla przedsiębiorców oraz obywateli. Powstaje zatem zasadnicze pytanie: Czy ktokolwiek po stronie funkcjonujących w ostatnim czasie polskich rządów przedstawił rzetelną analizę bilansu korzyści i kosztów związanych z przyjęciem KPO w obecnym kształcie, zarówno: w wymiarze fiskalnym (uwzględniając fakt, że duża część środków to pożyczki, które trzeba spłacić), jak i w wymiarze konkurencyjności polskiej gospodarki, która może być obciążona dodatkowymi regulacjami, obowiązkami administracyjnymi, kosztami energii i pracy wynikającymi właśnie z wdrażania poszczególnych kamieni milowych? W sytuacji gdy wiele państw świata próbuje zmniejszać bariery regulacyjne, upraszczać prawo i uwalniać przedsiębiorczość, Polska, przyjmując bez głębokiej refleksji cały wachlarz globalnych zobowiązań, m.in. wpisanych w KPO, może znaleźć się w pozycji państwa, które samo na siebie nakłada kolejne ograniczenia. Zamiast wzmacniania naszej podmiotowości i narodowej gospodarki, w praktyce zgadzamy się na przyjmowanie rozwiązań, które czynią z KPO narzędzie ostatecznego pozbawienia naszego państwa suwerenności w zamian za skrajnie ograniczone, wręcz nieistotne w skali nawet rocznego budżetu państwa transfery finansowe, w znacznej części zresztą pożyczkowe. Co warto też podkreślić, transfery finansowe, które - za głosem także licznych obywateli naszego kraju - nie są rozwojowe, a wprowadzają dla społeczeństwa i naszej gospodarki kosztowną lewicową ideologię. W związku z powyższym zwracamy się do Pana Premiera z następującymi pytaniami, domagając się precyzyjnych, liczbowych i udokumentowanych odpowiedzi. 1. Jaka jest wielkość rocznej składki członkowskiej, którą Polska wpłacała corocznie w okresie ostatnich 10 lat do budżetu Unii Europejskiej i w jakiej kwocie w ww. czasie otrzymywaliśmy wsparcie z budżetu UE na realizację zgłoszonych i zatwierdzonych przez Brukselę projektów? 2. Jaka jest łączna wartość środków, które Polska ma otrzymać z Krajowego Planu Odbudowy, w aktualnie obowiązującej wersji planu? a. Prosimy o podanie dokładnych kwot: osobno dla dotacji (grantów), osobno dla pożyczek, wraz z informacją, czy i w jakim zakresie rząd wystąpił lub zamierza wystąpić o redukcję części pożyczkowej KPO oraz jakie są aktualnie uzgodnione lub negocjowane z Komisją Europejską jej wartości kwotowe. b. Proszę o informację o wysokości oprocentowania ostatecznych kwot pozyskanych na realizację KPO w formie pożyczki i innych warunków spłaty tej pożyczki. c. Czy jest prawdą, że zgodnie z celami UE znaczna część budżetu KPO zostanie przeznaczona na cele klimatyczne (42,7% całości pozyskanych środków) oraz na transformację cyfrową (20,85% środków)? 3. Ile środków z KPO faktycznie trafiło już do Polski do dnia sporządzenia odpowiedzi na niniejszą interpelację? Prosimy o podanie łącznej kwoty dotychczas wypłaconych Polsce środków z KPO, a) z wyszczególnieniem: kwoty w formie dotacji, kwoty w formie pożyczek, b) oraz z rozbiciem na: prefinansowanie (zaliczki), poszczególne transze wynikające z zatwierdzonych wniosków o płatność (z podaniem dat decyzji KE i dat wpływu środków). 4. Ile środków z KPO pozostaje jeszcze do wypłaty na rzecz Polski (w podziale na dotacje i pożyczki), przy założeniu pełnego wykonania planu w obecnym kształcie? Prosimy o wskazanie: kwoty dotacji pozostających do wypłaty, kwoty pożyczek pozostających do wypłaty, z podaniem planowanego harmonogramu wniosków o płatność i przewidywanych terminów otrzymania środków. 5. Ile łącznie kamieni milowych oraz wskaźników (milestones and targets) zawiera polski Krajowy Plan Odbudowy w aktualnej, obowiązującej wersji? a. Prosimy o wskazanie konkretnej liczby kamieni milowych i wskaźników, z podziałem, o ile jest stosowany, na poszczególne komponenty lub obszary tematyczne KPO. Prosimy o przedstawienie pełnego, wyczerpującego wykazu wszystkich kamieni milowych, które Polska zobowiązała się zrealizować w ramach KPO. b. Prosimy o załączenie do odpowiedzi szczegółowego zestawienia, w którym każdy kamień milowy zostanie wymieniony oddzielnie, wraz z: dokładnym brzmieniem zobowiązania (zgodnym z dokumentami uzgodnionymi z Komisją Europejską), przyporządkowaniem do konkretnej reformy/inwestycji, wskazaniem terminu jego realizacji, określeniem, od którego kamienia milowego uzależnione są konkretne transze wypłat. 6. Czy przed przyjęciem Krajowego Planu Odbudowy w obecnym kształcie Rada Ministrów zleciła sporządzenie kompleksowej analizy wpływu przyjętych kamieni milowych na konkurencyjność polskiej gospodarki, jakość życia społecznego, niebezpieczeństwo uzależnienia się od nieakceptowalnego uzależnienia funkcjonowania naszego państwa od decyzji urzędników unijnych? a. Jeśli tak: komu powierzono wykonanie takiej analizy (ministerstwo, jednostka badawcza, zewnętrzna firma doradcza), kiedy analiza została sporządzona, jakie były jej główne wnioski (proszę o streszczenie), czy analiza zawierała ilościową ocenę wpływu (np. na koszty pracy, koszty energii, obciążenia regulacyjne, rentowność określonych branż)? b. Jeśli nie: dlaczego nie zlecili Państwo takiej analizy, mimo że KPO nakłada na Polskę liczne i wieloletnie zobowiązania regulacyjne, czy rząd zamierza nadrobić ten brak i zlecić niezależny audyt skutków gospodarczych KPO? 7. Czy Rada Ministrów dysponuje jakimkolwiek audytem lub analizą porównawczą, która zestawia wartość finansową środków z KPO dla Polski z łącznymi kosztami regulacyjnymi i organizacyjnymi wdrożenia kamieni milowych? a. Prosimy o wskazanie, czy dokonano choćby szacunkowego bilansu: korzyści fiskalnych i inwestycyjnych, z porównaniu z kosztami dostosowawczymi po stronie przedsiębiorców, administracji publicznej i obywateli. b. Jeśli tak, to prosimy o przedstawienie głównych wyników takiego bilansu lub załączenie odpowiednich dokumentów. c. Jeśli nie, to prosimy o wyjaśnienie, na jakiej podstawie rząd twierdzi, że przyjęcie całego pakietu kamieni milowych jest dla Polski opłacalne. 8. Czy rząd przeprowadził analizy scenariuszowe, zakładające np.: rezygnację z części pożyczkowej KPO, czy nawet części dotacyjnej; renegocjację wybranych kamieni milowych; ograniczenie zakresu zobowiązań regulacyjnych przy jednoczesnym pozostaniu przy części dotacyjnej? a. Jeśli tak, to prosimy o przedstawienie wniosków z takich analiz. b. Jeśli nie, to prosimy o wyjaśnienie, dlaczego nie rozważono alternatyw, w których Polska w mniejszym stopniu uzależniałaby swoją politykę gospodarczą od realizacji szczegółowych warunków narzucanych przez instytucje unijne w zamian za otrzymanie bardzo nieznacznego wsparcia finansowego. 9. Czy Rada Ministrów dostrzega ryzyko, że realizacja wszystkich kamieni milowych w obecnym kształcie: zwiększy poziom skomplikowania otoczenia regulacyjnego w Polsce, podniesie koszty prowadzenia działalności gospodarczej (w szczególności w obszarze energii, prawa pracy, wymogów administracyjnych), osłabi konkurencyjność polskich przedsiębiorstw w relacji do firm z państw, które nie podlegają tak rozbudowanym warunkowościom regulacyjnym? Proszę o przedstawienie stanowiska rządu w tej sprawie oraz o wskazanie, jakie działania zamierza podjąć Rada Ministrów, aby zminimalizować te ryzyka. 10. W jakim stopniu Rada Ministrów brała pod uwagę aspekt suwerenności państwa przy negocjowaniu i akceptowaniu kamieni milowych KPO? a. Czy w dokumentach rządowych, analizach wewnętrznych lub notatkach negocjacyjnych pojawiały się zastrzeżenia dotyczące tego, że poszczególne kamienie milowe mogą ingerować w: podstawowe kompetencje polskich organów konstytucyjnych, swobodę kształtowania krajowego porządku prawnego, strategiczne decyzje dotyczące polityki energetycznej, pracy czy wymiaru sprawiedliwości? b. Jeżeli tak, to prosimy o przedstawienie, jaki był dalszy los tych zastrzeżeń i dlaczego mimo ich zgłoszenia zdecydowano się na akceptację danych zobowiązań. c. Jeżeli nie, to prosimy o wyjaśnienie, dlaczego kwestia suwerenności państwa nie została w sposób wyraźny uwzględniona i przeanalizowana. Zwracamy się do Pana Premiera z uprzejmą prośbą o udzielenie pełnej i możliwie szczegółowej odpowiedzi, opartej na wskazanych dokumentach oraz udokumentowanych danych liczbowych. Dzięki temu zarówno my, jako posłowie na Sejm RP, jak i opinia publiczna będziemy mogli świadomie ocenić, czy koszty finansowe, regulacyjne i ustrojowe realizacji KPO są dla naszego kraju korzystne i czy pozostają w rozsądnej proporcji do korzyści entuzjastycznie prezentowanych w mediach i przez przedstawicieli rządu.

Interpelacja w sprawie rzeczywistych skutków wdrażania Krajowego Planu Odbudowy dla Polski

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji