Interpelacja w sprawie skutków funkcjonowania stref czystego transportu oraz potrzeby pilnej weryfikacji obecnych przepisów

Zwracam się z interpelacją w sprawie funkcjonowania i skutków społeczno-ekonomicznych tzw. stref czystego transportu (SCT), wprowadzanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz. U. 2018 poz. 317 z późn. zm.). Ustawa ta określa m.in. zasady tworzenia stref czystego transportu w celu ograniczenia negatywnego wpływu emisji zanieczyszczeń z transportu na zdrowie ludzi i środowisko oraz wskazuje warunki ich funkcjonowania (art. 1 pkt 4 tej ustawy).

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych, rada gminy może ustanowić na swoim obszarze strefę czystego transportu ograniczającą wjazd pojazdów niespełniających określonych norm emisji.

Do mojego biura poselskiego napływają liczne sygnały od mieszkańców miast, w których rozwiązania te zostały wdrożone w bardzo szerokim zakresie – obejmując cały obszar administracyjny miasta. Wprowadzona strefa oznacza w praktyce znaczące ograniczenie możliwości korzystania z wielu legalnie posiadanych i zarejestrowanych pojazdów, co budzi ogromne niezadowolenie społeczne.

Mieszkańcy zgłaszają liczne problemy związane z funkcjonowaniem SCT, m.in.:

• wprowadzenie rozwiązań pomimo istotnych głosów sprzeciwu społecznego,
• niewystarczające okresy przejściowe dopuszczające użytkowanie starszych pojazdów,
• brak realnych alternatyw transportowych w wielu lokalizacjach,
• niedostateczna informacja i edukacja społeczna na temat zakresu i skutków obowiązujących ograniczeń.

Ponadto podobne przepisy o SCT są rozważane lub wdrażane także w innych ośrodkach miejskich, co sprawia, że problem nabiera charakteru ogólnokrajowego. Przy tym obowiązek ich ustanawiania dotyczy – zgodnie z nowelizacją ustawy – miast powyżej 100 tys. mieszkańców, w których przekroczono dopuszczalne normy jakości powietrza, co czyni rozwiązanie powszechnym i znaczącym dla dużej grupy obywateli.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło kompleksową ocenę skutków społecznych, ekonomicznych i komunikacyjnych funkcjonowania stref czystego transportu – w szczególności w Krakowie? Jeśli tak, proszę o udostępnienie analiz i wniosków.
2. Czy resort planuje nowelizację przepisów ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych w celu ograniczenia negatywnych skutków wynikających z wprowadzenia SCT lub doprecyzowania zasad ich ustanawiania i funkcjonowania?
3. Czy rozważane jest wprowadzenie dłuższych okresów dostosowawczych lub przejściowych oraz wyjątków dla osób o niższych dochodach, lokalnych przedsiębiorców i mieszkańców stref, tak aby uniknąć nadmiernego obciążenia społecznego?
4. Jakie działania informacyjne i edukacyjne prowadzi ministerstwo, aby obywatele byli w pełni świadomi obowiązujących ograniczeń, zasad ich egzekwowania oraz dostępnych form wsparcia?
5. Czy ministerstwo analizuje alternatywne lub uzupełniające rozwiązania poprawiające jakość powietrza (np. inwestycje w transport publiczny, programy wsparcia modernizacji taboru, infrastruktury niskoemisyjnej), które nie prowadziłyby do nadmiernych ograniczeń dla mieszkańców?
6. W jaki sposób rząd zamierza monitorować i korygować funkcjonowanie SCT w jednostkach samorządu terytorialnego, aby zapobiec wykluczeniu komunikacyjnemu i dalszemu narastaniu napięć społecznych?