Interpelacja#1282 · X kadencjaOdpowiedziano

Interpelacja w sprawie trudnej sytuacji finansowej środowiskowych domów samopomocy

Wysłano: 7 lutego 2024Wpłynęło: 1 lutego 2024Oryginał w Sejm API

Analiza AI

Interpelacja nr 1282 posłanki Katarzyny Osos porusza problem trudnej sytuacji finansowej środowiskowych domów samopomocy (ŚDS), wynikającej z niewystarczającego poziomu dotacji na uczestnika (2 250,40 zł), co utrudnia zapewnienie odpowiednich wynagrodzeń pracowników oraz pokrycie kosztów, takich jak dowóz uczestników czy odprawy emerytalne. Adresatem jest minister rodziny, pracy i polityki społecznej, a autorka pyta o możliwość zmian w ustawie o pomocy społecznej proponowanych przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Pracowników i Sympatyków ŚDS. W odpowiedzi podsekretarz stanu Paweł Zgórzyński wyjaśnił, że finansowanie ŚDS jest zadaniem zleconym samorządom z budżetu państwa, a dotacja w 2024 r. wynosi 290% kryterium dochodowego (2 250,40 zł, a dla osób z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu nawet 2 925,52 zł), przy czym wojewodowie mogą ją zwiększać do 20% w zależności od potrzeb, w tym na transport. Ministerstwo nie zapowiedziało jednak konkretnych zmian ustawowych proponowanych przez stowarzyszenie, wskazując, że decyzje o dodatkowym finansowaniu, w tym kosztów dojazdu, leżą w gestii wojewodów i samorządów.

Wnioskodawcy · 1 poseł

Katarzyna Osos

Adresat · Odpowiedział

minister rodziny

pracy i polityki społecznej

01Treść pytania

Pytanie posłów7 lutego 2024

Interpelacja w sprawie trudnej sytuacji finansowej środowiskowych domów samopomocy Szanowna Pani Minister! Do mojego biura poselskiego trafiło pismo Przedstawicieli Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pracowników i Sympatyków Środowiskowych Domów Samopomocy dotyczące pogarszającej się sytuacji finansowej przedmiotowych placówek. Obecny poziom ich finansowania (2 250,40 zł na 1 uczestnika) jest ich zdaniem nieadekwatny do zmian, które zaszły w gospodarce w ostatnich latach oraz uzasadnionych potrzeb i nie gwarantuje stabilizacji finansowej. Zwiększone koszty utrzymania środowiskowych domów samopomocy już dziś powodują znaczne trudności w planowaniu i wykonaniu budżetu, a w konsekwencji uszczuplenie puli środków przeznaczanych na proces terapeutyczny uczestników, co z czasem może wpłynąć na obniżenie standardu świadczonych usług. Niezbędny jest zatem wzrost środków na prowadzenie procesu wspierająco- aktywizującego, do wysokości gwarantującej realizację usług na odpowiednim, adekwatnym do potrzeb uczestnika poziomie. Istotne jest także adekwatne wynagradzanie pracowników zespołu wspierająco-aktywizującego. Niestety, przy obecnej wysokości dotacji na poziomie 290% kryterium dochodowego, podniesienie wynagrodzeń pracowników do poziomu adekwatnego do ich kwalifikacji, umiejętności i złożoności realizowanych przez nich zadań nie jest możliwe. Spowoduje to dalsze spłaszczenie wynagrodzeń, a także masowy odpływ pracowników ŚDS-ów do innych ośrodków, w których płace są znacznie wyższe i w których otrzymają rekompensaty za specyficznie trudne warunki pracy. W relacji do kwalifikacji, wymagań i ponoszonych obciążeń, pracownicy ŚDS-ów są jedną z najniżej opłacanych profesji. Zwiększenie wynagrodzeń w 2024 r. jest zatem nie tylko uzasadnione, ale i konieczne. Dużym wyzwaniem, z którym przyjdzie się zmierzyć kierownikom środowiskowych domów samopomocy, są koszty wypłaty odpraw emerytalnych i nagród jubileuszowych. Są to zobowiązania wymagalne, na które bardzo trudno jest wygospodarować środki w budżecie, bez ograniczania środków na realizację procesu terapeutycznego i wynagrodzenia pracowników, co jest bardzo krzywdzące zarówno dla uczestników, jak i pracowników. Kolejnym problemem, z którym borykają się środowiskowe domy samopomocy jest realizacja dowozu uczestników na zajęcia, którego koszt stanowi ogromny wydatek dla placówek, nawet 7-20% całości budżetu. Dlatego, mając na uwadze powyższe, środowisko to przygotowało propozycje zmian w ustawie z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (Dz. U. 2023 poz. 901): Art. 51c „3. Wojewoda corocznie ustala średnią miesięczną wojewódzką kwotę dotacji na jednego uczestnika ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym: 1) dla środowiskowych domów samopomocy w wysokości nie niższej niż 400% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1“; Art. 51c „4. Kwota dotacji ustalana zgodnie z ust. 2 może być zwiększona, nie mniej niż o 20% , w zależności od liczby uczestników oraz zakresu i rodzaju świadczonych usług, a także z uwagi na potrzeby kadrowe . W przypadku dowozu uczestników na zajęcia pokrycie kosztów z tym związanych“ ; Art. 51c „5. Kwota dotacji ustalana zgodnie z ust. 3 pkt 1 jest zwiększana nie mniej niż o 50% , na uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spectrum autyzmu, którzy posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji“. Oprócz przedstawionych powyżej zmian w ustawie, umożliwiających finansowe wsparcie jednostek realizujących dowóz dla uczestników ŚDS-ów, stowarzyszenie proponuje jeszcze dwa inne rozwiązania: 1. Wprowadzenie zmian systemowych w zakresie pokrycia kosztów transportu uczestników na zajęcia ze środków PFRON – składanie przez kierowników ŚDS-ów zapotrzebowania na środki na dowóz na dany rok do jednostki prowadzącej/zlecającej zadanie - wnioskowanie przez jednostki samorządu terytorialnego do powiatu – wystąpienie o środki do PFRON. 2. Otrzymanie dodatkowych środków na dowóz uczestników z budżetu państwa, zgodnie z zapotrzebowaniem składanym do wojewody przez dyrektorów/kierowników ŚDS-ów na dany rok kalendarzowy. Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Jak Pani Minister ustosunkuje się do przedstawionej trudnej sytuacji finansowej środowiskowych domów samopomocy? Czy istnieje możliwość podjęcia analiz celem wprowadzenia zmian w zapisach ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (Dz. U. 2023 poz. 901), które wypracowali i wskazali Przedstawiciele Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pracowników i Sympatyków Środowiskowych Domów Samopomocy? Jakie inne rozwiązania przedstawionych problemów dostrzega ministerstwo? Z wyrazami szacunku Posłanka Katarzyna Osos

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

Podsekretarz stanu Paweł Zgórzyński

Treść z PDF

23 lutego 2024

Odpowiedź na interpelację w sprawie trudnej sytuacji finansowej środowiskowych domów samopomocy Warszawa, 23-02-2024 Szanowny Panie Marszałku, odpowiadając na interpelację nr 1282 Posłanki Katarzyny Osos w sprawie trudnej sytuacji finansowej w środowiskowych domach samopomocy, przekazuję następujące wyjaśnienia. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 poz. 901, z późn. zm.) prowadzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest zadaniem zleconym jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej. W związku z powyższym rozwój tych ośrodków wsparcia oraz ich bieżące utrzymanie, finansowane jest ze środków budżetu państwa. Wojewodowie w swoich budżetach, w ramach ustawy budżetowej, mają zaplanowane środki na finansowanie działalności bieżącej tych jednostek w danym roku. Co miesiąc przekazują jednostkom samorządu terytorialnego miesięczną dotację na bieżące funkcjonowanie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym na realizację usług w ośrodku, utrzymanie lokalu ośrodka wraz z kosztami eksploatacyjnymi oraz zatrudnienie kadry. Zgodnie z art. 51c ust 2 ustawy o pomocy społecznej miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa przeznaczona na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia środowiskowych domów samopomocy ustalana jest jako iloczyn aktualnej liczby osób korzystających z usług w tych ośrodkach oraz średniej miesięcznej wojewódzkiej kwoty dotacji na jednego uczestnika, nie wyższa jednak niż średnia miesięczna kwota dotacji wyliczona dla województwa. Wojewoda corocznie ustala średnią miesięczną wojewódzką kwotę dotacji na jednego uczestnika ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi dla środowiskowych domów samopomocy w wysokości nie niższej niż 250% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Zgodnie z obowiązującym w 2024 r. kryterium dochodowym miesięczna kwota dotacji na uczestnika nie może być niższa niż 1940 zł. Ponadto, należy zauważyć, że zgodnie z art. 51 c ww. ustawy o pomocy społeczne kwota dotacji na jednego uczestnika środowiskowego domu samopomocy może być zwiększona, nie więcej niż o 30%, na uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu, którzy posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zwiększenie dotacji na uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu nie może być zatem niższe nić 582 zł. Jednocześnie, zgodnie z art. 51c ust. 4 ustawy o pomocy społecznej miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa, może zostać zwiększona nie więcej niż o 20% w zależności od liczby uczestników oraz zakresu, jakości i rodzaju świadczonych usług. Zwiększenie dotacji dla poszczególnych środowiskowych domów samopomocy do 20% może nastąpić jedynie w ramach limitu uwzględnionego w budżecie wojewody na dany rok w Dziale 852 – pomoc społeczna, Rozdziale 85203 – ośrodki wsparcia. Decyzja o zwiększeniu miesięcznej kwoty dotacji należy do właściwego wojewody – dysponenta środków, który w ramach swoich zadań ustala sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz sprawuje nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa, w tym nad jakością działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad jakością usług, dla których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił standardy (art. 22 pkt 1 i 8 ustawy o pomocy społecznej). Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki społecznej podjęło działania, w wyniku których w ustawie budżetowej w 2024 r. w budżetach wojewodów w rozdziale 85203 – ośrodki wsparcia zostały zabezpieczone środki na pokrycie bieżącej działalności środowiskowych domów samopomocy w 2024 r. w wysokości 290% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej czyli w wysokości 2 250,40 zł. W związku z powyższym, ostatecznie, w 2024 r. miesięczna kwota dotacji na uczestnika środowiskowego domu ze spektrum autyzmu bądź niepełnosprawnościami sprzężonymi wynosi 2 925,52 zł. Jednocześnie pragnę zapewnić, że zagadnienia dotyczące ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej traktowane w sposób priorytetowy w planowanych działach, w tym finansowych. Odnosząc się zaś do kwestii ponoszenia kosztów transportu uczestników do środowiskowego domu samopomocy to uprzejmie wyjaśniam, że wojewoda może na podstawie wspomnianego już art. 51c ust 4 ustawy o pomocy społecznej zwiększyć o 20% kwotę dotacji w zależności od liczby uczestników oraz zakresu, jakości i rodzaju świadczonych usług , w tym m.in. w przypadku ponoszenia kosztów dowozu uczestników. Ostateczna decyzja w sprawie podwyższenia dotacji należy do wojewody czyli, jak zostało to już wyżej wyjaśnione, dysponenta budżetu. Niemniej jednak wyjaśniam, że godnie z § 20 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie środowiskowych domów samopomocy (DZ.U. z 2020 r. poz. 249) dom może dodatkowo zapewniać, w szczególności uczestnikom z zaburzeniami zachowań lub niepełnosprawnością fizyczną, usługi transportowe polegające na dowożeniu na zajęcia z miejsca zamieszkania lub z innego miejsca uzgodnionego z kierownikiem domu i odwożeniu po zajęciach. Należy zwrócić więc uwagę, że usługa transportowa nie jest wymaganym standardem w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a jedynie możliwością wsparcia uczestników w postaci dowożenia na zajęcia i z zajęć do domu. W sytuacji gdy środowiskowy dom samopomocy nie świadczy tego rodzaju usług, dowóz uczestników, dla których jest on niezbędny, może zapewnić gmina lub powiat prowadzące tę jednostkę lub zlecające jej prowadzenie. W takim przypadku gmina lub powiat pokrywają koszty transportu swoich uczestników w ramach zadań własnych. Innym możliwym rozwiązaniem w przypadku, gdy środowiskowy dom samopomocy nie świadczy usług transportowych, jest zorganizowanie odpłatnego transportu, na wniosek zainteresowanych uczestników. Należy również zauważyć, że w związku z całkowitym finansowaniem zadania z budżetu państwa oraz znaczącego zwiększenia kwoty dotacji w ostatnich latach, jeżeli dana jednostka nie organizuje transportu dla uczestników środowiskowego domu samopomocy we własnym zakresie, samorząd powinien przejąć to zadanie i zapewniać transport mieszkańcom ze swojego terenu. Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Paweł Zgórzyński Podsekretarz Stanu

03Powiązane

Inne pytania: Katarzyna Osos

Wszystkie pytania nadawcy

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji