Interpelacja #15330 - Interpelacja w sprawie odmów przyznania świadczeń obywatelom polskim przez Republikę Federalną Niemiec, którzy w okresie niemieckiej okupacji wykonywali pracę na terenach okupowanej Polski (ZRBG)

01Treść pytania

Pytanie posłów20 lutego 2026

Interpelacja w sprawie odmów przyznania świadczeń obywatelom polskim przez Republikę Federalną Niemiec, którzy w okresie niemieckiej okupacji wykonywali pracę na terenach okupowanej Polski (ZRBG) Szanowny Panie Premierze, do mojego biura poselskiego wpływają wystąpienia obywateli polskich oraz ich pełnomocników dotyczące postępowań prowadzonych przez Deutsche Rentenversicherung Bund w sprawach świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy Gesetz zur Zahlbarmachung von Renten aus Beschäftigungen in einem Ghetto (ZRBG). Sprawy te dotyczą osób, które w okresie niemieckiej okupacji wykonywały pracę na terenach okupowanej Polski, a których wnioski o świadczenia składane w Republice Federalnej Niemiec zakończyły się decyzjami odmownymi. Z przekazywanej korespondencji i dokumentów wynika, że w decyzjach tych przywoływana jest argumentacja odnosząca się do niespełnienia przesłanki prześladowania w rozumieniu § 1 Bundesentschädigungsgesetz. Jednocześnie osoby zainteresowane wskazują na rozbieżności pomiędzy oceną ich doświadczeń w postępowaniach prowadzonych przez różne instytucje Republiki Federalnej Niemiec, w tym w procedurach dotyczących uznania krzywd doznanych w okresie narodowosocjalistycznych prześladowań. Do mojego biura kierowane są również pytania dotyczące tego, czy sprawy te były sygnalizowane organom państwa polskiego oraz czy podejmowane były jakiekolwiek działania informacyjne, koordynacyjne lub dyplomatyczne w związku z postępowaniami prowadzonymi przez instytucje Republiki Federalnej Niemiec. Informacje te pochodzą od obywateli, pełnomocników oraz organizacji społecznych i wymagają odniesienia do stanu wiedzy oraz działań właściwych organów administracji rządowej. W związku z powyższym zwracam się o przedstawienie informacji w następującym zakresie: Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych posiada wiedzę o sprawach dotyczących odmów przyznania świadczeń na podstawie ustawy ZRBG obywatelom polskim oraz czy do ministerstwa wpływały w ostatnich latach wystąpienia, skargi lub zapytania w tym zakresie? Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych dokonywało analiz zgłaszanych spraw w ujęciu ogólnym, w szczególności z punktu widzenia ochrony praw obywateli polskich oraz relacji Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Federalną Niemiec? Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmowało dotychczas kontakty robocze lub działania dyplomatyczne wobec właściwych organów Republiki Federalnej Niemiec w związku z postępowaniami prowadzonymi na podstawie ustawy ZRBG? Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi lub prowadziło współpracę informacyjną lub koordynacyjną z innymi organami państwa w sprawach zgłaszanych przez obywateli polskich, w szczególności z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Kancelarią Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz rzecznikiem praw obywatelskich? Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych przewiduje podjęcie działań informacyjnych skierowanych do obywateli polskich lub placówek konsularnych w zakresie możliwych form wsparcia w sprawach związanych z postępowaniami prowadzonymi na podstawie ustawy ZRBG, w granicach kompetencji państwa polskiego? Czy placówki konsularne Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Federalnej Niemiec udzielają obywatelom polskim, zgłaszającym się w sprawach postępowań prowadzonych na podstawie ustawy ZRBG, podstawowych informacji konsularnych, w szczególności dotyczących trybu postępowania, możliwości kontaktu z właściwymi instytucjami oraz dostępnych środków formalnych? Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazywało placówkom konsularnym wytyczne lub informacje dotyczące sposobu postępowania w przypadku zgłoszeń obywateli polskich odnoszących się do spraw związanych z okresem narodowosocjalistycznych prześladowań i postępowaniami prowadzonymi przez instytucje Republiki Federalnej Niemiec? Czy w latach poprzednich, w szczególności około 2020 roku, Ministerstwo Spraw Zagranicznych lub inne organy administracji rządowej przekazywały stronie Republiki Federalnej Niemiec jakiekolwiek formalne lub robocze stanowiska, oświadczenia albo informacje, które mogły być interpretowane jako określenie stanowiska Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie roszczeń, świadczeń lub odpowiedzialności związanych z okresem II wojny światowej, w tym w odniesieniu do obywateli polskich?

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski

Treść z PDF

12 marca 2026

Odpowiedź na interpelację w sprawie odmów przyznania świadczeń obywatelom polskim przez Republikę Federalną Niemiec, którzy w okresie niemieckiej okupacji wykonywali pracę na terenach okupowanej Polski (ZRBG) Warszawa, 12-03-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 15330 posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie odmów przyznania świadczeń obywatelom polskim przez Republikę Federalną Niemiec, którzy w okresie niemieckiej okupacji wykonywali pracę na terenach okupowanej Polski (ZRBG), przekazuję następujące informacje. Do Ministerstwa Spraw Zagranicznych nie wpłynęły skargi obywateli polskich, które dotyczyłyby przypadków odmowy przyznania im świadczeń na podstawie ustawy o Wypłacaniu rent z tytułu Zatrudnienia w Getcie (Gesetz zur Zahlbarmachung von Renten aus Beschäftigungen in einem Ghetto – dalej ZRBG). Skarg takich nie odnotowały także nasze placówki dyplomatyczne w Republice Federalnej Niemiec. Pragnę w tym miejscu zauważyć, że w dniu 5 grudnia 2014 r. podpisana została Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o eksporcie szczególnych świadczeń dla osób uprawnionych, które zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r. poz. 714). Ze strony polskiej powyższą umowę podpisał podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Dlatego przygotowując odpowiedź na interpelację nr 15330 zwróciliśmy się z prośbą o informację do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). Z uzyskanej odpowiedzi wynika, że również do tego resortu nie wpłynęły żadne sygnały ze strony osób bezpośrednio zainteresowanych, ich pełnomocników, bądź podmiotów reprezentujących tę grupę osób, wskazujące na problemy z uzyskiwaniem prawa do świadczeń na podstawie niemieckiej ustawy ZRBG oraz ich transferem do Polski. W przypadku ew. dodatkowych pytań dot. ww. umowy sugerujemy zwrócenie się do MRPiPS. Jeżeli chodzi o odpowiedzialność Republiki Federalnej Niemiec za okres II wojny światowej: w dniu 3 października 2022 r. rządowi Niemiec została przekazana nota dyplomatyczna, w której rząd RP domagał się m.in. odszkodowania za straty materialne i niematerialne oraz rekompensaty dla ofiar niemieckiej agresji i okupacji oraz członków ich rodzin. We wszystkich kontaktach międzyrządowych podkreślamy, jak silne jest w polskim społeczeństwie przekonanie, że krzywdy powstałe w wyniku II wojny światowej i niemieckiej okupacji 1939-1945 nie zostały we właściwy sposób zrekompensowane. Ostatnio temat ten był przedmiotem rozmowy szefów rządów RP i RFN, która odbyła się w ramach polsko-niemieckich konsultacji międzyrządowych w dniu 1 grudnia 2025 roku w Berlinie. Podczas konferencji prasowej Pan Premier Donald Tusk podkreślił, że Polacy mają poczucie, że nie otrzymali należnego odszkodowania za straty i zbrodnie podczas II wojny światowej. Z kolei Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski podczas swojego wystąpienia na Forum Polsko-Niemieckim w Berlinie 4 czerwca 2025 r., wskazał, że nasze oczekiwania w kwestii zadośćuczynienia dla polskich ofiar II wojny światowej pozostają nadal aktualne. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu

Interpelacja w sprawie odmów przyznania świadczeń obywatelom polskim przez Republikę Federalną Niemiec, którzy w okresie niemieckiej okupacji wykonywali pracę na terenach okupowanej Polski (ZRBG)

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji