Interpelacja w sprawie zagrożeń związanych z tzw. Paracetamol Challenge oraz działań profilaktycznych w szkołach

Szanowny Panie Marszałku,

składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pana Marcina Józefaciuka Posła RP w sprawie zagrożeń związanych z tzw. Paracetamol Challenge oraz działań profilaktycznych w szkołach.

Szanowny Panie Pośle,

Ministerstwo Edukacji Narodowej odgrywa kluczową rolę w tworzeniu ram polityki oświatowej państwa, która uwzględnia także zmieniające się warunki funkcjonowania dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym. Do zadań resortu edukacji i instytucji podległych należy zarówno kształtowanie podstaw programowych i dokumentów strategicznych, jak i wspieranie szkół oraz placówek doskonalenia nauczycieli w realizacji działań profilaktycznych, edukacyjnych i interwencyjnych.

Minister Edukacji wśród podstawowych kierunków polityki oświatowej w roku szkolnym 2025/2026 ustaliła obszar: profilaktyka przemocy rówieśniczej, zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, wsparcie w kryzysach psychicznych, profilaktyka uzależnień.

Minister Edukacji z niepokojem dostrzega nowe zagrożenia, takie jak patostreaming, sextortion – szantaż intymnymi materiałami w sieci – „Szon Patrol", ośmieszanie i nagrywanie rówieśników, naruszając ich prywatność i godność – Paracetamol Challenge, wyzwanie polegające na spożyciu dużej ilości tabletek paracetamolu – Benadryl Challenge, wyzwanie polegające na przyjmowaniu dużej ilości leku przeciwalergicznego z zamiarem wywołania halucynacji.

W związku z potrzebą podjęcia działań systemowych w ramach zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom i młodzieży, 23 lutego 2026 r. zostało opublikowane Zarządzenie Ministra Edukacji z dnia 19 lutego 2026 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw analizy wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych w jednostkach systemu oświaty. Zespół jest organem pomocniczym Ministra Edukacji. W skład zespołu wchodzi po jednym przedstawicielu:

• Ministra Cyfryzacji,
• Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
• Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
• Ministra Sportu i Turystyki,
• Ministra Sprawiedliwości,
• Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji,
• Ministra Zdrowia,
• Komendanta Głównego Policji,
• komórki organizacyjnej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów właściwej do spraw równego traktowania,
• Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (NASK) – Państwowego Instytutu Badawczego,
• Ośrodka Rozwoju Edukacji,
• każdego z kuratorów oświaty.

Zadaniem Zespołu jest analiza wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych w jednostkach systemu oświaty, oraz przygotowanie na jej podstawie propozycji rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego uczniów i wychowanków, w szczególności w obszarach dotyczących:

1. sposobu identyfikacji i analizy wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych;
2. klasyfikowania przyczyn i okoliczności wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych;
3. procedur stosowanych w trakcie i po zakończeniu wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych;
4. instytucjonalnego systemu wsparcia i pomocy dla wszystkich osób zaangażowanych w zdarzenie, w szczególności uczniów i wychowanków, kadry kierowniczej i pedagogicznej oraz innych pracowników jednostek systemu oświaty, rodziców;
5. zasad i zakresu współpracy z organizacjami pozarządowymi;
6. systemu doskonalenia kadry kierowniczej i pedagogicznej jednostek systemu oświaty w zakresie zapobiegania wypadkom i innym zdarzeniom nadzwyczajnym oraz reagowania na nie;
7. współpracy jednostek systemu oświaty i odpowiednich służb z rodzicami uczniów i wychowanków.

Odbyły się dwa posiedzenia zespołu (23 marca i 17 kwietnia 2026 r.), podczas których dokonano przeglądu przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa. Na podstawie dobrowolnych ankiet z 9042 szkół zdiagnozowano bariery i dobre praktyki w działaniach szkół oraz we współpracy z instytucjami – z Policją, prokuraturą i sądem.

Tworzenie bezpiecznych i właściwych warunków rozwoju i nauki dla każdego dziecka, ucznia i uczennicy oraz wczesna profilaktyka, ukierunkowana na wzmacnianie czynników chroniących oraz redukowanie czynników ryzyka w tym budowanie partnerstwa i dobrych relacji między rodzicami, nauczycielami i uczniami, jest zadaniem każdej szkoły oraz placówki oświatowej.

Kierując się troską o zdrowie dzieci i młodzieży literalnie ujęto w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej treści związane ze stosowaniem leków.

Powyższe dotyczy następujących przedmiotów:

Biologia

[uczeń:] 2) analizuje informacje dołączane do leków oraz wyjaśnia, dlaczego nie należy bez wyraźnej potrzeby przyjmować leków ogólnodostępnych i suplementów;

Chemia

[uczeń:] 4) wyszukuje, porządkuje, porównuje i prezentuje informacje:

a) o właściwościach leczniczych i toksycznych substancji chemicznych (dawka, rozpuszczalność w wodzie, rozdrobnienie, sposób przenikania do organizmu), leków, nikotyny, etanolu;

Edukacja zdrowotna

[uczeń:] 3) wymienia konsekwencje zdrowotne i psychospołeczne zażywania substancji psychoaktywnych (np. spożywania alkoholu, używania wyrobów tytoniowych, zażywania narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych, leków przyjmowanych w celach innych niż wskazania medyczne, niezgodnie z zaleceniami lekarza i potrzebami zdrowotnymi) oraz korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych w szkodliwy dla siebie oraz najbliższego otoczenia sposób;

4) wykorzystuje sposoby chroniące przed szkodliwym korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych i przed zażywaniem substancji psychoaktywnych (np. spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, zażywaniem narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych, leków przyjmowanych w celach innych niż wskazania medyczne, niezgodnie z zaleceniami lekarza i potrzebami zdrowotnymi), a także stosuje postawę asertywną i nie ulega presji otoczenia.

W szkole podstawowej nie ma przedmiotu pn. wychowanie do życia w społeczeństwie. Cele kształcenia realizowanego w klasie VIII szkoły podstawowej przedmiotu pn. wiedza o społeczeństwie zostały sformułowane dla czterech obszarów: wiedza i rozumienie; wykorzystanie i tworzenie informacji; rozumienie siebie oraz rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów; komunikowanie i współdziałanie. Realizacja celów i treści kształcenia ma służyć kształtowaniu postaw obywatelskich i prowspólnotowych uczniów.

Natomiast treści związane ze stosowaniem leków są literalnie ujęte w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla liceum i technikum w zakresie następujących przedmiotów:

Chemia – zakres podstawowy

[uczeń] wyszukuje, porządkuje, porównuje i prezentuje informacje:

1) o właściwościach leczniczych i toksycznych substancji chemicznych (dawka, rozpuszczalność w wodzie, sposób przenikania do organizmu), np. leków, nikotyny, etanolu;

2) na temat działania składników popularnych leków (np. węgla aktywowanego, kwasu acetylosalicylowego, środków neutralizujących nadmiar kwasu w żołądku);

Edukacja zdrowotna

[uczeń:] 3) analizuje presję otoczenia, przekazy z Internetu i mediów społecznościowych oraz oczekiwania społeczne i podejmuje świadome decyzje dotyczące swojego życia;

5) wyjaśnia, czym jest samoleczenie i podaje jego przykłady, w tym omawia, jak postępować w przypadku podwyższonej temperatury ciała i jak prawidłowo stosować leki bez recepty;

7) wyjaśnia różnice między lekiem a suplementem diety; czyta ze zrozumieniem ulotki leków; omawia zasady dostępu do leków na receptę i bez recepty; omawia podstawowe zasady refundacji leków w Polsce;

Wymagania fakultatywne (decyzję o ich zrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będą zrealizowane, podejmuje nauczyciel na podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem). Uczeń:

3) omawia działania niepożądane najczęściej stosowanych leków dostępnych bez recepty.

Dodatkowo, istotne problemy społeczne powinny być także omawiane przez wychowawcę z uczniami oddziału powierzonego jego opiece – na zajęciach z wychowawcą, realizowanych obowiązkowo we wszystkich typach szkół. Decyzję o szczegółowej tematyce tych zajęć podejmuje wychowawca, biorąc pod uwagę np. potrzeby danej grupy uczniów oraz aktualne problemy społeczny.

Należy także podkreślić, że treści dotyczące manipulacji oraz mediów społecznościowych są obecne w aktualnych podstawach programowych kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotów, m.in. język polski, informatyka, edukacja zdrowotna i edukacja obywatelska (w szkołach ponadpodstawowych).

Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym przygotowują kompleksową zmianę podstaw programowych kształcenia ogólnego na każdym etapie kształcenia, począwszy od wychowania przedszkolnego aż do kształcenia ponadpodstawowego w poszczególnych typach szkół. W ramach tych prac treści dotyczące mediów społecznościowych będą również uwzględnione w nowych podstawach programowych.

Zmiany planowane są od 1 września 2026 r. w szkole podstawowej, a od 2027 r. w szkołach ponadpodstawowych. Informacje o prowadzonych pracach są na bieżąco publikowane na stronie internetowej: https://reforma26.men.gov.pl/.

Ponadto w odpowiedzi na rosnące zagrożenia cyfrowe podejmowane są działania legislacyjne, programowe, edukacyjne i szkoleniowe, których celem jest budowanie odporności cyfrowej uczniów i nauczycieli oraz całych społeczności szkolnych. Ich skuteczność zależy nie tylko od systemowego ujęcia, ale także od możliwości wdrożeniowych na poziomie lokalnym i szkolnym.

Zadaniem systemu oświaty jest upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o cyberbezpieczeństwie oraz kształtowanie właściwych postaw wobec zagrożeń, w tym związanych z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych.

12 września 2024 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie przyjęcia Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji (PCTE), która ma charakter programu i dokumentu strategicznego, wyznaczającego ramy polityki państwa i działań podejmowanych w obszarze cyfryzacji edukacji w perspektywie krótko, średnio oraz długoterminowej.

PCTE wskazuje na niezbędne działania, które powinny zostać podjęte dla pełnego urzeczywistnienia wizji nakreślonej w podstawie programowej kształcenia ogólnego, w dokumentach unijnych i innych dokumentach, w celu przygotowania kolejnych pokoleń obywateli do wyzwań społeczeństwa cyfrowego związanych z rozwojem informatyki i technologii cyfrowej. Opisuje działania niezbędne do przeprowadzenia cyfrowej transformacji edukacji w obliczu rewolucji cyfrowej.

PCTE wskazuje, iż w transformacji cyfrowej szkół bardzo ważną rolę pełnią inicjatywy skoncentrowane na zapewnieniu odpowiedniej higieny cyfrowej oraz bezpiecznym korzystaniu z komputera i Internetu.

Zagadnieniu cyberbezpieczeństwa poświęcono osobny rozdział w dokumencie - Cyfrowe bezpieczeństwo, w którym wskazano, że celem działań w obszarze edukacji jest sprawienie, by użytkownik Internetu rozumiał i krytycznie oceniał różne aspekty mediów i kontekstów medialnych oraz tworzenia komunikacji w różnych kontekstach, świadomie korzystał np. z komunikatorów, platform elektronicznych, portali społecznościowych oraz miał świadomość zagrożeń związanych z dostępem do określonych treści, a także istnienia narzędzi ograniczających ich dostępność.

Wśród wskazanych w PCTE działań do zrealizowania w obszarze cyfrowego bezpieczeństwa można wymienić:

1. Wspieranie nauczania o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie.
2. Opracowanie wytycznych dla nauczycieli i ram kompetencji uczniów w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej.
3. Opracowanie zasad systematycznego przeprowadzenia szkoleń dla nauczycieli i rodziców w zakresie cyberbezpieczeństwa.

W ramach szkoleń dla nauczycieli realizowanych ze środków europejskich zarówno Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) jak i Funduszy Europejskich na rzecz Rozwoju Społecznego (FERS) planowanie jest przeszkolenie ponad 100 tys. nauczycieli z umiejętności cyfrowych o różnym stopniu zaawansowania. Szkolenia te oparte są na standardach kompetencji cyfrowych nauczycieli wypracowanych przez MEN, obejmujących m. in. kwestie związane z przepisami prawa, ochroną danych osobowych i zasadami bezpieczeństwa dotyczącymi korzystania z zasobów dostępnych w sieci czy korzystania z mediów i informacji.

Należy zaznaczyć, że potrzeba zaistnienia osoby młodej w mediach społecznościowych za sprawą podejmowania niebezpiecznych dla zdrowia i życia wyzwań, często wynika z niskiego poczucia własnej wartości w tym ulegania presji otoczenia, braku akceptacji ze strony rówieśników, poszukiwania aprobaty społecznej, ucieczki od trudności świata rzeczywistego, zaburzeń w sferze emocjonalnej a nawet depresji.

W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na działania mające na celu wspieranie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży Ministerstwo Edukacji Narodowej cyklicznie realizuje programy i projekty m.in. w ramach Narodowego Programu Zdrowia:

Zobacz emocje (2024-2025)

Przedmiotem konkursu było zadanie polegające na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach programów z zakresu psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę na temat funkcjonowania umysłu i emocji oraz uczy się skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami. W wyniku wdrożonych w szkołach i placówkach programów ma nastąpić:

• Poprawa samopoczucia i dobrostanu psychicznego: poznanie siebie i swoich reakcji emocjonalnych, które pozwolą zrozumieć potrzeby i ograniczenia.
• Poprawa radzenia sobie z trudnościami: umiejętne wykorzystanie narzędzi do skutecznego radzenia sobie z symptomami kryzysu, stresu, lęku, itp.
• Poprawa relacji interpersonalnych: nauka pozytywnej komunikacji, budowanie zdrowych relacji oraz rozwój empatii i troski o innych.
• Zapobieganie stygmatyzacji: prewencja i zmniejszenie liczby zachowań negatywnych związanych z odbiorem u siebie i innych objawów zaburzeń zdrowia psychicznego i korzystanie z pomocy specjalistycznej jako wynik edukacji na temat zdrowia psychicznego.

Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej - realizacja projektów edukacyjnych (2025)

W wyniku realizacji zadania zostały przeprowadzone projekty edukacyjne, zaprezentowane społeczności na poziomie lokalnym, regionalnym lub ogólnopolskim przez 12 organizacji pozarządowych. Zadanie polegało na przeprowadzeniu – projektu edukacyjnego, który składał się powiązanych ze sobą z modułów:

a) „dobre praktyki": upowszechnienie ciekawych i skutecznych projektów/programów zrealizowanych w szkołach i placówkach od 2021 r., o tematyce przeciwdziałania przemocy rówieśniczej jako elementu profilaktyki uniwersalnej, w ramach której nabywa się wiedzę oraz kształtuje postawy i zachowania szacunku do innych, empatii i tworzenia przyjaznego klimatu w szkole i placówce;
b) „debata": dyskusja w gronie ekspertów nad aktualnymi wynikami badań z zakresu zdrowia publicznego, zdrowia psychicznego, profilaktyki uzależnień w kontekście przeciwdziałania przemocy rówieśniczej oraz strategiami poprawy.

To ważne elementy profilaktyki zdrowia psychicznego, zadania miały także na celu szersze upowszechnienie dobrych praktyk i zaktywizowanie środowiska szkolnego do poszukiwania rozwiązań uprzedzających kryzysy zdrowia psychicznego.

13 kwietnia 2026 r. Minister Edukacji ogłosiła otwarty konkurs ofert na realizację w 2026 roku zadania z zakresu zdrowia publicznego pn. Budowanie odporności - realizacja programów edukacyjnych, wychowawczych, interwencyjnych oraz profilaktycznych w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026. Na zadania przeznaczono 7 125 000 zł.

Zadanie konkursowe składa się z dwóch modułów,

Moduł I. Zobacz relacje.

Zadanie polega na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach projektów edukacyjnych, wychowawczych, interwencyjnych oraz profilaktycznych z zakresu psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę i umiejętności w zakresie budowania konstruktywnych relacji, pozytywnej komunikacji interpersonalnej, znaczenia postaw i zachowań w grupie społecznej, indywidualizacji działań (w ramach profilaktyki wskazującej i selektywnej), a także uczy, w tym w praktyce skutecznych strategii radzenia sobie w sytuacjach trudnych.

W wyniku realizacji zadania zostaną wdrożone i zrealizowane w szkołach i placówkach projekty, efektem których będzie wzrost wiedzy i umiejętności w obszarach:

• relacji interpersonalnych: uwzględniających pozytywną komunikację, empatię i troskę o innych;
• dobrostanu psychicznego: poznania siebie i swoich reakcji, postaw, które pozwolą zrozumieć potrzeby i ograniczenia;
• radzenia sobie z trudnościami komunikacyjnymi: umiejętne wykorzystanie narzędzi do
• skutecznej rozmowy, radzenia sobie z symptomami agresji, kryzysu, stresu, lęku, itp.;
• Zapobiegania stygmatyzacji: prewencja i zmniejszenie liczby zachowań negatywnych związanych z odbiorem u siebie i innych objawów zaburzeń zdrowia psychicznego;
• nawiązania współpracy środowiskowej, w tym korzystania z pomocy specjalistycznej jako wynik edukacji na temat zdrowia psychicznego: uruchomienie partnerstwa szkół i placówek z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz instytucjami I poziomu referencyjnego psychiatrii dzieci i młodzieży.
• upowszechnienia działań informacyjno-edukacyjnych w zakresie dostępnych form pomocy i wsparcia w środowisku lokalnym.

Moduł II. W zdrowiu – w ruchu.

Zadanie polega na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach projektów z zakresu aktywności fizycznej i zdrowego żywienia jako aktywnego procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę i umiejętności na temat znaczenia zdrowego stylu życia w przeciwdziałaniu chorobom cywilizacyjnym oraz utrzymaniu zdrowia psychicznego, a także skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami.

W wyniku realizacji zadania zostaną wdrożone i zrealizowane w szkołach projekty aktywności zdrowotnej, w wyniku których nastąpi:

• Zwiększenie aktywności ruchowej i kondycji fizycznej: nauka podejmowania decyzji zdrowotnych, budowanie odporności indywidualnej, rozwój umiejętności sportowych.
• Zwiększenie odpowiedzialności żywieniowej: nauka podejmowania decyzji zdrowotnych.
• Budowanie odporności somatycznej, rozwój umiejętności bilansowania jadłospisów i przygotowywania zdrowych posiłków.
• Poprawa samopoczucia i dobrostanu psychicznego: poznanie siebie i swoich reakcji i postaw, które pozwolą zrozumieć potrzeby i ograniczenia.
• Radzenie sobie z trudnościami: umiejętne wykorzystanie ruchu i żywienia do skutecznej i zdrowej poprawy nastroju, przebodźcowania, zmęczenia nauką, higieny snu, zaburzeń w odżywianiu itp.
• Zapobieganie stygmatyzacji: prewencja i zmniejszenie liczby zachowań negatywnych związanych z odbiorem u siebie i innych objawów zaburzeń zdrowia fizycznego, psychicznego, zaburzeń odżywiania i korzystanie z pomocy specjalistycznej jako wynik edukacji na temat zdrowia.

Projekty będą uwzględniały szkolenia dla uczniów, ich rodziców, nauczycieli i dyrektorów szkół i placówek z zakresu:

a) psychologii behawioralno-poznawczej, nawiązywania i budowania relacji, sposobów skutecznej komunikacji, pracy z emocjami;
b) radzenia sobie w sytuacjach trudnych;
c) kształtowania postaw prozdrowotnych;
d) zapobiegania stygmatyzacji i dyskryminacji osób w kryzysie psychicznym.

Szkolenia mają składać się z warsztatów teoretycznych i praktycznych. Działania realizowane w ramach projektu mają charakter edukacyjny i profilaktyczny oraz nie stanowią świadczeń zdrowotnych ani terapii.

Ponadto Minister Edukacji współpracuje z Ministrem Zdrowia w ramach systemu rekomendacji wydawanych przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom oraz Instytut Psychiatrii i Neurologii na potrzeby programów profilaktycznych dla dzieci i młodzieży. Współpraca ma celu ułatwienie szkołom wyboru wysokiej jakości programów profilaktycznych. Instytucje te dokonują oceny programów z obszarów promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki uzależnień, m.in. problemów alkoholowych oraz programów profilaktyki innych zachowań problemowych dzieci i młodzieży, np. uzależnień behawioralnych, zagrożeń nowych technologii.

Mając na uwadze potrzebę stałego doskonalenia kompetencji nauczycieli, podległy Ministrowi Edukacji Ośrodek Rozwoju Edukacji realizuje liczne szkolenia, konferencje i seminaria w zakresie działań wychowawczych i profilaktycznych.

Na stronie Ośrodka Rozwoju Edukacji udostępniane są materiały informacyjne i publikacje dotyczące m.in. zagrożeń związanych z korzystaniem przez uczniów z nowych technologii komunikacyjnych oraz badań tego zagadnienia. Równocześnie na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej zgromadzono wiele zasobów nt. bezpiecznego korzystania z nowych technologii i Internetu wśród dzieci i młodzieży. Materiały przeznaczone są dla nauczycieli w celu wsparcia i uatrakcyjnienia realizowanych przez nich zajęć.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu