Interpelacja w sprawie realizacji przez podmioty lecznicze wytycznych Ministerstwa Zdrowia dotyczących dopuszczalności przerywania ciąży w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia kobiety ciężarnej

Szanowna Pani Minister,

w przestrzeni publicznej opisany został przez media przypadek Leli – obywatelki Gruzji, przebywającej i mieszkającej w Polsce, będącej w 15. tygodniu ciąży. Z przekazanych informacji wynika, że kobieta od grudnia 2025 r., z przerwami, przebywa w szpitalu z powodu niepowściągliwych wymiotów ciężarnych. Jej stan zdrowia jest poważny – występują krwiste wymioty powiązane z przewlekłym zapaleniem i owrzodzeniem przełyku, a także zaburzenia metaboliczne, w tym dekompensacja metaboliczna, ketonuria oraz hiperglikemia. Pacjentka jest żywiona pozajelitowo i – jak wynika z doniesień – nie jest w stanie przyjmować pokarmów doustnie.

Dodatkowo u kobiety zdiagnozowano cukrzycę oraz zaburzenia lękowe. Z relacji medialnych wynika, że pacjentka wprost komunikuje lekarzom, w tym psychiatrze, wolę przerwania ciąży. Mimo to spotyka się z odmową wykonania zabiegu.

Przypomnieć należy, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, przerwanie ciąży jest dopuszczalne m.in. w przypadku, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej. Zagrożenie to – co wynika zarówno z wykładni przepisów, jak i z wytycznych Ministerstwa Zdrowia – nie musi mieć charakteru bezpośredniego ani natychmiastowego. Może mieć również charakter pośredni oraz dotyczyć zarówno zdrowia fizycznego, jak i psychicznego.

Opisywana sprawa budzi poważne wątpliwości co do jednolitości stosowania prawa oraz realizacji wytycznych Ministerstwa Zdrowia w praktyce klinicznej. Rodzi również pytania o bezpieczeństwo zdrowotne pacjentek oraz o to, czy personel medyczny posiada wystarczające wsparcie systemowe i interpretacyjne w zakresie podejmowania decyzji zgodnych z obowiązującym prawem.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada informacje na temat opisanego przypadku oraz czy został on objęty nadzorem lub analizą ze strony właściwych organów (NFZ, rzecznik praw pacjenta, konsultanci krajowi)?
2. Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia zgodność postępowania szpitala z obowiązującymi przepisami prawa oraz z wydanymi wytycznymi dotyczącymi przerywania ciąży w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia kobiety ciężarnej?
3. Czy ministerstwo planuje doprecyzowanie lub uzupełnienie wytycznych w taki sposób, aby jednoznacznie wskazać, że zagrożenie zdrowia – zarówno fizycznego, jak i psychicznego – nie musi mieć charakteru bezpośredniego, aby stanowiło przesłankę do przerwania ciąży?
4. Jakie działania nadzorcze i szkoleniowe zostały podjęte w celu zapewnienia jednolitego stosowania prawa przez podmioty lecznicze w całym kraju?
5. Czy ministerstwo prowadzi monitoring przypadków odmowy wykonania świadczenia polegającego na przerwaniu ciąży z powołaniem się na brak przesłanek medycznych, a jeśli tak – jakie są jego wyniki?
6. Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmów gwarantujących pacjentkom szybki dostęp do drugiej opinii lekarskiej lub procedury odwoławczej w sytuacji odmowy wykonania świadczenia?
7. W jaki sposób ministerstwo zapewnia ochronę praw pacjentek – w tym cudzoziemek legalnie przebywających w Polsce – w zakresie dostępu do świadczeń zdrowotnych przewidzianych obowiązującym prawem?

Sprawa ta ma istotne znaczenie nie tylko jednostkowe, lecz systemowe. Dotyczy bowiem realnego dostępu kobiet do świadczeń zdrowotnych gwarantowanych przez ustawę oraz poczucia bezpieczeństwa personelu medycznego podejmującego decyzje kliniczne w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia pacjentek.