Interpelacja #336 - Zapytanie w sprawie powołania opolskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków

Zapytanie w sprawie powołania opolskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków Szanowny Panie Ministrze, grupa mieszkańców i mieszkanek województwa opolskiego 29 stycznia br. wystosowała do ministra kultury i dziedzictwa narodowego “Petycję w sprawie rozważnego obsadzenia stanowiska Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków”. W dwa dni podpisało ją 251 osób. Ich niepokój wzbudza fakt, że istnieją wątpliwości co do spełnienia wymogów ustawowych przy powołaniu na to stanowisko pani Moniki Ożóg. Ustawa z dnia 21 listopada 2008 roku o służbie cywilnej wymaga, aby pracownik służby cywilnej cieszył się nieposzlakowaną opinią (art. 4 pkt 5) oraz posiadał kwalifikacje wymagane na danym stanowisku pracy (art. 4 pkt 4). Kwalifikacje wymagane na stanowisku wojewódzkiego konserwatora zabytków określa ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, która w art. 91 ust. 2 wymaga posiadania przynajmniej tytułu zawodowego magistra w jednej z dziedzin związanych z ochroną zabytków oraz co najmniej 5-letni staż pracy w tym zakresie. I. STAŻ PRACY W DZIEDZINIE ZWIĄZANEJ Z OCHRONĄ ZABYTKÓW. Warto zauważyć, że “ochrona zabytków” jest pojęciem, które ma definicję w ustawie o ochronie zabytków w art. 4: “Art. 4. Ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: 1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; 4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; 5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; 6) uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. Z powyższego wypływa wniosek, że na stanowisko WKZ może być powołana tylko osoba, która przez 5 lat wykonywała zadania związane z ochroną zabytków w ramach pracy w organach administracji publicznej. Enumeratywne wyliczenie form działań, które są ochroną zabytków, znajduje się w art. 7 w/w ustawy i bez wątpienia są to działania przypisane organom administracji publicznej: “Art. 7. Formami ochrony zabytków są: 1) wpis do rejestru zabytków; 1a) wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa; 2) uznanie za pomnik historii; 3) utworzenie parku kulturowego; 4) ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego. Powyższe nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, czym w rozumieniu ustawy jest staż pracy w zakresie związanym z ochroną zabytków. Tymczasem, czytając zarzuty podniesione w petycji oraz fakty opisane w doniesieniach medialnych, powstaje uzasadniona wątpliwość, czy osoba powołana na Wojewódzką Konserwatorkę Zabytków w Opolu spełnia ten wymóg określony w ww. ustawie. Należy przy okazji wspomnieć, że ustawa o ochronie zabytków rozgranicza pojęcia “ochrony zabytków” (art. 4) od “opieki nad zabytkami” (art. 5). Opieka zdefiniowana jest jako działania właściciela lub posiadacza zabytku, polegające m.in. na badaniu i dokumentowaniu zabytku, prowadzeniu prac konserwatorskich czy popularyzowaniu wiedzy o zabytku. Z dostarczonych mi informacji wynika, że Monika Ożóg, powołana na WKZ w Opolu, realizowała zadania związane z oprowadzaniem po zabytku oraz była osobą do kontaktu w realizowanym przez Rzymskokatolicką Parafię pw. Wniebowzięcia NMP w Niemodlinie „Rządowym Programie Odbudowy Zabytków”, co według ustawy wypełnia przesłanki pracy jedynie w zakresie opieki nad zabytkami (o której mowa w art 5 w/w ustawy), a nie w zakresie ochrony zabytków (art. 4 ww. ustawy). II. WYMÓG NIEPOSZLAKOWANEJ OPINII W SŁUŻBIE CYWILNEJ Ustawa z dnia 21 listopada 2008 roku o służbie cywilnej w art. 4 stawia następujące warunki pracownikom korpusu służby cywilnej: Art. 4. W służbie cywilnej może być zatrudniona osoba, która: 1) jest obywatelem polskim, z zastrzeżeniem art. 5;] <1) jest obywatelem Unii Europejskiej lub obywatelem państwa, którego obywatelom na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa Unii Europejskiej przysługuje prawo podjęcia zatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub posiada ważną Kartę Polaka;> 2) korzysta z pełni praw publicznych; 3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 4) posiada kwalifikacje wymagane na dane stanowisko pracy; 5) cieszy się nieposzlakowaną opinią. Należy zauważyć, że ustawodawca traktuje wymóg niebycia skazaną prawomocnym wyrokiem oraz wymóg cieszenia się nieposzlakowaną opinią jako dwie odrębne kategorie. W odniesieniu do problemu, podniesionego w petycji mieszkańców i mieszkanek Opolskiego, jest faktem powszechnie wiadomym, że Monika Ożóg dopuściła się plagiatu w konkursie na Dyrektora Muzeum Śląska Opolskiego. Sąd Rejonowy w Opolu w wyroku z dnia 16 listopada 2021 roku uznał, że Monika Ożóg dopuściła się plagiatu i tym samym uznał jej winę, ale umorzył postępowanie na rok, ze względu na niską szkodliwość społeczną czynu. Czytając informacje medialne, dowiadujemy się, że: “Kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy była opinia biegłej z zakresu językoznawstwa. Ekspertka przyznała, że koncepcje Moniki Ożóg i dyrektora muzeum w Łodzi były tożsame w ok. 27 proc.” “Sąd nie dał wiary, że przez pomyłkę doszło do wydruku pliku, który następnie oskarżona przedłożyła komisji konkursowej – uzasadniała sędzia Marzena Drozdowska z Sądu Rejonowego w Opolu. – Wyjaśnienia w tym zakresie stanowią wyłącznie przyjętą przez oskarżoną linię obrony, mającą prowadzić do umniejszenia odpowiedzialności karnej. Oskarżona, w chwili składania programu, była osobą w pełni poczytalną, wykształconą, z tytułem doktora habilitowanego. Jej wczesna działalność zawodowa wiązała się z publikacjami utworów i artykułów, więc nie sposób przyjąć, że nie zdawała sobie sprawy z takiego stanu rzeczy”. “Sędzia przypomniała, że Monika Ożóg najpierw przyznała się do winy, ale potem - podczas rozprawy zmieniła zdanie i stwierdziła, że doszło do pomyłki przy drukowaniu i komisji konkursowej przedstawiła błędną, wstępną wersję koncepcji programowej. Sąd nie uznał jednak argumentacji oskarżonej za wiarygodną i oparł się na zeznaniach świadków (jak argumentował: logicznych, wiarygodnych i spójnych) a także na opinii biegłej Jolanty Piwowar (podważanej przez Monikę Ożóg), która zdaniem sądu jest osobą kompetentną, z wiedzą i doświadczeniem”. Sąd Okręgowy w Opolu utrzymał decyzję sądu pierwszej instancji. O tym, jak należy rozumieć wymóg “nieposzlakowanej opinii” w zatrudnianiu osób w służbie cywilnej, wypowiadały się sądy, np. Wyrok Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2012 II PK 263/11: Nie można także bagatelizować znaczenia orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego w rozumieniu art. 66 k.k. (...).Trudno zgodzić się z twierdzeniem, że przypisanie przestępstwa ma walor "prowizoryczny", jak to wskazuje autor skargi powołując się na piśmiennictwo, skoro przesłanką warunkowego umorzenia postępowania karnego pozostaje niewątpliwe stwierdzenie winy oraz faktu popełnienia przestępstwa (por. np. A. Marek: Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2010, uwaga 4 do art. 66). Traktowanie warunkowego umorzenia postępowania per non est nie zasługuje na uwzględnienie. (...) Należy podkreślić, że przesłanki zastosowania art. 66 § 1 k.k. pozostają rozbudowane i wchodzić w grę musi znaczna ilość okoliczności, aby postępowanie warunkowo umorzyć. Przepis ten jednak można zastosować, jeśli istnieją przesłanki do przypuszczeń, że w przyszłości sprawca będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. O ile zatem ma on - w zakresie sankcji - charakter probacyjny, to nie zmienia faktu popełnienia przestępstwa i winy sprawcy, choć w istocie winy nieznacznej. W przypadku pracownika objętego powszechnym prawem pracy byłaby to być może okoliczność nie uzasadniająca rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy. W służbie cywilnej obowiązuje jednak podwyższone kryterium oceny pracownika, w tym przez pryzmat "nieposzlakowanej" opinii. W tym świetle zachowanie powódki - znieważenie funkcjonariusza Policji w stanie nietrzeźwości - da się zakwalifikować jako utrata nieposzlakowanej opinii. Wyrok z dnia 17 grudnia 2020 roku, VIII SA/Wa 556/20: “Organ odwoławczy zaznaczył także, iż warunkiem koniecznym pełnienia służby w Policji jest posiadanie przez daną osobę nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 u.P.). (...) Dlatego też prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 2017 r. (sygn. akt [...] K [...]) wskazujący, że skarżący popełnił opisany wyżej czyn i warunkowo umarzający postępowanie karne na okres próby wynoszący 2 lata, pomimo upływu ponad 2 lat od daty jego wydania i ponad 3 lat od dnia popełnienia danego czynu, stanowi okoliczność, która z całą pewnością co najmniej nie przemawia za pozostawieniem skarżącego w służbie. Jednocześnie Sąd zauważa, iż organy orzekające dodatkowo wzmocniły swoją argumentację przemawiającą za niepozostawieniem skarżącego w służbie, powołując się na naruszenie przez niego także norm prawa karnego i złamanie zasad etyki zawodowej policjanta. Otóż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2017 r. (sygn. akt [...] K [...]) Sąd Rejonowy w P. uznał skarżącego winnym zarzucanego mu czynu z art. 158 § 1 k.k., tj. pobicia dwóch mężczyzn na terenie P., wspólnie z innymi osobami i warunkowo umorzył postępowanie karne na okres próby wynoszący 2 lata. Zasadnie zatem organy uznały, że skarżący utracił także tzw. nieposzlakowaną opinię, która jest niezbędnym warunkiem pełnienia służby w Policji”. Trybunał Konstytucyjny zwracał uwagę, że brak wiarygodności osób realizujących służbę publiczną szkodzi zaufaniu publicznemu i podważa autorytet państwa (por. wyrok TK z 19 października 2004 r., K 1/04). Reasumując, popełnienie plagiatu w staraniu się o stanowisko publiczne dyrektorki muzeum, nawet jeśli sąd zastosował wobec oskarżonej instytucję warunkowego umorzenia, wyłącza Monikę Ożóg z kręgu osób cieszących się nieposzlakowaną opinią. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy w obliczu przywołanych wyżej okoliczności w opinii ministra kultury i dziedzictwa narodowego pani Monika Ożóg jako wojewódzki konserwator zabytków spełnia wymagania określone w ustawie o służbie cywilnej i ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami? Czy w opinii ministra kultury i dziedzictwa narodowego osoba, która dopuściła się plagiatu cieszy się nieposzlakowaną opinią? W jaki sposób spełniony został wymóg 5-letniego stażu pracy w zakresie związanym z ochroną zabytków? Który z podmiotów jest odpowiedzialny za sprawdzenie spełniania wymogów przez kandydatów na stanowiska WKZ: minister, generalny konserwator zabytków czy wojewoda? Proszę o udzielenie informacji, czy osoba, mająca być kandydatem na WKZ, składa dokumenty poświadczające jej kwalifikacje oraz oświadczenia o nieposzlakowanej opinii. Kto jest odpowiedzialny za ocenę przedłożonych przez kandydata informacji pod kątem spełnienia wymogu 5-letniego stażu pracy w zakresie ochrony zabytków i cieszenia się nieposzlakowaną opinią? Jakie informacje o swoich kwalifikacjach złożyła Monika Ożóg? Kto dokonał oceny spełnienia kwalifikacji, o których mowa w pyt. 3., w przypadku Moniki Ożóg? Kto dokonał tej oceny w przypadku pozostałych kandydatów na stanowiska wojewódzkich konserwatorów zabytków?

Zapytanie w sprawie powołania opolskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

03Powiązane

Komentarze do interpelacji