Interpelacja w sprawie stanu prac nad regulacjami dotyczącymi odpłatności za staże i praktyki oraz przeciwdziałania nadużyciom na rynku pracy

Szanowna Pani Minister,

w przestrzeni publicznej systematycznie pojawiają się niepokojące sygnały od organizacji studenckich, samorządów akademickich, a także bezpośrednio od młodych osób wkraczających na rynek pracy. Dotyczą one powszechnego zjawiska oferowania bezpłatnych staży i praktyk, które w rzeczywistości nie ograniczają się do celów edukacyjnych, lecz stanowią formę wykonywania regularnych obowiązków pracowniczych bez ekwiwalentu finansowego.

Co istotne, sygnały o charakterze systemowym docierają również ze strony kadry zarządzającej szczebla kierowniczego i operacyjnego w przedsiębiorstwach. Zgłaszający wskazują na wyraźny rozdźwięk wewnątrz struktur biznesowych: podczas gdy kierownicy zespołów bezpośrednio współpracujący ze studentami dostrzegają wartość ich pracy, wykazują chęć ich godziwego wynagradzania i podkreślają znaczenie motywacyjne, o tyle wyższe zarządy firm (rady nadzorcze, piony finansowe) traktują programy stażowe jako przestrzeń do generowania oszczędności budżetowych kosztem darmowej siły roboczej.

Mając na uwadze zasady sprawiedliwości społecznej oraz równego dostępu do rynku pracy, sytuacja ta wymaga zdecydowanej interwencji legislacyjnej. Praktyka bezpłatnych staży pogłębia nierówności społeczne, wyklucza z możliwości zdobycia doświadczenia zawodowego osoby z mniej zamożnych rodzin czy mniejszych ośrodków, których nie stać na bezpłatną pracę i jednoczesne utrzymanie się w dużych miastach akademickich. Państwo ma obowiązek chronić młodych pracowników przed wyzyskiem sankcjonowanym argumentem o „nauce zawodu”. Godna praca, również na etapie wdrożenia zawodowego, wymaga godnej płacy. Zapewnienie stabilnych ram prawnych ułatwi także działanie wspomnianej kadrze kierowniczej, eliminując arbitralne decyzje zarządów nastawione wyłącznie na redukcję kosztów.

W związku z powyższym, a także w kontekście unijnych inicjatyw oraz Europejskiego Filaru Praw Społecznych, zmierzających do jednoznacznego zakazu bezpłatnych staży na otwartym rynku pracy, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Na jakim etapie legislacyjnym znajdują się obecnie prace nad projektem ustawy regulującym kwestię staży, w szczególności w zakresie wprowadzenia powszechnego obowiązku wypłaty minimalnego wynagrodzenia za tego typu pracę?
2. Czy ministerstwo prowadzi analizy bądź dysponuje analizami dotyczącymi skali zjawiska bezpłatnych staży i praktyk w Polsce, z uwzględnieniem podziału na sektory publiczny i prywatny? Jeśli tak, proszę o przedstawienie tych analiz.
3. Czy resort planuje wdrożenie mechanizmów prawnych, które uniemożliwią zarządom spółek i przedsiębiorstw obchodzenie przepisów prawa pracy poprzez zastępowanie etatowych stanowisk rotacyjnymi, darmowymi programami stażowymi?
4. W jaki sposób ministerstwo zamierza zabezpieczyć interesy studentów realizujących praktyki obowiązkowe, wynikające z programu studiów, tak aby nie stawały się one barierą ekonomiczną uniemożliwiającą ukończenie edukacji wyższej?
5. Jaki jest przewidywany harmonogram dalszych prac rządu nad omawianym projektem ustawy oraz planowany termin skierowania projektu do prac parlamentarnych?

Z poważaniem

dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP