Przejdź do głównej treści
Interpelacja#987 · X kadencjaOdpowiedziano

Zapytanie w sprawie Narodowego Centrum Nauki

Wysłano: 14 sierpnia 2024Wpłynęło: 8 sierpnia 2024Oryginał w Sejm API
Analiza AI

Zapytanie nr 987 dotyczy odwołania w czerwcu 2024 r. przez ministra nauki, w środku czteroletniej kadencji, przewodniczącego i członków Zespołu Identyfikującego Członków Rady Narodowego Centrum Nauki, co posłowie ocenili jako budzące wątpliwości prawne i grożące destabilizacją systemu finansowania badań naukowych. Adresatem pytań o podstawę prawną odwołania, ewentualne opinie prawne, zaskarżenie decyzji do sądu i konsekwencje dla umów grantowych NCN był minister nauki. W odpowiedzi z 29 sierpnia 2024 r. minister Dariusz Wieczorek wyjaśnił, że kompetencja do odwołania członków zespołu wynika z samej kompetencji do ich powołania (art. 12 ustawy o NCN), mimo że nie wskazano jej wprost w akcie odwołania, oraz że nie sporządzano w tej sprawie odrębnej opinii prawnej. Potwierdził, że akt odwołania przewodniczącego zespołu został zaskarżony do sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie jego wykonania, jednak nowy zespół mimo trwającego postępowania może działać, a ocena skutków ewentualnego unieważnienia decyzji przez sąd jest na obecnym etapie przedwczesna.

Wnioskodawcy · 1 poseł
Krzysztof Szczucki
Adresat · Odpowiedział
minister nauki

01Treść pytania

Pytanie posłów14 sierpnia 2024
Zapytanie w sprawie Narodowego Centrum Nauki Panie Ministrze, Narodowe Centrum Nauki jest najważniejszą w kraju agencją wykonawczą powołaną do wspierania działalności naukowej. Do jego zadań należy identyfikacja i finansowanie najlepszych badań naukowych w kraju. W ostatniej dekadzie centrum przyznało badaczkom i badaczom z całej Polski blisko 30 tysięcy grantów na łączną kwotę 16 mld złotych. Bezstronność, transparentność procedur a przede wszystkim bezwzględne przestrzeganie prawa mają kluczowe znaczenie dla prawidłowej realizacji jego zadań rzutujących na rozwój polskiej nauki. Minister nauki włącza się w działania centrum w ściśle określonych przez prawo sytuacjach, m.in. powołuje członków Rady NCN spośród kandydatów wskazanych przez Zespół Identyfikujący - działając na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki. W czerwcu 2024 r. minister nauki odwołał członków tego zespołu powołanych na czteroletnią kadencję w roku 2022 i powołał własny Zespół Identyfikujący w nowym składzie. Sytuacja ta budzi wątpliwości przedstawicieli doktryny prawa, którzy wprost mówią o generowaniu chaosu prawnego i stanu niepewności w strategicznym dla państwa obszarze finansowania badań naukowych. Panie Ministrze, w związku z powyższym bardzo proszę o odpowiedzi na następujące pytania: 1. Jaka była podstawa prawna odwołania przewodniczącego oraz członków Zespołu Identyfikującego Członków Rady w czerwcu 2024 roku w środku trwania ich kadencji? Dlaczego w treści aktu odwołania, nie została, jak wynika z informacji publicznie dostępnych, powołana żadna podstawa prawna? 2. Czy sporządzane były w tej sprawie opinie prawne, a jeżeli tak to kto takie opinie wydał i jaka jest ich treść? 3. Czy decyzja o odwołaniu Zespołu Identyfikującego została zaskarżona do sądu administracyjnego jako sprzeczna z prawem wraz z wnioskiem o zabezpieczenie w postaci wstrzymania jej wykonalności? 4. Czy do czasu wydania wyroku lub rozstrzygnięcia wniosku o zabezpieczenie w tej sprawie nowy, powołany przez Pana Ministra zespół będzie prowadził czynności zmierzające do wskazania kandydatów na członków rady NCN? 5. Jakie będą skutki dla NCN uznania przez sąd, iż do odwołanie członków zespołu było prawnie nieważne lub, jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy, dojdzie do wstrzymania jego wykonalności? 6. Czy inne organy centrum takie jak rada i dyrektor, w przypadku stwierdzenia nieważności aktu odwołania, będą mogły wypełniać swoje ustawowe zadania, w szczególności zawierać ważne umowy na realizację grantów badawczych? 7. Czy granty przyznane na podstawie umów dotkniętych stwierdzoną przez sąd wadą prawną złego umocowania organów centrum będą podlegały zwrotowi?

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

Minister Dariusz Wieczorek
Treść z PDF
29 sierpnia 2024
Odpowiedź na zapytanie w sprawie Narodowego Centrum Nauki Warszawa, 29-08-2024 Szanowny Panie Pośle, odpowiadając na pytania dotyczące odwołania przewodniczącego oraz członków Zespołu Identyfikującego Członków Rady Narodowego Centrum Nauki w czerwcu 2024 roku uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego wyjaśnienia. Ad 1. Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz. U. 2023 poz. 153, zwanej dalej: ustawą o NCN) w celu wskazania kandydatów na członków rady minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki powołuje na okres 4 lat Zespół Identyfikujący Członków Rady Narodowego Centrum Nauki, zwany dalej Zespołem Identyfikującym. Zespół Identyfikujący składa się z przewodniczącego, którego wskazuje minister, i czterech członków. W skład Zespołu Identyfikującego mogą być powołane osoby: o uznanym światowym dorobku naukowym; aktywne zawodowo i prowadzące badania naukowe; reprezentujące różne dziedziny nauki i środowiska naukowe; niepozostające w związku małżeńskim, pokrewieństwie lub powinowactwie do drugiego stopnia włącznie z członkami rady, zespołów ekspertów, dyrektorem lub koordynatorami dyscyplin; niepozostające z członkami rady, zespołów ekspertów, dyrektorem lub koordynatorami dyscyplin w takim stosunku prawnym, który może mieć wpływ na ich prawa lub obowiązki. Należy wskazać, że jeżeli przepis przewiduje kompetencję powołania składu osobowego ciała, zespołu czy organu, to z przepisu tego wynika również kompetencja do odwołania poszczególnych osób z tego składu – mimo niewyrażenia explicite przesłanek odwołania w przepisach ustawy o NCN. Konsekwencją upoważnienia ministra przez ustawodawcę do powołania składu osobowego Zespołu Identyfikującego jest zatem także kompetencja do decydowania o odwołaniu poszczególnych osób, w szczególności w przypadku, gdy dana osoba przestaje spełniać wymagania stawiane przez ustawodawcę przewodniczącemu i członkom Zespołu Identyfikującego, o których mowa w art. 12 ust. 3 ustawy o NCN. Ponadto informuję, że w treści aktu odwołania nie powołano się na podstawę prawną, gdyż brak jest wymogu jej przywoływania w tego rodzaju dokumentach. Ad 2. W sprawie nie była sporządzana opinia prawna. Jednocześnie wskazuję, że sprawa była prowadzona z uwzględnieniem sposobu postępowania przyjętego w ministerstwie w tego rodzaju przypadkach. Ad 3. Akt o odwołaniu z funkcji przewodniczącego Zespołu Identyfikującego został zaskarżony do sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ad 4. Akty powołania nowych członków Zespołu Identyfikującego zostały już wykonane i wywołały skutki prawne, zatem mimo toczącego się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Zespół Identyfikujący może realizować czynności, do których został powołany, zgodnie z przepisami ustawy o NCN. Ad 5-7. W chwili obecnej brak jest podstaw do formułowania twierdzeń o wadliwości działania ministra. Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy, w tym w kwestii wstrzymania wykonania aktu, nie są również uzasadnione spekulacje dotyczące możliwych następstw tego orzeczenia. Natomiast należy zaznaczyć, że zakres i charakter czynności podejmowanych po rozstrzygnięciu sprawy przez ministra i organa NCN będzie determinowany i zgodny z sentencją i uzasadnieniem orzeczenia Sądu. Z poważaniem Dariusz Wieczorek Minister Nauki

03Powiązane

Inne pytania: Krzysztof Szczucki
Wszystkie pytania nadawcy

Komentarze do interpelacji

Wymagane zalogowanie. Zaloguj się, aby skomentować.
Ładowanie