Interpelacja #17778 - Interpelacja w sprawie uproszczenia procedury uzyskania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców, w szczególności wymogu zdania egzaminu z języka polskiego na poziomie B1

Interpelacja w sprawie uproszczenia procedury uzyskania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców, w szczególności wymogu zdania egzaminu z języka polskiego na poziomie B1 Szanowny Panie Ministrze, w ostatnich latach Polska stała się miejscem życia, pracy i wychowywania dzieci dla setek tysięcy cudzoziemców, którzy legalnie mieszkają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, płacą podatki, prowadzą działalność gospodarczą oraz aktywnie uczestniczą w życiu społecznym i gospodarczym naszego kraju. Jednocześnie coraz więcej osób zgłasza poważne trudności związane z procedurą uzyskania obywatelstwa polskiego, zwłaszcza w zakresie obowiązku przedstawienia państwowego certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie B1. Obowiązek ten dotyczy zarówno procedury uznania za obywatela polskiego, jak i wielu postępowań związanych z pobytem długoterminowym. W praktyce egzamin państwowy jest oceniany przez wielu cudzoziemców jako nadmiernie trudny, kosztowny oraz niedostosowany do realnych potrzeb integracyjnych. Egzamin obejmuje skomplikowane zagadnienia gramatyczne, pisanie rozbudowanych tekstów oraz wielogodzinne testy sprawdzające wiedzę językową na poziomie znacznie wyższym niż podstawowa komunikacja potrzebna do codziennego funkcjonowania w Polsce. Dodatkowym problemem jest ograniczona liczba miejsc egzaminacyjnych oraz bardzo duże zainteresowanie egzaminami państwowymi. W wielu przypadkach rejestracja kończy się w ciągu kilku godzin, a cudzoziemcy zmuszeni są czekać wiele miesięcy na możliwość podejścia do egzaminu. W opinii wielu organizacji społecznych oraz samych zainteresowanych obecny system stanowi istotną barierę administracyjną dla osób dobrze zintegrowanych z polskim społeczeństwem, które od lat legalnie mieszkają i pracują w Polsce. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi analizy dotyczące skali niezdanych egzaminów językowych B1 przez osoby ubiegające się o obywatelstwo polskie? Czy rozważane jest uproszczenie procedury potwierdzania znajomości języka polskiego? Czy planowane jest zwiększenie liczby terminów egzaminacyjnych oraz liczby ośrodków egzaminacyjnych w Polsce? Czy ministerstwo analizowało rozwiązania funkcjonujące w innych państwach Unii Europejskiej, gdzie procedury naturalizacyjne są mniej sformalizowane i bardziej nastawione na faktyczną integrację społeczną? Czy możliwe jest wprowadzenie uproszczonej ścieżki uzyskania obywatelstwa dla osób, które od wielu lat legalnie pracują w Polsce, płacą podatki i nie były karane? Uważam, że polityka państwa powinna wspierać integrację cudzoziemców, którzy wiążą swoją przyszłość z Polską, a procedura uzyskania obywatelstwa nie powinna być nadmiernie skomplikowana ani oparta na barierach administracyjnych trudnych do pokonania dla przeciętnej osoby pracującej i funkcjonującej na co dzień w naszym kraju.

Odpowiedź na interpelację w sprawie uproszczenia procedury uzyskania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców, w szczególności wymogu zdania egzaminu z języka polskiego na poziomie B1 Warszawa, 07-07-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 17778 Pani Poseł Anny Wojciechowskiej i Pani Poseł Iwony Marii Kozłowskiej w sprawie uproszczenia procedury uzyskania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców, w szczególności wymogu zdania egzaminu z języka polskiego na poziomie B1 , uprzejmie przedstawiam poniższe informacje. Na wstępie należy wskazać, że obecny stan prawny w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców reguluje ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim [1] (obowiązująca od 15 sierpnia 2012 r.). Przedmiotowa ustawa zawiera ogólne zasady dotyczące obywatelstwa polskiego oraz reguluje tryb i warunki/przesłanki materialne, m.in. nabywania obywatelstwa polskiego. Obywatelstwo polskie nabywa się : z mocy prawa, tj. przez urodzenie, znalezienie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP), przysposobienie i repatriację – w tym przypadku stosuje się przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji [2] ; przez nadanie obywatelstwa polskiego (na wniosek strony, nadanie obywatelstwa polskiego następuje w formie postanowienia Prezydenta RP); przez przywrócenie obywatelstwa polskiego (na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw wewnętrznych wydawanej na wniosek strony); uznanie za obywatela polskiego (na podstawie decyzji wojewody wydawanej po rozpatrzeniu wniosku strony). W obecnym stanie prawnym, stosownie do przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim , zobowiązany do posiadania znajomości języka polskiego jest wyłącznie cudzoziemiec ubiegający się o uznanie za obywatela polskiego (z wyjątkiem art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5, tj. małoletnich dzieci, których jedno z rodziców posiada już obywatelstwo polskie). Posiadanie znajomości języka polskiego można potwierdzić urzędowym dokumentem, o którym mowa w art. 11a ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim [3] na poziomie biegłości językowej co najmniej B1, świadectwem ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej albo szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim. Jednocześnie należy wyjaśnić, że kwestie organizacji i przeprowadzania egzaminów z języka polskiego pozostają w zakresie właściwości Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego [4] , którą nadzoruje Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Na marginesie warto wskazać, że Komisja dostosowała m.in. warunki i formy przeprowadzania egzaminu dla osób niepełnosprawnych, chorych lub niesprawnych ruchowo oraz ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (w tym osób niesłyszących i niewidomych). Osoby takie mogą zostać nawet zwolnione z części ustnej egzaminu, a przy egzaminie pisemnym arkusze zostały dostosowane do dysfunkcji, jak również zastosowano inne kryteria oceniające. Wymaga podkreślenia, że w drodze uznania za obywatela polskiego, o obywatelstwo polskie mogą ubiegać się cudzoziemcy, którzy w toku długoletniego legalnego pobytu w Polsce zintegrowali się ze społeczeństwem polskim, znają język polski, mają zapewnione mieszkanie i źródła utrzymania. W kontekście powyższego warto zauważyć, że bez wątpienia podstawą funkcjonowania imigranta w społeczeństwie polskim, a tym samym udanej integracji, której uwieńczeniem jest nabycie obywatelstwa polskiego, jest przede wszystkim znajomość języka polskiego, która umożliwia prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie oraz sprawne przeprowadzanie wszelkich czynności urzędowych [5] , jak również zapobiega wykluczeniu ze społeczeństwa ze względu na brak znajomości języka polskiego. Brak znajomości języka polskiego na właściwym poziomie jest dowodem na nieskuteczną integrację ze społeczeństwem polskim. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 lutego 2025 r. w sprawie egzaminów z języka polskiego jako obcego [6] , wydanego na podstawie art. 11i ustawy o języku polskim : Z dający egzamin na poziomie B1 rozumieją najważniejsze treści i intencje zawarte w tekstach mówionych i pisanych wyrażone w prosty i jasny sposób, jeśli tematyka tekstów wiąże się z życiem codziennym, rodzinnym, czasem wolnym, szkołą, podróżowaniem oraz pracą […]. Potrafią używać języka w typowych sytuacjach komunikacyjnych […], występując w określonych rolach komunikacyjnych. Potrafią samodzielnie napisać np. ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, tekst na temat ogólny, popularny, a także na tematy odnoszące się do ich własnych zainteresowań. Potrafią opisywać zdarzenia, opowiadać o zainteresowaniach, doświadczeniach, marzeniach i planach, wyrażać oraz uzasadniać swoją opinię. Zdający umieją posługiwać się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego odpowiednio do sytuacji. Znają i stosują najważniejsze konwencje socjokulturowe rządzące komunikacją w języku polskim. Braki zdających w zakresie płynności wypowiedzi, wymowy i intonacji, słownictwa, poprawności gramatycznej, a także ortografii nie zakłócają w istotny sposób komunikacji. Należy również zauważyć, że nabycie obywatelstwa polskiego w drodze uznania za obywatela polskiego nie jest jedyną formą uzyskania obywatelstwa polskiego. Podstawowym sposobem nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca jest jego nadanie przez Prezydenta RP (rozdział 3 ustawy o obywatelstwie polskim ). Ustawa o obywatelstwie polskim temu trybowi nabycia przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego przyznaje prymat w stosunku do pozostałych sposobów nabycia tego obywatelstwa – m.in. uznania za obywatela polskiego, co wynika wprost z przepisów art. 35 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 tej ustawy. Kompetencja Prezydenta RP do nadawania cudzoziemcom obywatelstwa polskiego wynika wprost z art. 137 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydent RP nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami i może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi, jeżeli uzna to za zasadne. W konsekwencji cudzoziemcy, którzy z różnych przyczyn, w tym związanych z udokumentowaniem znajomości języka polskiego, nie mogą nabyć obywatelstwa polskiego w drodze uznania za obywatela polskiego przez wojewodę, mogą wystąpić z wnioskiem do Prezydenta RP o nadanie obywatelstwa polskiego. Bezsporne jest, że nabywanie przez cudzoziemców obywatelstwa polskiego nabiera coraz większego znaczenia w kontekście rosnącej liczby cudzoziemców, którzy przebywają na stałe w Polsce. Z powyższych względów w przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 15 października 2024 r. dokumencie Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030 [7] zwrócono uwagę na konieczność wprowadzenia zmian w obszarze nabywania obywatelstwa polskiego, szczególnie w zakresie weryfikacji rzeczywistego związku cudzoziemca z Polską, znajomości przez niego języka polskiego oraz respektowania wartości obowiązujących w RP. Na analogiczną potrzebę zmian w ustawie o obywatelstwie polskim wskazano również w przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 1 kwietnia 2025 r. Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030 [8] . Aktualnie w resorcie spraw wewnętrznych i administracji finalizowane są prace nad przygotowaniem zmian legislacyjnych w zakresie m.in. warunków uznania za obywatela polskiego. Projekt ustawy będzie oparty na czterech filarach: długości legalnego pobytu – w tym pobytu stałego – przed ubieganiem się o uznanie za obywatela polskiego, realizacji obowiązku podatkowego, deklaracji lojalności wobec Rzeczypospolitej Polskiej oraz testu naturalizacyjnego [9] . Celem nowych rozwiązań jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa państwa w obszarze migracji oraz transparentne uregulowanie przesłanek nabycia obywatelstwa polskiego. Planuje się m.in. podniesienie wymogu znajomości języka polskiego do poziomu B2, z uwagi na fakt, że obecnie wymagany poziom znajomości B1 nie gwarantuje prawidłowego funkcjonowania cudzoziemca w społeczeństwie polskim. Zakończenie prac nad przygotowaniem zmian w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców jest planowane w 2026 r., zgodnie z harmonogramem wdrażania dokumentu strategicznego Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030 . Odnosząc się natomiast do zagadnienia dotyczącego skali niezdanych egzaminów językowych B1 przez osoby ubiegające się o obywatelstwo polskie informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie prowadziło analiz w powyższym zakresie. Niemniej warto wskazać, że z danych statystycznych opublikowanych na stronie internetowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego [10] wynika, iż zdawalność egzaminu na poziomie B1 w latach 2016-2025 wynosiła 82,79% (do egzaminu przystąpiło 97 551 osób). Natomiast w zakresie dotyczącym rozwiązań funkcjonujących w innych państwach Unii Europejskiej w omawianym obszarze, informuję, że w trakcie prac na zmianami w ustawie o obywatelstwie polskim dokonano analizy zasad nabywania obywatelstwa w innych krajach. Od cudzoziemców, co do zasady, wymaga się podobnej długości, tj. co najmniej kilkuletniego, zamieszkiwania w danym kraju, znajomości języka (np. w Austrii, Danii, Finlandii, Niemczech na poziomie B1, a w Niderlandach i Węgrzech na poziomie B2), oraz zdania testu obywatelskiego (np. Austria, Dania, Finlandia, Niderlandy, Niemcy, Węgry). W odniesieniu do zagadnienia dotyczącego wprowadzenia uproszczonej ścieżki uzyskania obywatelstwa dla osób, które od wielu lat legalnie pracują w Polsce, należy podkreślić, jak już wskazano powyżej, że podstawowym sposobem nabycia obywatelstwa polskiego jest jego nadanie przez Prezydenta RP. Natomiast cudzoziemcy, którzy w toku długoletniego pobytu w RP zintegrowali się ze społeczeństwem polskim, znają język polski, mają zapewnione mieszkanie i źródła utrzymania, respektują polski porządek prawny oraz nie stanowią zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa mogą nabyć obywatelstwo polskie w trybie uproszczonym, tzn. w drodze uznania za obywatela polskiego na podstawie art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim . Postępowanie w sprawie o uznanie za obywatela polskiego jest prowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [11] . Decyzję w sprawie uznania cudzoziemca za obywatela polskiego wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby aplikującej. Organem II instancji jest minister spraw wewnętrznych i administracji. Rozstrzygnięcia w tych sprawach podlegają kontroli sądów administracyjnych. Z poważaniem z up. Magdalena Roguska Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1611. [2] Dz. U. z 2026 r. poz. 90, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2026 r. poz. 81, z późn. zm. [4] Dalej również jako: Komisja. [5] Przepisy art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 4 pkt 1 ustawy o języku polskim , stanowią, że językiem urzędowym konstytucyjnych organów Państwa Polskiego jest język polski, a oświadczenia składane tym organom jak również ich odpowiedzi dokonywane są w języku polskim (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy). [6] Dz. U. poz. 217. [7] Opublikowana na stronie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów pod linkiem: https://www.gov.pl/web/premier/odzyskac-kontrole-zapewnic-bezpieczenstwo---strategia-migracyjna-na-lata-2025---2030 [8] Opublikowana na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych pod linkiem: https://www.gov.pl/web/dyplomacja/rzadowa-strategia-wspolpracy-z-polonia-i-polakami-za-granica-zostala-przyjeta [9] https://www.gov.pl/web/mswia/4-filary-nabywania-polskiego-obywatelstwa--debata-w-mswia [10] https://certyfikatpolski.pl/system-certyfikacji/statystyki/ [11] Dz. U. z 2025 r. poz. 1691.

Interpelacja w sprawie uproszczenia procedury uzyskania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców, w szczególności wymogu zdania egzaminu z języka polskiego na poziomie B1

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji