Interpelacja #17780 - Interpelacja w sprawie notorycznych opóźnień w przedkładaniu Sejmowi RP przez Radę Ministrów sprawozdań z wykonywania ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

Interpelacja w sprawie notorycznych opóźnień w przedkładaniu Sejmowi RP przez Radę Ministrów sprawozdań z wykonywania ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Szanowny Panie Premierze, zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (tekst jednolity: Dz. U. 2022 poz. 1575), „Rada Ministrów przedkłada Sejmowi corocznie, w terminie do dnia 31 lipca, sprawozdanie z wykonywania ustawy oraz o skutkach jej stosowania”. Zgodnie z wykładnią celowościową, przepis ten należy rozumieć w sposób najbardziej oczywisty - sprawozdanie z wykonywania ustawy oraz o skutkach jej stosowania w danym roku (np. 2025) powinno zostać przedłożone Sejmowi RP w terminie do dnia 31 lipca roku następującego po tym roku (np. 31 lipca 2026 r.). W swoim pierwotnym brzmieniu art. 9 nie zobowiązywał Rady Ministrów do przedkładania corocznych sprawozdań. Dlatego już w marcu 1995 r. sejmowa Komisja Polityki Społecznej oraz Komisja Zdrowia przedstawiły projekt nowelizacji (druk Sejmu RP II kadencji nr 893) oraz jednorazowej uchwały (druk Sejmu RP II kadencji nr 896), które nakładałyby na rząd taki obowiązek, określając termin jego wykonania na 30 kwietnia. Wnioskodawcy argumentowali, że „poddany ocenie okres funkcjonowania ustawy był krótki, stąd też propozycja corocznych sprawozdań powinna zadowolić zarówno przeciwników, jak i zwolenników ustawy. W głosowaniu w komisjach inicjatywę tę poparli wszyscy posłowie. Dłuższa obserwacja realizacji ustawy pozwoli na podjęcie przez rząd, ale również i parlament, wielokierunkowych działań na rzecz prorodzinnej polityki państwa” (Krystyna Sienkiewicz, 29.03.1995, stenogram 46. posiedzenia Sejmu RP II kadencji, s. 67). Ostatecznie w toku postępowania ustawodawczego termin ten przedłużono do 30 czerwca (tamże, s. 71). Nowelizacja (Dz. U. 1995 nr 66 poz. 334) została przyjęta 30 marca 1995 r. z poparciem aż 336 posłów, przy sprzeciwie zaledwie jednego posła i 17 wstrzymujących się od głosu, a uchwała (M.P. 1995 nr 18 poz. 216) - z poparciem 341 posłów, przy sprzeciwie jednego i 10 wstrzymujących się. W 1996 roku okazało się, że i termin 30 czerwca jawił się ówczesnej Radzie Ministrów jako zbyt wczesny. „Tymczasem do dzisiaj Wysoka Izba nie otrzymała rządowego sprawozdania z realizacji ustawy w roku 1995, mimo że już na początku czerwca przedstawiciel ministerstwa zdrowia stwierdził, że to sprawozdanie prawie jest przygotowane i zostanie przesłane do Sejmu do końca czerwca” (Stanisław Kowolik, 28.08.1996, stenogram 87. posiedzenia Sejmu RP II kadencji, s. 113), „Wielka szkoda, że nie mamy jeszcze możliwości rozpatrywania sprawozdania rządu z 1995 r., chociaż mija już ósmy miesiąc roku 1996” (Joachim Czernek, 28.08.1996, stenogram 87. posiedzenia Sejmu RP II kadencji, s. 115). Przedstawiciel rządu argumentował jednak, że „ono jest, dwa tygodnie temu rząd je przyjął, była konferencja prasowa, liczby zostały podane” (Krzysztof Kuszewski, 28.08.1996, stenogram 87. posiedzenia Sejmu RP II kadencji, s. 133) - co jednak nadal oznaczało ponad miesiąc opóźnienia w stosunku do ustawowego terminu 30 czerwca. Ostatecznie 30 sierpnia 1996 r. przyjęto ustawę, która (oprócz znacznie bardziej istotnych regulacji, których sprzeczność z Konstytucją RP stwierdził Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 28 maja 1997 r., sygn. akt K 26/96) przesuwała termin z 30 czerwca na 31 lipca (Dz. U. 1996 nr 139 poz. 646). W głosowaniu przepadł wniosek mniejszości polegający na przesunięciu tego terminu jeszcze bardziej - do 30 września (stenogram 87. posiedzenia Sejmu RP II kadencji, s. 287). Zmiana ta weszła w życie 4 stycznia 1997 r. i od tamtej pory ten konkretny przepis nie był zmieniany. Tymczasem jednak, wbrew dosłownemu rozumieniu tego przepisu ustawowego, w ciągu ostatnich 30 lat wykształciła się odmienna praktyka - Rada Ministrów notorycznie przedkłada Sejmowi RP sprawozdania z opóźnieniem. Sprawozdanie za rok 1993 zostało przedłożone 21 kwietnia 1994 r. (druk Sejmu RP II kadencji nr 375), za rok 1994 - 1 grudnia 1995 r. (druk Sejmu RP II kadencji nr 1416), za rok 1995 - 28 sierpnia 1996 r. (druk Sejmu RP II kadencji nr 1873), za rok 1996 - nie figuruje na stronie internetowej Sejmu RP, za rok 1997 - 9 września 1998 r. (druk Sejmu RP III kadencji nr 592), za rok 1998 - 6 sierpnia 1999 r. (druk Sejmu RP III kadencji nr 1310), za rok 1999 - 9 sierpnia 2000 r. (druk Sejmu RP III kadencji nr 2136), za rok 2000 - 2 sierpnia 2001 r. (druk Sejmu RP III kadencji nr 3276), za rok 2001 - 31 lipca 2002 r. (druk Sejmu RP IV kadencji nr 808), za rok 2002 - 27 października 2003 r. (druk Sejmu RP IV kadencji nr 2164), za rok 2003 - 22 października 2004 r. (druk Sejmu RP IV kadencji nr 3395, druk Sejmu RP V kadencji nr 70), za rok 2004 - nie figuruje na stronie internetowej Sejmu RP (chociaż jest ono dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia), za rok 2005 - 23 listopada 2006 r. (druk Sejmu RP V kadencji nr 1174), za rok 2006 - 8 listopada 2007 r. (druk Sejmu RP VI kadencji nr 25), za rok 2007 - 13 stycznia 2009 r. (druk Sejmu RP VI kadencji nr 1606), za rok 2008 - 19 listopada 2009 r. (druk Sejmu RP VI kadencji nr 2524), za rok 2009 - 14 grudnia 2010 r. (druk Sejmu RP VI kadencji nr 3724), za rok 2010 - 20 października 2011 r. (druk Sejmu RP VI kadencji nr 4699), za rok 2011 - 30 listopada 2012 r. (druk Sejmu RP VII kadencji nr 970), za rok 2012 - 13 stycznia 2014 r. (druk Sejmu RP VII kadencji nr 2067), za rok 2013 – 15 lipca 2015 r. (druk Sejmu RP VII kadencji nr 3686), za rok 2014 - 21 marca 2016 r. (druk Sejmu RP VIII kadencji nr 373), za rok 2015 - 25 stycznia 2017 r. (druk Sejmu RP VIII kadencji nr 1253), za rok 2016 - 23 stycznia 2018 r. (druk Sejmu RP VIII kadencji nr 2238), za rok 2017 - 14 stycznia 2019 r. (druk Sejmu RP VIII kadencji nr 3185), za rok 2018 - 9 kwietnia 2020 r. (druk Sejmu RP IX kadencji nr 339), za rok 2019 - 15 czerwca 2021 r. (druk Sejmu RP IX kadencji nr 1332), za rok 2020 - 10 maja 2022 r. (druk Sejmu RP IX kadencji nr 2261), za rok 2021, za rok 2022 - 17 maja 2024 r. (druk Sejmu RP X kadencji nr 408), za rok 2023 - 19 września 2025 r. (druk Sejmu RP X kadencji nr 1777), za rok 2024 - 22 grudnia 2025 r. (druk Sejmu RP X kadencji nr 2133). Oznacza to, że na trzydzieści dwa przedłożone sprawozdania tylko dwa (za rok 1993 i za rok 2001) zostały przedłożone przez Radę Ministrów przed upływem terminu 31 lipca, który od 1997 r. jest terminem ustawowym. O ile jeszcze opóźnienie dotyczące przedkładania sprawozdań za lata 1995 oraz 1997-2000 było minimalne (były one przedkładane w sierpniu lub wrześniu roku następnego), a w 2001 opóźnienia udało się w ogóle uniknąć, o tyle dwadzieścia trzy kolejne sprawozdania (za lata od 2002 aż do 2024 włącznie) były już przedkładane znacznie później niż 31 lipca. Trzy (2002, 2003, 2010) zostały przedłożone w październiku roku następnego. Pięć (2005, 2006, 2008, 2011, 2021) - w listopadzie roku następnego. Dwa (2009, 2024) - w grudniu roku następnego. Pięć (2007, 2012, 2015, 2016, 2017) - w styczniu roku o dwa późniejszego. Jedno (2014) - w marcu roku o dwa późniejszego. Jedno (2018) - w kwietniu roku o dwa późniejszego. Dwa (2020, 2022) - w maju roku o dwa późniejszego. Jedno (2019) - w czerwcu roku o dwa późniejszego. Jedno (2013) - w lipcu roku o dwa późniejszego. Jedno (2023) - we wrześniu roku o dwa późniejszego. Terminy te wydają się zupełnie losowe i oderwane od jakiegokolwiek schematu. Co więcej, zgodnie z danymi dostępnymi na stronie internetowej Sejmu RP, dwa sprawozdania w ogóle nie zostały przedłożone Sejmowi RP przez Radę Ministrów - za rok 1996 oraz za rok 2004, przy czym brak sporządzenia jakiegokolwiek sprawozdania za rok 1996 został potwierdzony przez samego przedstawiciela Rady Ministrów („Brak sprawozdania Rady Ministrów z realizacji omawianej ustawy w roku 1996 utrudnił przygotowanie w sposób wyczerpujący przedkładanego dokumentu” - Kazimierz Kapera, 03.12.1998, stenogram 37. posiedzenia Sejmu RP III kadencji, s. 72), podczas gdy sprawozdanie za rok 2004, chociaż istnieje, to jednak nie w formie oficjalnego druku sejmowego, a jedynie w formie pliku PDF (datowanego na 4 maja 2006 r.) na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia pod adresem https://www.archiwum.mz.gov.pl/wp-content/uploads/2014/04/SRM-2004.pdf , co sugeruje, że również ono nie zostało przedłożone Sejmowi RP w przewidzianej prawem formie. Podczas minionych trzech dekad państwo polskie doświadczyło znaczącego rozwoju technologicznego, który teoretycznie powinien przyspieszać, a nie opóźniać, procedury sprawozdawcze. W związku z tym uporczywe, wielomiesięczne opóźnianie przez Radę Ministrów spełniania swojego ustawowego obowiązku, jakim jest przedkładanie Sejmowi RP sprawozdań (i to niezależnie od tego, czy w danej kadencji rząd tworzony jest przez partię nominalnie prawicową, czy nominalnie lewicową) jest zjawiskiem trudnym do zrozumienia. Na zjawisko to zwracał uwagę np. Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris we wrześniu 2021 r. ( https://ordoiuris.pl/informacje-prasowe/sejm-od-17-lat-zaniedbuje-opiniowanie-sprawozdan-z-wykonania-ustawy-aborcyjnej/ ), jednak ówczesny rząd nie odniósł się publicznie do tych uwag. W związku z powyższym, mając na uwadze konstytucyjną zasadę ochrony życia ludzkiego (art. 38 Konstytucji RP), w świetle dwóch dotychczasowych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dotyczących ochrony życia ludzkiego na prenatalnym etapie rozwoju (orzeczenie z dnia 28 maja 1997 r., sygn. akt K 26/96, wyrok z dnia 22 października 2020, sygn. akt K 1/20), niniejszym kieruję do Pana Premiera następujące pytania: Jakie są konkretne przyczyny dotychczasowych notorycznych, wielomiesięcznych opóźnień w spełnianiu przez Radę Ministrów swojego ustawowego obowiązku, jakim jest przedkładanie Sejmowi RP do 31 lipca następnego roku sprawozdań z wykonywania ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o skutkach jej stosowania? Jakie konkretnie działania zamierza Pan podjąć w celu wyeliminowania tych opóźnień? Czy sprawozdanie za rok 2025 zostanie przedłożone Sejmowi RP w ustawowym terminie, to jest do 31 lipca 2026 r.? Jeżeli nie, to jakie są konkretne przyczyny tegorocznego opóźnienia? Czy sprawa tych opóźnień była dotąd przedmiotem jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów? Czy w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów były podejmowane jakiekolwiek działania mające na celu wyeliminowanie tych opóźnień? Z wyrazami szacunku Karina Bosak Poseł na Sejm RP

Interpelacja w sprawie notorycznych opóźnień w przedkładaniu Sejmowi RP przez Radę Ministrów sprawozdań z wykonywania ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji