Interpelacja w sprawie poszanowania dla symboli religijnych w szkołach

Szanowny Panie Marszałku,

Ministerstwo Edukacji Narodowej podtrzymuje stanowisko przedstawione w odpowiedziach na wcześniejsze interpelacje dotyczące zdarzenia, które miało miejsce w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi im. Bohaterów Westerplatte w Kielnie. Stanowisko to pozostaje aktualne zarówno w zakresie oceny kompetencji organów administracji publicznej właściwych w sprawach oświaty, jak również obowiązujących przepisów prawa regulujących obecność symboli religijnych w szkołach publicznych.

Należy podkreślić, że zdarzenie, które miało miejsce w grudniu 2025 r. na terenie szkoły w Kielnie, było przedmiotem działań właściwych organów państwa, podejmowanych w granicach ustawowo określonych kompetencji. Czynności prowadzone przez Pomorskiego Kuratora Oświaty nie ograniczały się wyłącznie do oceny pojedynczego incydentu polegającego na zdjęciu symbolu religijnego z sali lekcyjnej, lecz obejmowały również ocenę działań dyrektora szkoły podjętych po zaistnieniu tego zdarzenia oraz wpływu całej sytuacji na funkcjonowanie społeczności szkolnej. W tym celu przeprowadzono kontrolę doraźną na podstawie art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, której zakres obejmował przestrzeganie statutu szkoły, praw dziecka i praw ucznia oraz sposób sprawowania nadzoru pedagogicznego przez dyrektora szkoły. Przedmiotem kontroli były również działania wyjaśniające podjęte przez dyrektora oraz organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów i ich rodziców.

Oznacza to, że ocena dokonana przez organ nadzoru pedagogicznego nie sprowadzała się wyłącznie do analizy samego zdarzenia z dnia 15 grudnia 2025 r., lecz obejmowała również sposób reagowania szkoły na zaistniałą sytuację, podejmowane działania naprawcze oraz wpływ całego zdarzenia na bezpieczeństwo, dobrostan i prawidłowe funkcjonowanie uczniów. Kurator oświaty wykonywał zatem swoje ustawowe zadania w sposób odpowiadający charakterowi sprawy oraz kompetencjom wynikającym z ustawy – Prawo oświatowe.

Celem nadzoru pedagogicznego jest ocena zgodności działalności szkoły z przepisami prawa, zapewnienie przestrzegania praw ucznia oraz wspieranie prawidłowego wykonywania przez szkołę zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Z tego względu przedmiotem działań Pomorskiego Kuratora Oświaty była ocena funkcjonowania szkoły po zaistnieniu zdarzenia, a nie rozstrzyganie kwestii światopoglądowych.

Ministerstwo Edukacji Narodowej podziela pogląd, że szkoła publiczna powinna być miejscem wzajemnego szacunku, dialogu oraz poszanowania godności każdego człowieka, niezależnie od wyznawanej religii, światopoglądu czy przekonań. Zasada ta wynika zarówno z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również z przepisów ustawy – Prawo oświatowe, której preambuła wskazuje, że nauczanie i wychowanie – respektując chrześcijański system wartości – opiera się na uniwersalnych zasadach etyki, przy jednoczesnym poszanowaniu wolności sumienia i religii oraz różnorodności światopoglądowej społeczeństwa.

W tym kontekście należy zauważyć, że obowiązujące przepisy prawa nie wymagają wydawania przez Ministra Edukacji dodatkowych wytycznych dotyczących obecności symboli religijnych w szkołach publicznych. Kwestia ta została uregulowana w § 12 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, zgodnie z którym w pomieszczeniach szkolnych może być umieszczony krzyż. Obowiązujące regulacje nie przewidują jednocześnie kompetencji Ministra Edukacji do wydawania wiążących wytycznych określających sposób umieszczania lub usuwania symboli religijnych w konkretnych szkołach. Ocena konkretnych zdarzeń następuje każdorazowo z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy oraz właściwości organów sprawujących nadzór pedagogiczny.

Odnosząc się do kwestii orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, należy wskazać, że Ministerstwo Edukacji Narodowej uwzględnia dorobek orzeczniczy sądów krajowych i międzynarodowych przy interpretacji obowiązujących przepisów prawa. Jednocześnie każde orzeczenie zapada w określonym stanie faktycznym oraz na tle konkretnego porządku prawnego. Z tego względu nie może ono automatycznie przesądzać sposobu rozstrzygania indywidualnych spraw prowadzonych przez organy administracji publicznej w Polsce. Ocena działań organów administracji oświatowej musi następować przede wszystkim na podstawie obowiązujących przepisów prawa krajowego oraz z uwzględnieniem kompetencji poszczególnych organów.

Nie można również podzielić poglądu, że działania organów administracji oświatowej zmierzały do ograniczenia prawa społeczności lokalnej do kształtowania własnej tożsamości kulturowej lub religijnej. Obowiązujący model ustrojowy systemu oświaty zakłada współdziałanie organów administracji rządowej, jednostek samorządu terytorialnego oraz społeczności szkolnej. Istotną rolę odgrywają w tym zakresie rada rodziców, rada pedagogiczna oraz samorząd uczniowski, które uczestniczą w podejmowaniu wielu decyzji dotyczących funkcjonowania szkoły. Jednocześnie organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania konstytucyjnych zasad równego traktowania, wolności sumienia i religii oraz bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych.

Ministerstwo Edukacji Narodowej konsekwentnie stoi na stanowisku, że szkoła powinna pozostawać miejscem dialogu, wzajemnego szacunku oraz współpracy całej społeczności szkolnej. W sytuacjach konfliktowych podstawowym zadaniem organów państwa jest przede wszystkim przywrócenie prawidłowego funkcjonowania szkoły, zapewnienie bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom oraz stworzenie warunków do prowadzenia działalności dydaktycznej i wychowawczej w atmosferze wzajemnego poszanowania. Z tego względu zarówno uczniowie, jak i nauczyciele oraz rodzice zostali objęci wsparciem, w tym pomocą psychologiczno-pedagogiczną, natomiast Pomorski Kurator Oświaty pozostawał w kontakcie z dyrektorem szkoły w celu monitorowania sytuacji społeczności szkolnej.

Ministerstwo Edukacji Narodowej nie prowadzi obecnie prac legislacyjnych ani działań zmierzających do zmiany obowiązujących regulacji dotyczących obecności symboli religijnych w szkołach publicznych. Dotychczasowe rozwiązania prawne są wystarczające do rozstrzygania spraw tego rodzaju, natomiast wszelkie indywidualne przypadki wymagają każdorazowo oceny z uwzględnieniem ich okoliczności faktycznych oraz obowiązujących przepisów prawa.

Jednocześnie doświadczenia wynikające z przedmiotowej sprawy potwierdzają znaczenie skutecznej współpracy pomiędzy dyrektorem szkoły, organem prowadzącym, kuratorem oświaty oraz rodzicami uczniów. Właściwe funkcjonowanie szkoły wymaga bowiem nie tylko przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, ale również prowadzenia dialogu i podejmowania działań sprzyjających budowaniu wzajemnego zaufania oraz poszanowania praw wszystkich członków społeczności szkolnej.

Z poważaniem

Barbara Nowacka
Minister Edukacji