Interpelacja #17849 - Interpelacja w sprawie zapewnienia uczniom głuchym dostępu do treści egzaminów zewnętrznych w polskim języku migowym

01Treść pytania

Pytanie posłów23 czerwca 2026

Interpelacja w sprawie zapewnienia uczniom głuchym dostępu do treści egzaminów zewnętrznych w polskim języku migowym Gdańsk, 25 maja 2026 r. Szanowna Pani Minister, zwracam się z interpelacją poselską w sprawie konieczności zmiany przepisów regulujących zasady dostosowania egzaminów zewnętrznych do potrzeb uczniów głuchych, w szczególności poprzez umożliwienie przedstawiania w polskim języku migowym treści poleceń i pytań egzaminacyjnych. Z przekazanych mi informacji wynika, że tłumacz PJM może być obecny podczas egzaminu wyłącznie w celu przekazywania informacji proceduralnych i organizacyjnych. Nie może natomiast przedstawić uczniowi w PJM treści poleceń ani pytań znajdujących się w arkuszu egzaminacyjnym. Stanowisko to jest trudne do zrozumienia, ponieważ ani uczniowie, ani rodzice nie oczekują, aby egzamin był zdawany w polskim języku migowym. Nie chodzi również o możliwość udzielania odpowiedzi w PJM ani o zmianę zakresu wiedzy i umiejętności podlegających ocenie. Odpowiedzi ucznia nadal pozostawałyby w języku polskim pisanym i byłyby oceniane na takich samych zasadach jak odpowiedzi pozostałych zdających. Oczekiwane dostosowanie polega wyłącznie na przedstawieniu w polskim języku migowym treści poleceń i pytań egzaminacyjnych, tak aby uczeń dokładnie rozumiał, na co ma odpowiedzieć. Tłumaczenie nie powinno obejmować wyjaśniania prawidłowego sposobu rozwiązania zadania, interpretowania jego treści ani udzielania uczniowi dodatkowych wskazówek. Jego celem byłoby jedynie zapewnienie uczniowi pełnego dostępu do informacji zawartych w arkuszu. Dla wielu osób głuchych polski język migowy jest pierwszym i naturalnym językiem, natomiast język polski, zwłaszcza w swojej bardziej złożonej formie pisanej, jest językiem drugim. Brak możliwości przedstawienia pytań w PJM może zatem powodować, że wynik egzaminu zależy nie tylko od wiedzy ucznia z danego przedmiotu, lecz także od jego zdolności do odczytania i zrozumienia treści sformułowanej w języku, który nie jest jego pierwszym językiem. W takiej sytuacji egzamin może nie sprawdzać rzeczywistej wiedzy i umiejętności ucznia. Może natomiast w nieproporcjonalnym stopniu sprawdzać jego znajomość języka polskiego jako języka drugiego. Dotyczy to również egzaminów z przedmiotów, których głównym celem nie jest ocena kompetencji językowych ucznia. Zapewnienie dostępu do treści pytań w PJM nie oznacza uprzywilejowania ucznia ani obniżenia wymagań egzaminacyjnych. Jest to forma usunięcia bariery komunikacyjnej, która pozwala uczniowi zapoznać się z pytaniem w języku dla niego w pełni zrozumiałym, a następnie samodzielnie przygotować odpowiedź w języku polskim pisanym. Obecne rozwiązania prowadzą do istotnej niespójności. Uczniom niewidomym i słabowidzącym zapewnia się dostosowanie formy arkuszy oraz możliwość odczytywania określonych treści, dzięki czemu mogą zapoznać się z pytaniami mimo istniejącej bariery. Uczniom głuchym nie zapewnia się natomiast porównywalnego dostępu do treści egzaminu w ich naturalnym języku, nawet jeżeli odpowiedzi nadal mają być formułowane w języku polskim. Zgodnie z art. 44zzr ust. 10 ustawy o systemie oświaty dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu powinno uwzględniać potrzeby edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne ucznia, a także minimalizować ograniczenia wynikające z jego niepełnosprawności. Regulacja ta powinna być stosowana w taki sposób, aby dostępność egzaminu miała charakter rzeczywisty, a nie jedynie formalny. Konieczne jest stworzenie jasnych przepisów, które zagwarantują uczniom głuchym możliwość zapoznania się z treścią poleceń i pytań egzaminacyjnych w PJM, przy jednoczesnym zachowaniu obowiązku samodzielnego udzielania odpowiedzi w formie wymaganej na danym egzaminie. Zwracam się zatem do Pani Minister z wnioskiem o podjęcie prac nad zmianą przepisów dotyczących organizacji i przeprowadzania egzaminów zewnętrznych. Zmiana powinna jednoznacznie dopuścić możliwość wiernego przedstawiania w polskim języku migowym treści poleceń i pytań egzaminacyjnych uczniom, dla których PJM jest podstawowym środkiem komunikowania się. W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania: Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu obecnych zasad na wyniki uczniów głuchych oraz na równość ich szans w porównaniu z pozostałymi zdającymi? Czy ministerstwo podejmie prace nad zmianą przepisów w celu umożliwienia przedstawiania w PJM treści poleceń i pytań podczas egzaminu ósmoklasisty oraz innych egzaminów zewnętrznych? Z wyrazami szacunku Jarosław Wałęsa Poseł na Sejm RP

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

Podsekretarz stanu Izabela Ziętka

Treść z PDF

8 lipca 2026

Odpowiedź na interpelację w sprawie zapewnienia uczniom głuchym dostępu do treści egzaminów zewnętrznych w polskim języku migowym Warszawa, 08-07-2026 Szanowny Panie Marszałku, uprzejmie informuję, iż zasady przeprowadzania egzaminów zewnętrznych regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty [1] , rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie egzaminu maturalnego [2] oraz rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 2 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty [3] . Zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty [4] zdający ze wskazanymi sposobami dostosowania warunków i formy przeprowadzania egzaminu maturalnego, może przystąpić do tego egzaminu w warunkach i formie dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności. Na podstawie art. 9a ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o systemie oświaty przygotowywanie i ustalanie materiałów egzaminacyjnych, w szczególności zadań i arkuszy egzaminacyjnych do przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego, egzaminu zawodowego oraz egzaminów eksternistycznych należy do zadań Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Przeprowadzeniem egzaminów zajmuje się 8 okręgowych komisji egzaminacyjnych. Zgodnie z art. 44zzr ust. 1 ustawy o systemie oświaty uczniowie oraz absolwenci posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność, w tym np. osoby niesłyszące i słabosłyszące, mogą przystąpić do egzaminu ósmoklasisty oraz egzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności, na podstawie tego orzeczenia. Dostosowanie formy egzaminów ósmoklasisty i maturalnego polega na przygotowaniu odrębnych arkuszy egzaminacyjnych dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności ucznia lub absolwenta niepełnosprawnego. Zakres możliwych dostosowań warunków przeprowadzania egzaminów, o których mowa powyżej, określa art. 44zzr ust. 10 ustawy o systemie oświaty, który przewiduje m.in. zapewnienie obecności i pomocy w czasie egzaminu specjalisty z zakresu danego rodzaju niepełnosprawności. W przypadku egzaminu zawodowego oraz egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie tożsame regulacje zawarte są w art. 44zzzf oraz art. 44zzzh ustawy o systemie oświaty, przy czym wskazać należy, że art. 44zzzf ust. 7 wskazuje dwie grupy zdających z niepełnosprawnościami, dla których opracowywane są arkusze w dostosowanej formie, tj. zdający niewidomi lub słabowidzący. Przepisy prawa oświatowego nie przewidują zatem opracowania odrębnej formy arkuszy egzaminacyjnych egzaminu zawodowego oraz egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie dla zdających niesłyszących lub słabosłyszących. Sposoby dostosowania warunków i form przeprowadzenia egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego wskazuje rada pedagogiczna. Szczegółowe informacje dotyczące możliwych sposobów dostosowania [5] form i warunków przeprowadzania egzaminów zewnętrznych są zawarte w publikowanym corocznie [6] Komunikacie dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej [7] . Komunikat taki jest ogłaszany do 20 sierpnia roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, w którym dany egzamin jest przeprowadzany. Szczegółowe informacje w zakresie egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego dotyczące zdających słabosłyszących i niesłyszących są dostępne w tym Komunikacie dla egzaminu ósmoklasisty w Tabeli 1.4. Zdający słabosłyszący. Zdający niesłyszący i dla egzaminu maturalnego w Tabeli 1.2. Zdający słabosłyszący i Tabeli 1.3. Zdający niesłyszący . W przypadku egzaminu ósmoklasisty Komunikat [8] przewiduje tożsame możliwe sposoby dostosowania dla uczniów niesłyszących oraz słabosłyszących. Są to: Arkusz dostosowany do ograniczeń w funkcjonowaniu ucznia niesłyszącego oraz słabosłyszącego, który uwzględnia: przedłużenie czasu, uprawnienie do nieprzenoszenia odpowiedzi na kartę odpowiedzi (tj. zaznaczanie odpowiedzi do zadań zamkniętych w zeszycie zadań egzaminacyjnych). Czas pracy zapisany na stronie tytułowej arkusza jest obowiązujący (nie wymaga przedłużenia). Do arkuszy z języków obcych nowożytnych nie jest dołączana płyta CD. 2. Zapewnienie w czasie egzaminu obecności surdopedagoga lub tłumacza języka migowego (może być członkiem zespołu nadzorującego), jeżeli jest to niezbędne dla uzyskania właściwego kontaktu z uczniem oraz/lub pomocy w obsłudze specjalistycznego sprzętu i środków dydaktycznych. 3. Przystąpienie do egzaminu w oddzielnej sali (zdający rozwiązuje zadania w arkuszu z danego języka obcego nowożytnego bez zadań sprawdzających rozumienie ze słuchu). Egzamin ósmoklasisty pełni dwie zasadnicze funkcje, tj.: Wskazuje poziom opanowania wiedzy określonej w podstawie programowej w zakresie obowiązkowych przedmiotów egzaminacyjnych i zapewnia uczniowi, jego rodzicom, nauczycielom oraz władzom oświatowym informację zwrotną na temat tego poziomu. Zastępuje egzamin wstępny do szkół ponadpodstawowych, które wykorzystują wyniki egzaminu ósmoklasisty z poszczególnych przedmiotów jako kryteria w procesie rekrutacji, jeżeli liczba kandydatów jest większa niż liczba wolnych miejsc w danej szkole. Dostosowanie warunków tego egzaminu, jak i innych egzaminów zewnętrznych, dla osób niesłyszących lub słabosłyszących w postaci pomocy nauczyciela wspomagającego, surdopedagoga, tłumacza języka migowego, tak jak w przypadku innych dostosowań, nie może dotyczyć merytorycznych aspektów egzaminu. Zgodnie bowiem z art. 44zzs ust. 5 ustawy o systemie oświaty przewodniczący zespołu egzaminacyjnego organizuje i nadzoruje przebieg egzaminu, w tym zapewnia warunki do samodzielnej pracy uczniów, co np. w przypadku tłumaczenia i zapisywania odpowiedzi tłumacza zamiast uczniów, nie jest możliwe. Zgodnie z art. 44zs ustawy o systemie oświaty egzamin ósmoklasisty jest przeprowadzany na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej [9] oraz sprawdza, w jakim stopniu uczeń spełnia te wymagania. Zakres wiadomości i umiejętności określony w podstawie programowej dotyczy wszystkich uczniów, w tym uczniów z niepełnosprawnościami. Przepisy prawa oświatowego nie przewidują zatem zastąpienia egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego, egzaminem z polskiego języka migowego (PJM), a taki byłby skutek dopuszczenia możliwości tłumaczenia pełnej treści arkusza egzaminacyjnego – poleceń, tekstów, zadań – na PJM. Każdy uczeń kończący szkołę podstawową, również uczeń z niepełnosprawnością, ma obowiązek opanować wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej, również umiejętności w zakresie języka polskiego oraz języka obcego nowożytnego. Podczas kształcenia, program nauczania musi zostać dostosowany do potrzeb m.in. ucznia z niepełnosprawnością. Zgodnie z art. 127 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [10] oraz § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym [11] uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych tego ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Dostosowanie nie może jednak – poza treściami fizycznie niemożliwymi do opanowania ze względu na daną niepełnosprawność – oznaczać redukcji pozostałych treści nauczania określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego, a jedynie dostosowanie tych treści w taki sposób, aby – pomimo ograniczeń wynikających z danej niepełnosprawności – były one zrozumiałe dla danego ucznia. Ponadto należy podkreślić, że w przypadku egzaminu ósmoklasisty uczeń może być zwolniony z tego egzaminu [12] . W przypadku egzaminu maturalnego Komunikat [13] przewiduje odrębny zakres dostosowań dla zdających niesłyszących oraz zdających słabosłyszących, przy czym rozróżnienie obu grup zdających, na podstawie konsultacji przeprowadzonych przez Centralną Komisję Egzaminacyjną (dalej także: CKE) przed rokiem 2002 z ekspertami z ośrodka w Kajetanach, czynione jest na podstawie opisu niepełnosprawności zawartego w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jako słabosłyszące traktowane są osoby mające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, w którym stwierdzono ubytek słuchu od 20 do 70 dB (dopuszcza się zamiennie słowne określenie stopnia niedosłuchu: „lekki” lub „umiarkowany”), natomiast jako niesłyszące traktowane są osoby mające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, w którym stwierdzono ubytek słuchu powyżej 70 dB (dopuszcza się zamiennie słowne określenie stopnia niedosłuchu: „znaczny” lub „głęboki”). Dostosowania przewidziane są zarówno dla części ustnej, jak i części pisemnej egzaminu maturalnego. W przypadku osób słabosłyszących w komunikacie przewidziane są następujące sposoby dostosowań: W przypadku części ustnej egzaminu maturalnego: korzystanie z urządzeń technicznych odpowiednich do wady słuchu; przedłużenie czasu: przeprowadzania egzaminu z języka polskiego , języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej lub języka regionalnego nie więcej niż o 15 minut i przeznaczenie go na przygotowanie do wypowiedzi i/lub egzamin (wypowiedź monologową oraz rozmowę z zespołem przedmiotowym); przeprowadzania egzaminu z języka obcego nowożytnego – nie więcej niż o 15 minut; zapewnienie w czasie przeprowadzania egzaminu obecności surdopedagoga, jeżeli jest to niezbędne dla uzyskania właściwego kontaktu ze zdającym i/lub pomocy w obsłudze specjalistycznego sprzętu i środków dydaktycznych; zastosowanie przekazanych przez okręgowe komisje egzaminacyjne zasad oceniania wypowiedzi uwzględniających ograniczenia w funkcjonowaniu zdającego słabosłyszącego. W przypadku części pisemnej egzaminu maturalnego: arkusze standardowe ze wszystkich przedmiotów (z wyjątkiem języków obcych nowożytnych) na poziomie podstawowym i rozszerzonym z dostosowaniem polegającym na przedłużeniu czasu trwania egzaminu z danego przedmiotu nie więcej niż o 30 minut; w przypadku języków obcych nowożytnych – wybór jednej z poniższych opcji: arkusze standardowe z języka obcego nowożytnego z możliwością korzystania z urządzeń technicznych odpowiednich do wady słuchu zdającego (słuchawki); W przypadku wyboru tej opcji zdającemu obligatoryjnie przyznawana jest płyta CD z dostosowanym nagraniem, tj. z wydłużonymi przerwami na zapoznanie się z zadaniami sprawdzającymi rozumienie ze słuchu i ich wykonanie. Czas trwania egzaminu w tym przypadku powinien być przedłużony o 30 minut (przedłużenie nie jest uwzględnione na stronie tytułowej arkusza, należy uwzględnić je na poziomie szkoły). Zgodnie z pkt 15, zdający przystępuje do egzaminu w oddzielnej sali, arkusze egzaminacyjne z języka obcego nowożytnego dostosowane do ograniczeń w funkcjonowaniu zdającego słabosłyszącego, na podstawie arkuszy standardowych (bez zadań sprawdzających rozumienie ze słuchu); Czas pracy zapisany na stronie tytułowej arkusza jest obowiązujący (nie wymaga przedłużenia). Dostosowanie 2b możliwe tylko wtedy, gdy wada słuchu znacznie utrudnia lub uniemożliwia zdającemu wykonanie zadań sprawdzających rozumienie ze słuchu; wówczas zdający przystępuje do egzaminu maturalnego w oddzielnej sali. zapewnienie w czasie przeprowadzania egzaminu obecności surdopedagoga (może być członkiem zespołu nadzorującego), jeżeli jest to niezbędne dla uzyskania właściwego kontaktu z zdającym i/lub pomocy w obsłudze specjalistycznego sprzętu i środków dydaktycznych. W przypadku osób niesłyszących w komunikacie przewidziane są następujące sposoby dostosowań: W przypadku części ustnej egzaminu maturalnego: odpowiednio do formuły egzaminu: zestawy zadań egzaminacyjnych (Formuła 2023) albo zadania egzaminacyjne (Formuła 2015) z języka polskiego , języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej, języka regionalnego dostosowane do ograniczeń w funkcjonowaniu zdającego niesłyszącego; zastosowanie przekazanych przez okręgowe komisje egzaminacyjne zasad oceniania wypowiedzi uwzględniających ograniczenia w funkcjonowaniu zdającego niesłyszącego; zdawanie egzaminu z języka polskiego w języku migowym; przygotowanie odpowiedzi na piśmie. Dostosowanie możliwe tylko wtedy, gdy zdający nie zna języka migowego. przedłużenie czasu przeprowadzania egzaminu z języka polskiego , języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej lub języka regionalnego nie więcej niż o 15 minut i przeznaczenie go na przygotowanie do wypowiedzi i/lub egzamin (wypowiedź monologową oraz rozmowę z zespołem przedmiotowym); zapewnienie w czasie przeprowadzania egzaminu obecności surdopedagoga lub tłumacza języka migowego, jeżeli jest to niezbędne dla uzyskania właściwego kontaktu ze zdającym i/lub pomocy w obsłudze specjalistycznego sprzętu i środków dydaktycznych. Specjalista ten nie może być członkiem zespołu przedmiotowego. W przypadku części pisemnej egzaminu maturalnego: arkusze egzaminacyjne dostosowane do ograniczeń w funkcjonowaniu zdającego niesłyszącego. Czas pracy zapisany na stronie tytułowej arkusza jest obowiązujący (nie wymaga przedłużenia). W przypadku egzaminu z języka obcego nowożytnego egzamin odbywa się w oddzielnej sali; zapewnienie w czasie przeprowadzania egzaminu obecności surdopedagoga lub tłumacza języka migowego (może być członkiem zespołu nadzorującego), jeżeli jest to niezbędne dla uzyskania właściwego kontaktu ze zdającym i/lub pomocy w obsłudze specjalistycznego sprzętu i środków dydaktycznych. W przypadku egzaminu zawodowego [14] oraz egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie komunikaty przewidują tożsame możliwe sposoby dostosowania dla zdających niesłyszących oraz słabosłyszących. Są to – zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami ustawy o systemie oświaty – wyłącznie dostosowania w zakresie warunków przeprowadzania egzaminu, zarówno w części pisemnej, jak i części praktycznej: W przypadku części pisemnej: przedłużenie czasu egzaminu nie więcej niż o 30 minut; zapewnienie obecności specjalisty – surdopedagoga albo tłumacza języka migowego; w przypadku części praktycznej: przedłużenie czasu egzaminu nie więcej niż o 30 minut; zapewnienie obecności specjalisty – surdopedagoga albo tłumacza języka migowego. Wszystkie wymienione wyżej sposoby dostosowania warunków i formy przeprowadzania egzaminów zostały omówione, skonsultowane oraz zmodyfikowane podczas spotkań przedstawicieli Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z przedstawicielami Polskiego Związku Głuchych. Efektem tych spotkań – poza uzgodnieniami dotyczącymi możliwych sposobów dostosowań warunków i form przeprowadzania egzaminów do potrzeb zdających słabosłyszących i niesłyszących, w tym m.in. możliwości dokonania przez osoby słabosłyszące, w przypadku egzaminów z języków obcych nowożytnych, wyboru pomiędzy arkuszami dla zdających bez niepełnosprawności oraz arkuszami dla zdających słabosłyszących – było również uzgodnienie listy ekspertów, specjalistów w zakresie nauczania osób niesłyszących oraz słabosłyszących danego przedmiotu, którzy mogliby współpracować z CKE podczas prac nad dostosowaniem arkuszy egzaminacyjnych przeznaczonych na – obowiązujący wówczas – sprawdzian i egzamin gimnazjalny oraz egzamin maturalny. Centralna Komisja Egzaminacyjna podjęła wówczas współpracę z wieloma ekspertami wskazanymi przez Polski Związek Głuchych. W wielu przypadkach współpraca ta trwa do dziś, a rozwiązania przyjęte np. w egzaminie gimnazjalnym zostały wdrożone w egzaminie ósmoklasisty. Należy podkreślić, że każdy arkusz egzaminacyjny przeznaczony dla zdających niesłyszących lub słabosłyszących jest opracowywany przez specjalistę z zakresu tej niepełnosprawności. Eksperci Centralnej Komisji Egzaminacyjnej odpowiedzialni za egzamin z danego przedmiotu w żadnym stopniu nie ingerują w merytoryczne dostosowania zaproponowane przez specjalistę opracowującego arkusz dla zdających niesłyszących lub słabosłyszących. Ponieważ forma arkusza jest już sama w sobie dostosowana do ograniczeń w funkcjonowaniu zdającego niesłyszącego, podczas egzaminu nie można w języku migowym przekazywać treści tekstów lub zadań egzaminacyjnych. Możliwe sposoby dostosowania warunków przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego do potrzeb zdających niesłyszących nie wykluczają zapewnienia tłumaczenia na język migowy, jednak – zważywszy na wskazane wyżej ustawowe zobowiązanie do sprawdzania wiadomości i umiejętności określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego – tłumaczenie na język migowy może dotyczyć procedur uczestniczenia w egzaminie oraz ewentualnie poleceń zawartych w arkuszu egzaminacyjnych w zakresie instrukcji jego uzupełniania, w tym np. sposobu zaznaczania odpowiedzi. Zgodnie z przepisami prawa oświatowego w czasie trwania egzaminu ósmoklasisty, części pisemnej egzaminu maturalnego oraz części pisemnej i praktycznej egzaminów z zakresu kształcenia zawodowego zdającym nie udziela się żadnych wyjaśnień dotyczących zadań egzaminacyjnych, ani się ich nie komentuje. Podczas egzaminu nie można w języku migowym przekazywać treści tekstów lub zadań egzaminacyjnych, które zostały już – o czym była mowa powyżej – dostosowane do potrzeb danej grupy zdających z niepełnosprawnościami przez specjalistów opracowujących dany arkusz. Ponadto należy wziąć pod uwagę, że Komunikaty o sposobie dostosowania egzaminów do potrzeb zdających z niepełnosprawnościami nie są w stanie przewidzieć i określić wszystkich możliwych sposobów dostosowań. Stąd też w ustawie o systemie oświaty od lat funkcjonują przepisy [15] , na podstawie których – w szczególnych przypadkach losowych lub zdrowotnych – dyrektor szkoły, na wniosek rady pedagogicznej, może wystąpić do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej z wnioskiem o wyrażenie zgody na przystąpienie przez danego zdającego do egzaminu w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych, nieujętych w komunikacie, o którym mowa w art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret trzecie ustawy o systemie oświaty. Jeżeli w procesie kształcenia dany uczeń korzystał ze zindywidualizowanego, alternatywnego sposobu komunikacji, jest oczywiste, że powinien z tego sposobu korzystać również podczas egzaminu, z zastrzeżeniem, że alternatywny sposób komunikacji nie może obejmować treści arkusza już dostosowanych do ograniczeń w funkcjonowaniu danego zdającego. Rokrocznie z opisanej wyżej możliwości korzystają dziesiątki zdających. Zakres dostosowań indywidualnych jest ogromny, obejmuje zarówno formę egzaminu (np. arkusz przygotowywany dla konkretnego ucznia, zgodnie z wytycznymi ujętymi w orzeczeniu lub opinii, niejednokrotnie w konsultacji z członkami rady pedagogicznej), jak i warunki przeprowadzania egzaminu (np. przeprowadzenie egzaminu w domu ucznia z czterokończynowym porażeniem spastycznym, z zadaniami wyświetlanymi na suficie za pomocą rzutnika). Zakres możliwych dostosowań jest zatem znaczący, choć należy mieć świadomość, że dostosowanie formy lub warunków przeprowadzania egzaminu nie może doprowadzić do sytuacji, w której grupa korzystająca z danego dostosowania byłaby w jakimkolwiek stopniu uprzywilejowana względem grupy lub grup zdających niekorzystających z określonych dostosowań. Należy również mieć świadomość, że zadania w każdym arkuszu egzaminacyjnym sprawdzają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego, wydanej w formie stosownego rozporządzenia ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Podstawa programowa nie różnicuje wymagań – ani w zakresie wiadomości, ani w zakresie umiejętności – względem różnych grup uczniów. Oznacza to, że żaden arkusz egzaminacyjny z jakiegokolwiek przedmiotu nie może eliminować treści nauczania określonych w wymaganiach ogólnych lub szczegółowych, niezależnie od tego, w jaki sposób ich poziom trudności lub abstrakcyjności ocenia dany nauczyciel lub dyrektor szkoły. Centralna Komisja Egzaminacyjna nie ma uprawnień do redukowania treści podstawy programowej; może jedynie treści te sprawdzać za pomocą zadań dostosowanych w zakresie np. technicznym, redakcyjnym, a w niektórych przypadkach – również językowym (choć jest to często niezmiernie trudne, chociażby w przypadku języka polskiego). Zdający niesłyszący oraz słabosłyszący – jako grupa – osiągają nieco niższe wyniki średnie niż grupa zdających bez niepełnosprawności. W tabelach poniżej zestawiono wyniki średnie uzyskane przez zdających bez niepełnosprawności oraz zdających niesłyszących i słabosłyszących z wybranych przedmiotów egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego w latach 2023-2025. Egzamin w 2023 r. Przedmiot Liczba zdających oraz średni wynik osiągnięty przez zdających bez niepełnosprawności oraz odsetek sukcesów (maj) Liczba zdających oraz średni wynik osiągnięty przez zdających niesłyszących oraz odsetek sukcesów (maj) Liczba zdających oraz średni wynik osiągnięty przez zdających słabosłyszących oraz odsetek sukcesów (maj) Egzamin język polski 473 641 1 618 ósmoklasisty 66% 57% matematyka 473 583 1 620 53% 44% język angielski 469 270 1 595 66% 68% Egzamin język polski, 151 727 51 267 maturalny poziom 66% 57% 62% (Formuła podstawowy 98% 84% 95% 2023) matematyka, 151 708 50 269 poziom 71% 62% 65% podstawowy 94% 58% 87% język angielski, 147 877 110 213 poziom 85% 59% 74% podstawowy 98% 82% 91% Egzamin w 2024 r. Przedmiot Liczba zdających oraz średni wynik osiągnięty przez zdających bez niepełnosprawności oraz odsetek sukcesów (maj) Liczba zdających oraz średni wynik osiągnięty przez zdających niesłyszących oraz odsetek sukcesów (maj) Liczba zdających oraz średni wynik osiągnięty przez zdających słabosłyszących oraz odsetek sukcesów (maj) Egzamin język polski 189 990 993 ósmoklasisty 61% 55% matematyka 189 964 984 52% 42% język angielski 191 808 979 66% 68% Egzamin język polski, 248 060 102 515 maturalny poziom 61% 52% 58% (Formuła podstawowy 95% 82% 92% 2023) matematyka, 247 961 102 518 poziom 63% 48% 58% podstawowy 89% 67% 81% język angielski, 242 134 101 372 poziom 78% 63% 70% podstawowy 96% 77% 91% Egzamin w 2025 r. Przedmiot Liczba zdających oraz średni wynik osiągnięty przez zdających bez niepełnosprawności oraz odsetek sukcesów (maj) Liczba zdających oraz średni wynik osiągnięty przez zdających niesłyszących oraz odsetek sukcesów (maj) Liczba zdających oraz średni wynik osiągnięty przez zdających słabosłyszących oraz odsetek sukcesów (maj) Egzamin język polski 327 403 1 309 ósmoklasisty 64% 60% matematyka 327 487 1 307 50% 37% język angielski 326 932 1 300 70% 72% Egzamin język polski, 258 433 82 602 maturalny poziom 59% 55% 54% (Formuła podstawowy 94% 84% 89% 2023) matematyka, 258 368 82 600 poziom 61% 52% 54% podstawowy 85% 73% 79% język angielski, 252 936 81 414 poziom 78% 73% 70% podstawowy 93% 89% 86% Ponadto uprzejmie informuję, że od 2014 r. do Centralnej Komisji Egzaminacyjnej wpłynęła tylko jedna skarga (w grudniu 2025 r.), w której nadawca wskazywał na niewystarczający zakres dostosowań w przypadku arkuszy egzaminacyjnych dla osób z omawianymi niepełnosprawnościami. W związku z powyższym, w ocenie Ministerstwa Edukacji Narodowej rozwiązania dotyczące dostosowań na egzaminach zewnętrznych dla zdających słabosłyszących lub niesłyszących są wystarczające i nie wymagają zmiany – zarówno w zakresie prawa oświatowego, jak i regulacji określonych w Komunikacie dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Izabela Ziętka Podsekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 881, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 302, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2022 r. poz. 1636, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2025 r. poz. 881, z późn. zm. [5] O których mowa w art. 44zzr ustawy o systemie oświaty. [6] Zgodnie z art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret trzecie ustawy o systemie oświaty. [7] Dostępnym pod adresem: www.cke.edu.pl . Np. Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 20 sierpnia 2025 r. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w roku szkolnym 2025/2026 (https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2023/komunikaty/2026/komunikaty/20251010%20EM%20Komunikat%20o%20dostosowaniach%202026_aktualizacja.pdf) [8] Dostępny m.in. na stronie: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_OSMOKLASISTY/2026/komunikaty/20251010%20E8%20Komunikat%20o%20dostosowaniach%202026_aktualizacja-1.pdf [9] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 996). [10] Dz. U. z 2026 r. poz. 820 [11] Dz. U. z 2020 r. poz. 1309 [12] Zgodnie z art. 44zz ustawy o systemie oświaty. [13] Dostępny m.in. na stronie https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2023/komunikaty/2026/komunikaty/20251010%20EM%20Komunikat%20o%20dostosowaniach%202026_aktualizacja.pdf [14] https://cke.gov.pl/images/_KOMUNIKATY/8.%202026_Dostosowania-PP2019_2025.pdf [15] Art. 44zzr ust. 17 oraz art. 44zzzf ust. 15 ustawy o systemie oświaty.

03Powiązane

Inne pytania: Jarosław Wałęsa

Wszystkie pytania nadawcy

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji