Interpelacja #2631 - Zapytanie w sprawie programu "Mała szkoła"

01Treść pytania

Pytanie posłów1 sierpnia 2025

Zapytanie w sprawie programu "Mała szkoła" Szanowna Pani Minister, edukacja na obszarach wiejskich i w mniejszych miejscowościach od lat zmaga się z poważnymi wyzwaniami, takimi jak spadająca liczba uczniów, trudności w utrzymaniu kadry nauczycielskiej, brak środków na remonty i modernizacje oraz poczucie marginalizacji w stosunku do większych ośrodków miejskich. W tej sytuacji szkoły podstawowe pełnią nie tylko rolę placówek edukacyjnych, ale także kluczowych ośrodków życia społecznego i kulturalnego - często są jedynym miejscem integrującym lokalną społeczność. Odpowiedzią na problemy szkół w mniejszych miejscowościach może być program „Mała szkoła - wsparcie publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego”, którego celem jest dofinansowanie inwestycji w takich placówkach. Program wychodzi naprzeciw oczekiwaniom wielu gmin i rodziców, odpowiadając na ich potrzeby zarówno w kontekście kwestii organizacyjnych i infrastrukturalnych, jak i uwzględniając szerszy kontekst funkcjonowania placówek w środowisku lokalnym. To szansa nie tylko na to, aby małe szkoły nie były zamykane, ale dodatkowo rozwijały się w kierunku pełnienia dodatkowych funkcji społecznych. Środki publiczne muszą być wydawane w sposób nie tylko efektywny i zgodny z procedurami, ale także przemyślany w kontekście jakości edukacji, wyrównywania szans i wspierania lokalnych społeczności. W związku z tym prosimy o odpowiedź na poniższe pytania: W jaki sposób program „Mała szkoła” będzie koordynowany z innymi programami rządowymi, np. dotyczącymi cyfryzacji szkół, rozwoju transportu publicznego czy rozwoju kompetencji przyszłości, aby stworzyć spójny system wsparcia dla obszarów wiejskich? Czy rozważane są dodatkowe instrumenty wsparcia dla szkół, które poza infrastrukturą borykają się także z problemami kadrowymi lub społecznymi? Czy analizowane są możliwości rozszerzenia wsparcia również na działania integrujące szkołę z lokalną społecznością, takie jak świetlice środowiskowe, biblioteki czy zajęcia pozalekcyjne? Z poważaniem

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer

Treść z PDF

21 sierpnia 2025

Odpowiedź na zapytanie w sprawie programu "Mała szkoła" Warszawa, 21-08-2025 Szanowni Panie i Panowie Posłowie, odpowiadając na zapytanie poselskie w sprawie programu "Mała Szkoła", uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [1] organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów szkolnych i zadań inwestycyjnych w tym zakresie. Jak stanowi art. 90x ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty [2] , w celu realizacji polityki oświatowej państwa minister właściwy do spraw oświaty i wychowania może ustanowić programy inwestycyjne. W przypadku ustanowienia programu inwestycyjnego minister właściwy do spraw oświaty i wychowania ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej komunikat o ustanowieniu programu inwestycyjnego i naborze wniosków. W obecnym roku budżetowym Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło dwa programy dotacyjne: 1. Komunikatem Ministra Edukacji z dnia 5 maja 2025 r., zmienionym Komunikatem Ministra Edukacji z 23 maja 2025 r., został uruchomiony pilotażowy program inwestycyjny pn. „Mała szkoła – wsparcie publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego“, zwany dalej „Mała szkoła“. Nabór wniosków zakończył się 30 maja 2025 r.; 2. Komunikatem Ministra Edukacji z dnia 4 czerwca 2025 r. został uruchomiony kolejny program inwestycyjny pn. „Mała szkoła – wsparcie publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego na BIS“, zwany dalej „Mała szkoła na BIS“. Nabór wniosków zakończył się 30 czerwca 2025 r.; Przedmiotem ww. programów jest: 1. wsparcie trwających inwestycji, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego prowadzące szkoły podstawowe dla dzieci i młodzieży, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2024 poz. 737, 854, 1562, 1635 i 1933), z wyłączeniem szkół podstawowych specjalnych, szkół mistrzostwa sportowego, szkół artystycznych oraz szkół przy zakładach karnych, szkół w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich; 2. wsparcie gmin w dobie postępujących procesów demograficznych wpływających na publiczne szkoły podstawowe na wsi i w małych miastach, w szczególności na liczbę tych szkół, przez utrzymanie ich funkcjonowania, oferując przy tym właściwy poziom nauczania w bliskości domów rodzinnych dzieci realizujących obowiązek szkolny, w szczególności uczęszczających do klas I-III szkoły podstawowej. Cele programu są spójne ze zmianami w strukturze szkół w Polsce oraz planowanymi działaniami resortu wspierającymi funkcjonowanie małych szkół, które były prezentowane na posiedzeniach sejmowej Komisji Edukacji i Nauki. W ramach ww. programów udziela się dotacji celowej na dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji związanej z: 1. budową obiektu szkolnego; 2. dostosowaniem obiektu szkolnego; 3. zakupem wyposażenia szkolnego. Do udziału w ww. programach uprawnione były wyłącznie: 1. gminy prowadzące jednostki systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a ustawy – Prawo oświatowe, w których na dzień uruchomienia programu inwestycyjnego liczba uczniów nie przekracza 70 – w przypadku Programu „Mała Szkoła“; albo liczba uczniów nie przekracza 96 – w przypadku Programu „Mała Szkoła na BIS“; 2. gminy, których wskaźnik zamożności, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. 2024 poz. 1572 i 1717) wynosi maksymalnie 4800,00 zł na dzień uruchomienia programu inwestycyjnego, – zwane dalej „wnioskodawcami“, które spełniają łącznie obydwa warunki. Wsparcie organów prowadzących szkoły podstawowe, o małej liczbie uczniów, zawsze było ważne zarówno dla ministra edukacji narodowej, jak i całej Rady Ministrów. W skali kraju wysokość dodatkowych środków w latach 2024-2025 w ramach subwencji/potrzeb oświatowych naliczonych za pomocą wagi dla małych szkół (waga P4) wyniosła 0,8 mld zł. Duże środki naliczane są w ramach potrzeb oświatowych dla uczniów szkół położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5 tys. mieszkańców. Tak zwaną wagą wiejską w ramach subwencji/potrzeb oświatowych (P1 i P2) w latach 2024-2025 naliczono ok. 9,6 mld zł. Dodatkowo dla dzieci objętych edukacją przedszkolną w placówkach zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców naliczono w latach 2024-2025 dodatkową kwotę subwencji/potrzeb oświatowych w łącznej wysokości ok. 0,9 mld zł. W algorytmie podziału potrzeb oświatowych jest jeszcze inne rozwiązanie sprzyjające między innymi samorządom prowadzącym małe szkoły. Mechanizm połączenia wskaźnika „zamożności“ ustalanego na podstawie dochodów podatkowych i wskaźnika określającego wielkość szkoły dla dzieci i młodzieży (dodatkowe środki otrzymują mniej zamożne samorządy z małymi szkołami). W subwencji/potrzebach oświatowych na lata 2024-2025 wagą w tym zakresie naliczono środki w wysokości 2,5 mld zł. W rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 28 lipca 2025 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026 (Dz. U. 2025 poz. 1032) zwiększono wartość wagi P3 (waga z uwzględnieniem zamożności JST i wielkości szkoły) z wartości 0,4 do wartości 0,5, tj. o 25%. Celem tej zmiany jest dalsze wzmocnienie wsparcia szkół w zależności od zamożności JST i wielkości szkoły. Szacuje się, że zmiana spowoduje naliczenie wyższych środków w ramach kwot potrzeb oświatowych w kwocie ok. 0,3 mld zł. Ponadto informuję, że do konsultacji publicznych trafił projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz innych ustaw (UD244). Projekt zawiera przede wszystkim opis rozwiązań oczekiwanych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST) mierzące się ze zmianami demograficznymi w szkołach. Elastyczność proponowanych rozwiązań powoduje, że będą one mogły stanowić alternatywę w stosunku do likwidacji małych szkół podstawowych. Projekt ustawy zawiera m.in. rozwiązania uwzględniające potrzebę rozwoju szkół jako centrów życia społecznego, zróżnicowane potrzeby edukacyjne i społeczne środowiska lokalnego. Szkoły podstawowe, zwłaszcza te na terenach wiejskich, od wielu pokoleń są postrzegane jako ośrodki życia społeczno-kulturalnego. Przygotowywany projekt ustawy pozwala na wzmocnienie tej dotąd nieuregulowanej ustawowo roli szkoły, dając jednocześnie możliwość poszerzenia przez jednostki samorządu terytorialnego oferty wsparcia skierowanej do swoich mieszkańców. Infrastruktura pustoszejącej z powodu niżu demograficznego szkoły może więc być szansą na zaspokojenie potrzeb rodziców powracających na rynek pracy przez zapewnienie w siedzibie szkoły opieki żłobkowej oraz umożliwienie korzystania z wychowania przedszkolnego. Szkoła, oczywiście przy zachowaniu wszelkich zasad związanych z bezpieczeństwem uczniów, może być również miejscem realizacji polityki senioralnej organu prowadzącego szkołę oraz pobudzania i rozwijania aktywności obywatelskiej. Proponowane rozwiązania mają wspomóc w tym zakresie jednostki samorządu terytorialnego odczuwające skutki niżu demograficznego. Jak wspomniano wyżej, celem projektu jest wprowadzenie szeregu regulacji stanowiących alternatywę w stosunku do likwidacji małej szkoły podstawowej. Daje on gminom możliwość z jednej strony zagwarantowania młodszym dzieciom edukacji w klasach I-III w szkole jak najbliżej rodzinnego domu, nawet w sytuacji bardzo małej liczby uczniów. Z drugiej strony pozwala na zapewnienie uczniom klas IV-VIII odpowiedniej jakości edukacji w szkole zatrudniającej wysoko wykwalifikowanych nauczycieli nauczających w dobrze wyposażonych pracowniach przedmiotowych. Proponowane rozwiązania są też korzystne dla grupy nauczycieli, którzy obecnie są zatrudniani w wielu szkołach, prowadzących po kilka zajęć tygodniowo w każdej z nich. Zatrudnienie nauczyciela na pełen etat w jednej szkole nie tylko pozwala na pełniejsze wykorzystanie jego potencjału dla dobra uczniów, ale daje także szanse na pełne korzystanie z przywilejów, takich jak możliwość: zatrudnienia na podstawie mianowania, przejścia w stan nieczynny, skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia lub płatnego urlopu dla dalszego kształcenia albo bezpłatnego urlopu dla celów naukowych, oświatowych, artystycznych albo z innych ważnych przyczyn. Dodatkowe środki, o które jednostki samorządu terytorialnego mogą się ubiegać m.in. w celu realizacji zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej. Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w poz. 45 pn. środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami. Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej prezesowi Rady Ministrów za pośrednictwem szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej – jednostki samorządu terytorialnego wnioskują za pośrednictwem wojewody. Jednocześnie należy zauważyć, że wszelkie działania zmierzające do wsparcia polskich szkół w zakresie cyfryzacji edukacji są realizowane zgodnie z opracowaną w Ministerstwie Edukacji Narodowej Polityką Cyfrowej Transformacji Edukacji (dalej – PCTE) przyjętą uchwałą nr 98 Rady Ministrów w dniu 12 września 2024 r. [3] Jest to dokument strategiczny, który wskazuje nie tylko cele, jakie chcemy osiągnąć, tworząc cyfrowy ekosystem dla edukacji, ale i narzędzia do ich realizacji. PCTE zakłada wiele przedsięwzięć dotyczących m.in. kształcenia i doskonalenia nauczycieli, zapewnienia uczniom i nauczycielom odpowiedniego sprzętu oraz dostępu do szybkiego i bezpiecznego Internetu, jak i powołania w szkołach koordynatorów cyfrowej edukacji, których głównym zadaniem będzie wsparcie innych nauczycieli w skutecznym wdrażaniu nowoczesnych technologii w proces kształcenia. Dzięki wysiłkom rządu udało się uruchomić znaczne środki na inwestycje przewidziane w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności [4] (dalej – KPO). Ponadto w 2024 r. minister edukacji pozyskała w ramach rewizji KPO dodatkowe środki (ok. 40 mln euro) na wsparcie dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej (klasy I-III). W efekcie MEN, we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji, realizuje w latach 2025-2026 szeroki program wsparcia w zakresie doposażenia szkół w nowoczesne technologie. Informacja na temat tego programu, wraz z listami objętych wsparciem szkół, jest dostępna na stronie MEN pod adresem: https://www.gov.pl/web/edukacja/wyposazenie-dla-szkol-do-nauki-zdalnej-oraz-pracowni-ai-i-stem Inwestycjom polegającym na zakupie i dostarczeniu do szkół sprzętu komputerowego oraz modernizacji szkolnej sieci LAN, finansowanych w ramach KPO, towarzyszą też m.in. szkolenia nauczycieli, rozwijanie oferty bezpłatnych cyfrowych materiałów edukacyjnych czy poszerzanie usług cyfrowych wspierających procesy edukacyjne. Wybrane działania obrazuje poniższa tabela: Nazwa działania Skrócony opis Szacowany budżet/źródło finansowania Internet infrastruktura sieciowa w szkołach Wsparcie w zakresie podnoszenia jakości wewnątrzszkolnych sieci LAN dla 30 000 sal lekcyjnych KPO – ok. 430 mln zł Sprzęt dla szkół (w tym komputery przenośne dla uczniów) i wsparcie dla nauczycieli 1. Co najmniej 553 336 bonów dla nauczycieli na zakup komputera przenośnego i co najmniej 735 000 szt. laptopów, laptopów przeglądarkowych i tabletów dla szkół do dyspozycji uczniów 2. Wyposażenie sal lekcyjnych w 100 000 zestawów do prowadzenia nauczania w sposób zdalny oraz doposażanie szkół podstawowych i ponadpodstawowych w pracownie STEM i AI – łącznie 16 000 pracowni KPO – ok. 4,6 mld zł Rozwój cyfrowych umiejętności nauczycieli Szkolenia dla nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych na poziomie zaawansowanym, w tym szkolenia dla koordynatorów cyfrowych i szkolenia z AI (łącznie ponad 86 tys. przeszkolonych nauczycieli) Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (dalej – FERS) – ok. 91 mln zł Bezpłatne cyfrowe materiały edukacyjne Rozwijanie oferty bezpłatnych cyfrowych materiałów edukacyjnych dla uczniów i nauczycieli, udostępnianych na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (www.zpe.gov.pl) FERS – ok. 350 mln zł E-narzędzia, platformy edukacyjne Rozwijanie oferty bezpłatnych platform i narzędzi edukacyjnych do użytku przez szkoły/uczniów/nauczycieli, w tym: Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej, platformy wspierającej prowadzenie oceny funkcjonalnej w systemie oświaty oraz wsparcie edukacyjno-specjalistyczne, portalu doradztwa zawodowego, narzędzi informatycznych wspierających cyfryzację procesów edukacyjnych, egzaminów zewnętrznych, dostęp do danych oświatowych FERS – ok. 150 mln zł mLegitymacje dla ucznia i nauczyciela Udostępnienie dla uczniów i dla nauczycieli usługi umożliwiającej korzystanie w aplikacji mObywatel z cyfrowych wersji legitymacji szkolnych i nauczycielskich Budżet państwa AI w edukacji Projekt zeszyt.online realizowany przez MEN we współpracy z Politechniką Warszawską – wspieranie nauczania matematyki z wykorzystaniem narzędzi opartych na AI Projekt realizowany przez Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB) – wspieranie nauczania przedmiotów ścisłych z wykorzystaniem narzędzi opartych na AI Projekt zeszyt online – koszt 6 mln zł – budżet państwa Projekt IBE-PIB – koszt 34 mln zł – FERS Warto podkreślić, że 1 sierpnia br. ruszyła III edycja programu „ Laptop dla nauczyciela “, dzięki której wszyscy dotychczas uprawnieni nauczyciele, wychowawcy oraz inni pracownicy pedagogiczni, którzy nie zostali zgłoszeni w poprzednich edycjach, mogą ponownie, w okresie od 1 sierpnia do 1 września br., złożyć wniosek o przyznanie bonu o wartości 2,5 tys. zł na zakup laptopa – informacje o tym programie są dostępne na stronie MEN pod adresem: https://www.gov.pl/web/edukacja/bon-na-laptop-dla-nauczyciela-iii-edycja Minister edukacji udostępnia również uczniom i nauczycielom Zintegrowaną Platformę Edukacyjną – bezpłatne narzędzie informatyczne, z którego mogą korzystać nauczyciele do prowadzenia zajęć i realizacji projektów edukacyjnych oraz uczniowie do samodzielnej nauki lub poszerzania swojej wiedzy. Zintegrowana Platforma Edukacyjna to również miejsce, w którym minister edukacji udostępnia szkołom bezpłatne, cyfrowe materiały edukacyjne, umożliwiające realizację podstawy programowej dla obowiązkowych zajęć edukacyjnych na wszystkich etapach edukacji. Dzięki aktywności MEN dostawca CANVA udostępnił nieodpłatnie uczniom i nauczycielom przez ZPE oprogramowanie do projektowania graficznego online [5] oraz innym instytucjom systemu oświaty spoza ZPE, takim jak: placówki doskonalenia nauczycieli, biblioteki pedagogiczne, poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Na potrzeby inwestycji realizowanych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) opracowało ramy dystrybucji określające procedury dystrybucji urządzeń teleinformatycznych oraz udostępniania infrastruktury szkołom oraz innym placówkom oświatowym [6] . Dokument ten określa kryteria doboru szkół, które zostaną objęte wsparciem w postaci sprzętu ICT i sieci Internet. Założeniem wspólnym dla tych działań był sprawiedliwy, przejrzysty i uzgodniony z instytucjami samorządowymi na szczeblu lokalnym sposób doboru szkół publicznych z uwzględnieniem różnic demograficznych oraz podziału terytorialnego. Selekcja szkół odbywa się na podstawie różnych kryteriów, mających na celu uwzględnienie różnic demograficznych, ekonomicznych oraz dostępności infrastruktury w regionach. Kryteria obejmują: demograficzne i ekonomiczne wskaźniki powiatów, takie jak: dochody na mieszkańca, stopa bezrobocia, zasięg korzystania z pomocy społecznej, oraz wydatki na edukację. Równocześnie informuję, że zarówno PCTE, jak i inne planowane działania MEN są konsultowane wewnętrznie ze wszystkimi komórkami organizacyjnymi resortu. Konsultowanie planowanych rozwiązań, zbieranie opinii, uwag i pomysłów pozwala na wypracowanie najlepszych rozwiązań i uspójnienie działań. Proces konsultacji pozwala także na konfrontowanie planowanych przedsięwzięć z innymi obowiązującymi już rozwiązaniami oraz na wypracowanie wspólnego stanowiska, dzięki czemu podejmowane przez MEN działania są kompatybilne i wzajemnie współgrają ze sobą. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] (Dz. U. 2025 poz. 1043); [2] (Dz. U. 2025 poz. 881); [3] (M.P. 2024 poz. 812) [4] Dokument programowy UE sporządzony na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz. U. UE L 57 z 18.2.2021) oraz odpowiednie wytyczne KE [5] https://zpe.gov.pl/a/canva-materialy-instrukcje-aktualnosci-newsletter/DswQ4WWps [6] Komunikat Ministerstwa Edukacji Narodowej dot. przyjętych Ram dystrybucji określających procedury dystrybucji urządzeń teleinformatycznych oraz udostępniania infrastruktury szkołom oraz innym placówkom oświatowym po odbyciu konsultacji społecznych – Ministerstwo Edukacji Narodowej – portal Gov.pl

03Powiązane

Inne pytania: Iwona Krawczyk

Wszystkie pytania nadawcy

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji