Interpelacja #18155 - Interpelacja w sprawie zadośćuczynienia dla ofiar hitlerowskich wysiedleń

01Treść pytania

Pytanie posłów2 lipca 2026

Interpelacja w sprawie zadośćuczynienia dla ofiar hitlerowskich wysiedleń Gniezno, 30 czerwca 2026 r. Szanowny Panie Ministrze, zgłosiła się do mnie osoba reprezentująca wysiedlonych z Żywiecczyzny z prośbą o zajęcie się sprawą zadośćuczynienia wszystkich żyjących ofiar hitlerowskich wysiedleń z terenów wcielonych do III Rzeszy i przymusowo deportowanych do Generalnego Gubernatorstwa. Podłożem tej represji były przyjęte przez III Rzeszę zasady depolonizacji i germanizacji ziem włączonych do III Rzeszy. Stosownie do tego zaplanowano pełne i ostateczne zniemczenie ludności, osiedlenie Niemców lub przybyłych „folksdojczy" i usuwanie nienadających się do zniemczenia Polaków. Akcja deportacyjna przeprowadzona była w roku 1940 nocą lub wczesnym rankiem. Daną miejscowość otaczała policja, a następne wyrzucono ludność z domów. Pod strażą doprowadzano do punktów zbornych, gdzie przeprowadzono szczegółową rewizję osobistą i bagażu. Zabierano wszystko, co przedstawiało jakąś wartość. Pozwolono na zabranie tylko jednego pakunku na osobę. Pozostawiony dorobek całego życia przejęli koloniści niemieccy. Liczne domy mieszkalne zamieniono na obory, chlewy lub rozebrano na opał. W nowym przymusowym miejscu pobytu przesiedleńcy żyli w skrajnej nędzy, ponieważ zostali bez pracy (nawet tej przymusowej), jak i bez środków do życia, a żebranie - żeby nie umrzeć z głodu nie było rzadkością. Represje te spowodowały niedające się opisać straty materialne, które na wiele lat zmusiły tych ludzi do życia w biedzie. Panujące choroby oraz duże opóźnienia młodzieży w nauce znacznie utrudniły normalny start życiowy. Pozostawiło to trwałe piętno w psychice wysiedlonych. Wysiedleni Polacy, za krzywdy których doznali, nie otrzymali żadnego zadośćuczynienia czy też satysfakcji moralnej, pomimo że represja ta jest zbrodnią wojenną i zbrodnią przeciwko ludzkości. W dniu 31.05.1996 roku została uchwalona ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR , ale nie objęła wysiedlonych do Generalnego Gubernatorstwa. Obecnie, sprawa reparacji wojennych ze strony niemieckiej stała się na nowo aktualna i pojawiła się możliwość wynagrodzenia krzywd, wyrządzonych wysiedlonym przez III Rzeszę, którzy do tej pory nie otrzymali żadnego zadośćuczynienia. Poczucie elementarnej sprawiedliwości każe mi zwrócić się do rządu z wnioskiem o objęcie zadośćuczynieniem ofiar hitlerowskich wysiedleń. Wierzę, że dożyję jeszcze chwili, w której moja ojczyzna ujmie się za obywatelami, którzy przez wiele lat nie doczekali się sprawiedliwości. Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania: Czy rząd pracuje nad ustawą o objęciu zadośćuczynieniem ofiar hitlerowskich wysiedleń w latach 1939-1945? Jakie aktualnie obowiązujące przepisy prawa i programy, mogą czynić zadośćuczynienie ofiarom niemieckich wysiedleń w czasie II wojny światowej? Z wyrazami szacunku Poseł Tadeusz Tomaszewski

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski

Treść z PDF

20 lipca 2026

Odpowiedź na interpelację w sprawie zadośćuczynienia dla ofiar hitlerowskich wysiedleń Warszawa, 20-07-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 18155 pana posła Tomasza Tomaszewskiego w sprawie zadośćuczynienia dla ofiar hitlerowskich wysiedleń uprzejmie informuję, co następuje. Odnosząc się do kwestii zadośćuczynienia dla poszczególnych grup obywateli polskich, którzy w sposób szczególny i bezpośredni byli ofiarami II wojny światowej, pragnę podkreślić, że w zakresie, w jakim kwestia ta pozostaje w kompetencjach Ministerstwa Spraw Zagranicznych, MSZ w dialogu z rządem RFN stale wskazuje na niemiecką odpowiedzialność za ogrom cierpień polskich obywateli, które nie zostały właściwie zrekompensowane. Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie jest jednak podmiotem koordynującym politykę państwa w zakresie zrekompensowania szkód doznanych przez polskich obywateli, stąd też nie znajduje się w posiadaniu szczegółowych informacji, których dotyczyła interpelacja. Odnosząc się do pytania o aktualnie obowiązujące przepisy prawa i programy, z których mogłyby skorzystać osoby wysiedlone w trakcie II wojny światowej, w oparciu o informacje uzyskane z Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie“, informuję, że Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie“ w latach ubiegłych zajmowała się pośredniczeniem w wypłacaniu świadczeń, które co do zasady kierowane były do ofiar pracy przymusowej i niewolniczej, a więc do byłych robotników przymusowych III Rzeszy oraz byłych więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych i więzień. Przymusowe przesiedlenia nie stanowiły podstawy do ubiegania się o przyznanie świadczeń wypłacanych za pośrednictwem fundacji. Wyjątkiem były sytuacje, gdy wysiedlenie wiązało się z osadzeniem w obozie przesiedleńczym (w przypadku dzieci do lat 16) lub gdy po wywiezieniu poza granice prowincji zamieszkania (np. z ziem wcielonych do III Rzeszy na teren Generalnego Gubernatorstwa) nastąpiło skierowanie do wykonywania pracy przymusowej w niemieckim zakładzie lub gospodarstwie (w przypadku małoletnich należało udokumentować pracę przymusową rodziców). Niezależnie od powyższego informuję, że cały proces dobrowolnych wypłat niemieckich zakończył się ostatecznie z dniem 31 grudnia 2006 roku. Data ta została przez stronę niemiecką określona w trybie ustawowym. Dodatkowo, pragnę również wyjaśnić, że instytucją kompetentną w sprawie udzielenia informacji nt. uprawnień wynikających z polskiego ustawodawstwa dla osób poszkodowanych w trakcie II wojny światowej jest Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Urząd ten przyznaje osobom poszkodowanych status osoby represjonowanej lub osoby deportowanej, co wiąże się z różnego rodzaju dodatkami do rent i emerytur. UdSKiOR świadczy również dodatkową pomoc socjalną dla poszkodowanych znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Odnosząc się do pytania o ewentualne prace legislacyjne we wskazanym zakresie, pragnę poinformować, że zgodnie z wiedzą MSZ aktualnie nie toczą się prace dotyczące projektu ustawy o objęciu zadośćuczynieniem ofiar hitlerowskich wysiedleń w latach 1939-1945. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu

Interpelacja w sprawie zadośćuczynienia dla ofiar hitlerowskich wysiedleń

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji