Interpelacja #18190 - Interpelacja w sprawie diety planetarnej

Interpelacja w sprawie diety planetarnej Szanowna Pani Minister, do rodziców dzieci uczęszczających do przedszkoli zaczynają trafiać informacje, że od roku szkolnego 2026/2027 w placówkach przedszkolnych mają zostać wprowadzone nowe zasady żywienia, określane jako „żywienie planetarne” lub „dieta planetarna”. Zmiany te są wiązane z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach. Rozporządzenie ma wejść w życie z dniem 1 września 2026 r. Zgodnie z jego treścią w żywieniu zbiorowym dzieci przewidziano m.in. obowiązek podawania co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu potrawy przygotowanej na bazie nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych, przygotowywania zup na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu, a także podawania porcji mięsa dwa razy w tygodniu. Jednocześnie przepisy dopuszczają zastępowanie mleka lub produktów mlecznych napojami roślinnymi albo roślinnymi alternatywami produktów mlecznych, o ile spełniają one określone wymagania. Budzi to poważne wątpliwości rodziców, ale także środowisk rolniczych i producentów żywności. Wprowadzanie tak daleko idących zmian w żywieniu dzieci nie może być oparte na modzie, ideologii klimatycznej ani presji wybranych organizacji pozarządowych. Żywienie dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym powinno być oparte przede wszystkim na rzetelnej wiedzy medycznej, potrzebach rozwojowych dzieci, bezpieczeństwie żywieniowym oraz poszanowaniu prawa rodziców do współdecydowania o sposobie żywienia ich dzieci. Szczególne wątpliwości budzi ograniczenie obecności mięsa w jadłospisach. Mięso, w szczególności mięso wysokiej jakości, jest źródłem pełnowartościowego białka, żelaza, cynku, witamin z grupy B, w tym witaminy B12, oraz innych składników istotnych dla rozwoju dzieci. W debacie publicznej pojawiają się jednocześnie badania i opinie wskazujące, że mięso może być elementem zdrowej, zbilansowanej diety, a problemem jest przede wszystkim żywność wysokoprzetworzona, a nie samo spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego. Warto zauważyć, że w omówieniu nowych amerykańskich zaleceń żywieniowych 2025-2030 podkreślono znaczenie białka w diecie, zarówno ze źródeł zwierzęcych, jak i roślinnych, oraz nacisk na żywność naturalną i nieprzetworzoną. Z oceny skutków regulacji projektu wynika, że projekt nie był przedmiotem pre-konsultacji, a w części dotyczącej rozwiązań przyjętych w innych krajach OECD/UE wskazano „brak danych”. Jednocześnie regulacja ma dotyczyć bardzo szerokiej grupy dzieci, rodziców, placówek oświatowych, firm cateringowych, dostawców żywności oraz producentów rolnych. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Na jakiej dokładnie podstawie naukowej Ministerstwo Zdrowia zdecydowało o wprowadzeniu do żywienia dzieci i młodzieży założeń określanych jako „dieta planetarna”? Proszę o przedstawienie pełnej listy badań naukowych, analiz, ekspertyz, opinii instytutów, stanowisk konsultantów krajowych oraz rekomendacji, na których oparto decyzję o zmianie zasad żywienia w przedszkolach i szkołach. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada badania dotyczące wpływu ograniczenia częstotliwości podawania mięsa w żywieniu przedszkolnym i szkolnym na rozwój dzieci, poziom żelaza, witaminy B12, cynku, masę ciała, koncentrację, odporność oraz ogólny stan zdrowia dzieci? Czy przed przyjęciem rozporządzenia przeprowadzono analizę ryzyka niedoborów żywieniowych u dzieci, w szczególności u dzieci w wieku przedszkolnym, w związku z zastępowaniem części produktów odzwierzęcych produktami roślinnymi? Dlaczego wprowadzono obowiązek podawania co najmniej raz w tygodniu obiadu bez produktów odzwierzęcych, zamiast pozostawić placówkom i rodzicom większą elastyczność w ustalaniu jadłospisów? Dlaczego ograniczono podawanie mięsa w ramach obiadu do dwóch razy w tygodniu? Czy Ministerstwo Zdrowia uznaje, że częstsze podawanie mięsa dzieciom jest szkodliwe? Jeśli tak, proszę wskazać podstawę naukową takiego stanowiska. Czy Ministerstwo Zdrowia odróżnia w swoich analizach mięso niebędące mięsem wysokoprzetworzonym od mięsa wysoko przetworzonego, wędlin niskiej jakości i produktów typu fast food? Jeśli tak, w jaki sposób to rozróżnienie zostało uwzględnione w rozporządzeniu? Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało nowe amerykańskie zalecenia żywieniowe 2025-2030, w których mocno podkreślono znaczenie białka, w tym także białka pochodzenia zwierzęcego, oraz odejście od myślenia wyłącznie o limitach składników na rzecz jakości żywności? Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę porównawczą polskich rozwiązań z regulacjami obowiązującymi w innych państwach Unii Europejskiej? Jeśli tak, proszę o jej przedstawienie. Jeśli nie, dlaczego w OSR wskazano w tym zakresie „brak danych”? Dlaczego projekt nie był przedmiotem pre-konsultacji, skoro dotyczy żywienia milionów dzieci i młodzieży, funkcjonowania szkół, przedszkoli, firm cateringowych, rodziców oraz sektora rolno-spożywczego? Czy projekt był konsultowany z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi? Jeśli tak, proszę o przekazanie stanowiska ministra rolnictwa i rozwoju wsi oraz informacji, które uwagi zostały uwzględnione, a które odrzucone. Jeżeli projekt nie był konsultowany z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi, proszę o wyjaśnienie, dlaczego pominięto resort właściwy dla produkcji rolnej, bezpieczeństwa żywnościowego i interesów polskich producentów żywności. Czy Ministerstwo Zdrowia konsultowało projekt z organizacjami rolniczymi, związkami hodowców bydła, trzody chlewnej, drobiu, producentami mleka, izbami rolniczymi oraz organizacjami reprezentującymi polski sektor mięsny i mleczarski? Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę wpływu rozporządzenia na polskich rolników, hodowców, producentów mięsa, producentów mleka oraz lokalnych dostawców żywności do szkół i przedszkoli? Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało skutki finansowe nowych wymogów dla samorządów, przedszkoli, szkół, intendentów i firm cateringowych? Czy nowe przepisy mogą podnieść koszty żywienia dzieci? Czy przewidziano dodatkowe środki finansowe dla placówek oświatowych na dostosowanie jadłospisów, szkolenie personelu, zmianę umów cateringowych, zakup nowych produktów oraz ewentualne zwiększone koszty organizacyjne? Czy rodzice będą mieli realny wpływ na sposób wdrażania nowych zasad żywienia w placówkach? Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje mechanizm zgłaszania sprzeciwu lub uwag przez rady rodziców? Czy dziecko, którego rodzice nie wyrażają zgody na ograniczanie produktów odzwierzęcych w diecie, będzie mogło otrzymać posiłek alternatywny zawierający mięso, jaja lub nabiał? Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza wydać szczegółowe wytyczne dla przedszkoli i szkół, aby nowe przepisy nie były interpretowane jako obowiązek ideologicznego ograniczania mięsa, mleka, jaj i innych produktów pochodzenia zwierzęcego? Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało, czy promowanie tzw. diety planetarnej w placówkach oświatowych nie będzie prowadziło do stygmatyzowania tradycyjnego modelu żywienia opartego na polskich produktach rolnych, w tym mięsie, mleku, jajach, warzywach, owocach i produktach zbożowych? Czy w pracach nad rozporządzeniem brały udział organizacje promujące dietę roślinną lub ograniczanie spożycia produktów odzwierzęcych? Jeśli tak, proszę o wskazanie tych organizacji oraz zakresu ich wpływu na ostateczne brzmienie przepisów. Czy Ministerstwo Zdrowia odniesie się do publicznych wypowiedzi organizacji ProVeg Polska, która informowała, że Ministerstwo Zdrowia uwzględniło jej sugestie dotyczące m.in. roślinnego obiadu, dopuszczenia napojów roślinnych jako zamiennika mleka oraz zup na wywarze warzywnym? Czy Ministerstwo Zdrowia planuje kampanię informacyjną skierowaną do rodziców, aby wyjaśnić, że prawidłowo zbilansowana dieta dziecka może zawierać pełnowartościowe produkty pochodzenia zwierzęcego? Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza monitorować skutki zdrowotne wdrożenia nowych zasad żywienia w szkołach i przedszkolach? Jeśli tak, jakie wskaźniki będą badane i po jakim czasie zostanie przedstawiony raport? Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa zmianę lub doprecyzowanie rozporządzenia przed jego wejściem w życie, tak aby jasno wskazać, że celem jest ograniczenie żywności wysokoprzetworzonej, cukru i soli, a nie administracyjne ograniczanie spożycia wartościowych produktów pochodzenia zwierzęcego?

Interpelacja w sprawie diety planetarnej

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji