Interpelacja #18223 - Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących zakazu pracy w oświacie dla nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne

01Treść pytania

Pytanie posłów6 lipca 2026

Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących zakazu pracy w oświacie dla nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Warszawa, 2.07.2026 r. Szanowna Pani Minister, składam interpelację w sprawie możliwości wprowadzenia zmian ustawowych, które pozwoliłyby nauczycielom przebywającym na nauczycielskim świadczeniu kompensacyjnym na podejmowanie krótkoterminowej pracy w placówkach oświatowych (np. w ramach zastępstw doraźnych) bez ryzyka zawieszenia tego świadczenia. Polski system oświaty od dłuższego czasu zmaga się z głębokim kryzysem kadrowym. Dyrektorzy szkół podstawowych i ponadpodstawowych w całym kraju zgłaszają ogromne trudności z obsadzeniem wakatów, a problem ten staje się szczególnie palący w sytuacjach nagłych zachorowań stałej kadry pedagogicznej. Organizacja zastępstw doraźnych bezpośrednio uderza w realizację podstawy programowej i dobrostan uczniów, generując tzw. okienka lub wymuszając łączenie oddziałów klasowych. W tym samym czasie w Polsce funkcjonuje liczna grupa doświadczonych pedagogów posiadających co najmniej 20-letni staż pracy przy tablicy, którzy pobierają nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Wielu z tych nauczycieli deklaruje gotowość oraz siły do tego, aby wesprzeć swoje dawne lub lokalne placówki w sytuacjach kryzysowych – na przykład zgadzając się na poprowadzenie lekcji w ramach kilkudniowych lub kilkutygodniowych zastępstw. Niestety, obecny art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych bezwzględnie to uniemożliwia. Podjęcie pracy na jakiejkolwiek podstawie (w tym umowy o pracę czy umowy zlecenia) w placówce wymienionej w art. 1 Karty Nauczyciela skutkuje natychmiastowym i automatycznym zawieszeniem wypłaty świadczenia przez ZUS, bez względu na wysokość osiąganego zarobku czy wymiar czasu pracy. Warto podkreślić, że poza systemem oświaty ci sami nauczyciele mogą dorabiać na ogólnych zasadach, pilnując jedynie limitów przychodowych ZUS (do 70% przeciętnego wynagrodzenia). Fakt, że zakaz dotyczy wyłącznie pracy w szkołach – czyli tam, gdzie ich kompetencje są najbardziej potrzebne – w obliczu dramatycznego braku chętnych do pracy w szkolnictwie wydaje się rozwiązaniem szkodliwym i nieadekwatnym do obecnych realiów rynkowych. Uelastycznienie tych przepisów (np. poprzez zezwolenie na pracę w szkołach w wymiarze do 1/4 etatu lub wyłącznie przy zastępstwach doraźnych z zachowaniem powszechnych limitów przychodowych ZUS) pozwoliłoby dyrektorom szkół na szybkie reagowanie w sytuacjach kryzysowych i podniosłoby jakość nauczania. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującym pytaniem: Czy resort planuje podjęcie prac legislacyjnych mających na celu zmianę ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych w kierunku umożliwienia tym osobom krótkoterminowego zatrudnienia w oświacie (np. na zastępstwa) bez automatycznego zawieszania świadczenia? Z wyrazami szacunku Tomasz Głogowski

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

Sekretarz stanu Henryk Kiepura

Treść z PDF

16 lipca 2026

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany przepisów dotyczących zakazu pracy w oświacie dla nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Warszawa, 16-07-2026 Szanowny Panie Pośle, ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych [1] została wprowadzona w 2009 r. dla nauczycieli, którzy w związku z reformą systemu emerytalnego utracili możliwość skorzystania ze świadczeń emerytalnych, o których mowa w art. 88 ustawy – Karta Nauczyciela [2] . Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne jest uprawnieniem nauczyciela, z którego może, ale nie musi skorzystać po spełnieniu warunków określonych w art. 4 ww. ustawy. Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nie stanowi emerytury w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jest to odrębny rodzaj świadczenia o charakterze okresowym i osłonowym dla nauczycieli, którzy rezygnują z pracy w oświacie przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w jednostkach, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Osoba podejmująca decyzję o przejściu na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne musi zatem liczyć się z tym, że otrzymywanie ww. świadczenia co do zasady wiąże się z brakiem możliwości kontynuowania pracy w szkole na stanowisku nauczyciela. Warto przy tym podkreślić, że celem wprowadzenia przepisu art. 9 ust. 2 ww. ustawy było przeciwdziałanie pozornemu odchodzeniu z zawodu nauczyciela przed osiągnięciem wieku emerytalnego, a następnie powrotowi do tego zawodu, ale już ze świadczeniem z budżetu państwa. Niezależnie od powyższego uprzejmie wyjaśniam, że w celu ułatwienia organizacji pracy szkół, które musiały zapewnić kształcenie i wychowanie dzieciom i uczniom z terytorium Ukrainy przybyłym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa [3] umożliwiono nauczycielom pobierającym świadczenie kompensacyjne pracę w szkole w czasie przebywania na świadczeniu kompensacyjnym. Zgodnie z art. 58 ust. 1 i 3 ww. ustawy, od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r. przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych nie stosuje się w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w jednostkach, o których mowa w art. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, na stanowisku pomocy nauczyciela, o którym mowa w art. 165 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [4] . Do dnia 31 sierpnia 2026 r. przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych nie stosuje się w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w jednostkach, o których mowa w art. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, na stanowisku: nauczyciela języka polskiego lub nauczyciela prowadzącego dodatkową naukę języka polskiego, o której mowa w art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe; nauczyciela innego niż wymieniony w pkt 1, jeżeli w dniu nawiązania z nauczycielem stosunku pracy do szkoły uczęszcza co najmniej jeden uczeń będący obywatelem Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie niniejszej ustawy albo który przebywa legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku, gdy przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Warto zaznaczyć, że powyższe rozwiązania, spowodowane agresją Rosji na Ukrainę, miały charakter czasowy i nadzwyczajny. Obecnie rząd polski dąży do wprowadzenia systemowych rozwiązań dla uchodźców ukraińskich. Dlatego resort edukacji nie prowadzi prac legislacyjnych mających na celu przedłużenie obowiązywania rozwiązań dotyczących możliwości podjęcia przez nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne pracy w szkole, bez konieczności zawieszenia prawa do tego świadczenia. Należy zauważyć, że nauczycielskie świadczenia kompensacyjne nie są finansowane ze składek zgromadzonych na kontach emerytalnych nauczycieli, lecz zgodnie z art. 6 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych są w całości finansowane z budżetu państwa. Uprzejmie proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. 2026 poz. 86). [2] Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. 2026 poz. 515). [3] Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. 2025 poz. 337 z późn. zm.) [4] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2026 poz. 820).

Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących zakazu pracy w oświacie dla nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji