Interpelacja w sprawie wieloletniego postępowania dotyczącego wpisania dodatkowych nazw miejscowości w języku niemieckim dla gminy Rudnik oraz problemów związanych z finansowaniem wymiany tablic informacyjnych wynikających z tej procedury

Racibórz, dnia 30.06.2026 r.

Szanowny Panie Ministrze,

warto podkreślić, że problem przewlekłości postępowań związanych z wprowadzaniem dodatkowych nazw miejscowości w języku mniejszości niemieckiej był przedmiotem zainteresowania parlamentarnego już kilka lat temu. W 2019 r. skierowałam do ministra spraw wewnętrznych i administracji interpelację nr 30589 dotyczącą przewlekłości postępowań związanych z wprowadzeniem dodatkowych nazw miejscowości w języku mniejszości niemieckiej na terenie gmin Rudnik i Pietrowice Wielkie.

Na interpelację nr 30589 nie została udzielona odpowiedź merytoryczna. W dniu 18 kwietnia 2019 r. do Kancelarii Sejmu wpłynęło jedynie pismo podpisane przez Pawła Szefernakera, sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, informujące o przedłużeniu terminu udzielenia odpowiedzi.

Pomimo upływu ponad siedmiu lat od złożenia pierwszej interpelacji oraz dziewięciu lat od zainicjowania procedury przez gminę Rudnik, sprawa nadal nie została definitywnie zakończona. Co więcej, pierwotny problem przewlekłości postępowania został obecnie uzupełniony o kolejny problem systemowy, jakim jest brak mechanizmów pozwalających na dostosowanie wysokości finansowania do rzeczywistych kosztów realizacji zadania po wieloletnim okresie oczekiwania na jego finalizację.

Przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania w sprawie wpisania dodatkowych nazw miejscowości w języku niemieckim dla gminy Rudnik, które zostało zainicjowane już w 2017 r.

Pomimo upływu kolejnych lat procedura nie została zakończona. W kwietniu 2021 r. wójt gminy Rudnik skierował do ministra spraw wewnętrznych i administracji ponaglenie na bezczynność organu. W odpowiedzi poinformowano gminę o planowanym posiedzeniu Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, która wydała opinię we wrześniu 2021 r. Informacja o jej treści została jednak przekazana samorządowi dopiero w 2024 r.

Komisja pozytywnie zaopiniowała dodatkowe nazwy dla trzynastu miejscowości, natomiast negatywnie oceniła propozycje dotyczące miejscowości Grzegorzowice i Ligota Książęca. W związku z dalszym procedowaniem sprawy gmina Rudnik została zobowiązana do aktualizacji kosztorysu przedsięwzięcia obejmującego wymianę tablic informacyjnych.

Po przeprowadzeniu konsultacji społecznych i uzyskaniu zgody rady gminy zaktualizowany kosztorys został przekazany do ministerstwa pod koniec 2024 r. W sierpniu 2025 r. gmina otrzymała projekt porozumienia dotyczącego realizacji zadania. Jednak po przeprowadzeniu zapytań ofertowych okazało się, że rzeczywiste koszty wykonania przedsięwzięcia znacząco przewyższają środki przewidziane przez ministerstwo. W konsekwencji samorząd odstąpił od podpisania porozumienia i został zmuszony do ponownej aktualizacji kosztorysu.

Sprawa ta uwidacznia problem systemowy związany z wieloletnim procedowaniem wniosków oraz sposobem finansowania przedsięwzięć związanych z wprowadzaniem dodatkowych nazw miejscowości. W praktyce samorządy ponoszą konsekwencje wzrostu cen materiałów i usług, który następuje pomiędzy sporządzeniem kosztorysu a faktycznym przyznaniem środków przez administrację rządową.

Szczególnie problematyczna jest sytuacja, w której gmina aktualizuje kosztorys i przeprowadza rozeznanie rynku, natomiast zanim ministerstwo zabezpieczy środki w kolejnym roku budżetowym, ceny ulegają zmianie. Powoduje to rozbieżności pomiędzy przyznanym finansowaniem a rzeczywistymi kosztami realizacji zadania i rodzi pytanie o możliwość zastosowania bardziej elastycznych mechanizmów finansowania, uwzględniających aktualne ceny rynkowe na etapie podejmowania decyzji o przyznaniu środków.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie były przyczyny wieloletniej przewlekłości postępowania dotyczącego wpisania dodatkowych nazw miejscowości w języku niemieckim dla gminy Rudnik, pomimo złożenia przez gminę kompletnego wniosku już w 2017 r.?
2. Z jakich powodów informacja o opinii Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych wydanej we wrześniu 2021 r. została przekazana przedstawicielom gminy Rudnik dopiero w 2024 r.?
3. Czy ministerstwo dokonało analizy skutków organizacyjnych i finansowych przewlekłości prowadzonych postępowań dla jednostek samorządu terytorialnego, w szczególności w zakresie wzrostu kosztów materiałów i usług, konieczności wielokrotnej aktualizacji kosztorysów oraz ryzyka rezygnacji z realizacji przedsięwzięć wskutek niedoszacowania środków finansowych?
4. Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie mechanizmu waloryzacji kosztów realizacji zadań związanych z wymianą tablic z dodatkowymi nazwami miejscowości, tak aby wysokość finansowania mogła być ustalana według cen rynkowych obowiązujących w dniu rozpatrzenia wniosku, podpisania porozumienia lub wyboru wykonawcy?
5. Czy istnieje możliwość zastosowania bardziej elastycznego modelu finansowania tego rodzaju przedsięwzięć, umożliwiającego aktualizację kwoty dotacji po przeprowadzeniu przez gminę zapytań ofertowych albo po przedstawieniu najkorzystniejszych ofert rynkowych?
6. Ile jednostek samorządu terytorialnego w ostatnich dziesięciu latach odstąpiło od realizacji przedsięwzięć związanych z wprowadzeniem dodatkowych nazw miejscowości z powodu niewystarczających środków finansowych przewidzianych przez ministerstwo lub rozbieżności pomiędzy kosztorysem a rzeczywistymi kosztami realizacji zadania?
7. Czy ministerstwo zamierza podjąć działania organizacyjne lub legislacyjne mające na celu skrócenie czasu procedowania spraw związanych z wpisem dodatkowych nazw miejscowości do rejestru gmin oraz usprawnienie procesu finansowania zadań wynikających z tych decyzji?

Z poważaniem

Gabriela Lenartowicz