Interpelacja #18275 - Interpelacja w sprawie braków kadrowych, konieczności systemowego wzmocnienia Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego

Interpelacja w sprawie braków kadrowych, konieczności systemowego wzmocnienia Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego Szanowny Panie Ministrze, Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe realizuje jedno z najważniejszych zadań państwa w zakresie bezpieczeństwa publicznego – zapewnia całodobową pomoc osobom, których życie lub zdrowie jest zagrożone w górach. Ratownicy GOPR działają przez 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu, bez względu na warunki atmosferyczne, porę dnia, charakter terenu czy stopień ryzyka. Jednocześnie środowisko ratowników alarmuje, że obecny system zaczyna zbliżać się do granicy swojej wydolności. Według informacji przekazywanych przez ratowników na przestrzeni ostatnich lat liczba zdarzeń wymagających interwencji GOPR wzrosła o około 30 procent. Rocznie dochodzi już do około 3 000 wypraw, akcji i interwencji, przy czym dane te nie obejmują pełnej liczby zdarzeń na zorganizowanych terenach narciarskich. Oficjalne statystyki za 2024 rok wskazują na 2775 wypraw, akcji i interwencji oraz 3051 osób, którym udzielono pomocy. Działania te wymagały przepracowania niemal 30 tysięcy osobogodzin tylko podczas samych akcji ratowniczych. Ruch turystyczny w górach stale rośnie i coraz mniej ma charakter wyłącznie sezonowy. Wypadki zdarzają się przez cały rok, również w dni robocze, kiedy dostępność ratowników ochotników jest ograniczona obowiązkami zawodowymi. Dodatkowym obciążeniem są nowe formy aktywności, między innymi turystyka rowerowa, skitury, wspinaczka, eksploracja jaskiń oraz coraz większy ruch na popularnych szlakach. Tymczasem z budżetu państwa finansowanych jest obecnie jedynie 123,5 etatu ratowniczego dla całego GOPR. Oznacza to średnio mniej niż 18 etatów na każdą z siedmiu grup regionalnych, odpowiadających za bezpieczeństwo na tysiącach kilometrów szlaków i rozległych terenach górskich. Zdarzają się sytuacje, w których w stacji dyżur pełni tylko jeden ratownik zawodowy. Taki stan nie powinien mieć miejsca w systemie odpowiadającym za życie i zdrowie turystów. Ochotniczy charakter GOPR jest jego ogromną wartością, jednak nie może być wykorzystywany jako uzasadnienie dla utrzymywania zbyt małej liczby etatów zawodowych. To właśnie ratownicy etatowi zapewniają ciągłość dyżurów, gotowość stacji i możliwość natychmiastowego rozpoczęcia akcji. Według szacunków GOPR konieczne jest utworzenie dodatkowych 50-70 etatów ratowniczych w perspektywie najbliższych czterech-pięciu lat. Bez stopniowego zwiększenia zatrudnienia coraz trudniejsze będzie zapewnienie właściwej obsady dyżurów, szczególnie w dni robocze i poza szczytem sezonu turystycznego. Drugim poważnym problemem pozostaje poziom wynagrodzeń. Średnie wynagrodzenie ratownika pełniącego służbę operacyjną wynosi około 5 300 zł netto miesięcznie. Jest to kwota niewspółmierna do odpowiedzialności, ryzyka, dyspozycyjności oraz wymagań stawianych ratownikom. Ratownicy pracują w nocy, w weekendy i święta, często w skrajnie trudnych warunkach. Muszą stale utrzymywać wysoką sprawność fizyczną, przechodzić specjalistyczne szkolenia i posiadać kompetencje obejmujące między innymi ratownictwo medyczne, wysokościowe, jaskiniowe, lawinowe, poszukiwawcze i narciarskie. Przygotowanie ratownika do samodzielnej służby trwa zwykle około pięciu lat. Utrata doświadczonego ratownika nie może więc zostać uzupełniona poprzez prostą rekrutację nowego pracownika. Mimo tego część ratowników, aby utrzymać swoje rodziny, musi podejmować dodatkowe zatrudnienie, a niektórzy odchodzą do innych służb i zawodów oferujących wyższe wynagrodzenia i stabilniejsze warunki pracy. Malejące zainteresowanie służbą oraz odpływ doświadczonych ratowników mogą w perspektywie kilku lat doprowadzić do poważnego kryzysu kadrowego. Problem ten musi zostać rozwiązany, zanim przełoży się na wydłużenie czasu reakcji, ograniczenie obsady dyżurów i zmniejszenie bezpieczeństwa turystów. Państwo nie może opierać bezpieczeństwa w górach wyłącznie na poświęceniu, honorze i społecznej pracy ratowników. Skoro GOPR realizuje zadanie publiczne powierzone przez państwo, państwo musi zagwarantować odpowiednie środki na jego wykonanie. W związku z powyższym postuluję: Przyjęcie wieloletniego programu zwiększenia zatrudnienia w GOPR o co najmniej 50-70 etatów ratowniczych w okresie najbliższych czterech-pięciu lat. Ustalenie minimalnych standardów obsady ratowniczej stacji i dyżurów, uwzględniających powierzchnię obszaru działania, liczbę turystów, liczbę zdarzeń oraz specyfikę poszczególnych grup regionalnych. Wprowadzenie systemowego mechanizmu wzrostu i corocznej waloryzacji wynagrodzeń ratowników zawodowych, powiązanego z wynagrodzeniami w innych służbach ratowniczych. Uwzględnienie dodatków za pracę nocną, służbę w niedziele i święta, wysługę lat, posiadane specjalizacje, pełnienie funkcji instruktorskich oraz udział w szczególnie niebezpiecznych działaniach. Utworzenie wieloletniego funduszu szkoleniowego, pozwalającego finansować proces przygotowania kandydatów, szkolenia specjalistyczne, egzaminy, badania oraz utrzymywanie kwalifikacji. Wprowadzenie systemu wsparcia ratowników ochotników, obejmującego między innymi rekompensatę za udział w akcjach i szkoleniach, ochronę stosunku pracy, odpowiednie ubezpieczenie oraz rozwiązania ułatwiające godzenie służby z pracą zawodową. Zapewnienie stabilnego, wieloletniego modelu finansowania GOPR, zamiast uzależniania podstawowej gotowości operacyjnej od corocznych konkursów, darowizn, sponsorów i doraźnych decyzji budżetowych. Stworzenie programu modernizacji stacji ratunkowych, środków transportu, sprzętu medycznego, systemów łączności, wyposażenia wysokościowego, pojazdów terenowych, dronów i sprzętu poszukiwawczego. Uporządkowanie zasad przekazywania części wpływów z opłat pobieranych od turystów w górskich parkach narodowych na finansowanie ratownictwa górskiego. Włączenie GOPR w pełnym zakresie do systemu ochrony ludności i obrony cywilnej, wraz z zapewnieniem finansowania sprzętu, infrastruktury i szkoleń niezbędnych do działań podczas katastrof, klęsk żywiołowych i masowych poszukiwań. Utworzenie jednolitego krajowego systemu statystycznego, obejmującego wszystkie wypadki i interwencje na terenach górskich oraz zorganizowanych terenach narciarskich. W związku z przedstawioną sytuacją zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji potwierdza występowanie niedoborów kadrowych w Górskim Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym? Ile etatów ratowniczych jest obecnie finansowanych ze środków budżetu państwa w każdej z siedmiu grup regionalnych GOPR? Ile dodatkowych etatów, według analiz ministerstwa, jest niezbędnych do zapewnienia bezpiecznej i całodobowej obsady dyżurów we wszystkich grupach regionalnych? Czy ministerstwo zamierza przyjąć harmonogram utworzenia postulowanych przez GOPR dodatkowych 50-70 etatów? Jeżeli tak, ile etatów zostanie utworzonych w poszczególnych latach? Czy dodatkowe etaty zostaną uwzględnione już w projekcie budżetu państwa na kolejny rok? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę przypadków, w których w stacji ratunkowej dyżur pełnił tylko jeden ratownik zawodowy? Jakie działania zostaną podjęte, aby wyeliminować takie sytuacje? Czy planowane jest określenie minimalnych standardów liczebności obsady dyżurów w zależności od obszaru działania, liczby turystów, sezonu i liczby interwencji? Jaka była wysokość dotacji przeznaczonych na działalność GOPR w latach 2021-2026, z podziałem na wynagrodzenia, utrzymanie gotowości, szkolenia, sprzęt oraz inwestycje infrastrukturalne? Czy ministerstwo planuje systemową podwyżkę wynagrodzeń ratowników zawodowych GOPR? Jeżeli tak, w jakiej wysokości i od kiedy? Czy rozważane jest powiązanie wynagrodzeń ratowników GOPR z wynagrodzeniami ratowników medycznych, funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej lub innych służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo publiczne? Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby odejść ratowników zawodowych z GOPR, poziomu rotacji kadr, średniego wieku ratowników oraz liczby kandydatów w latach 2021-2026? Czy przygotowywany jest program rekrutacji i szkolenia nowych ratowników, uwzględniający fakt, że proces przygotowania do samodzielnej służby trwa około pięciu lat? Czy rząd zamierza wprowadzić rekompensaty lub ekwiwalenty dla ratowników ochotników za udział w akcjach ratunkowych, dyżurach i obowiązkowych szkoleniach? Czy planowane są rozwiązania chroniące ratowników ochotników przed negatywnymi konsekwencjami nieobecności w pracy spowodowanej udziałem w akcji ratunkowej? Czy ministerstwo planuje utworzenie wieloletniego programu modernizacji infrastruktury, pojazdów, wyposażenia medycznego, sprzętu technicznego oraz systemów łączności GOPR? Czy została przeprowadzona analiza wpływu braków kadrowych na czas rozpoczęcia akcji, czas dotarcia do poszkodowanych oraz bezpieczeństwo samych ratowników? Czy ministerstwo zamierza uporządkować przepisy dotyczące odpisów z opłat pobieranych od turystów na terenach górskich parków narodowych, tak aby mechanizm ten obejmował wszystkie opłaty związane z udostępnianiem terenów turystycznych? Czy GOPR zostanie objęty finansowaniem inwestycyjnym w ramach programów ochrony ludności i obrony cywilnej? Jakie kwoty zostały lub zostaną przeznaczone na ten cel? Czy rząd planuje stworzenie jednolitego systemu ewidencjonowania wypadków na szlakach górskich i zorganizowanych terenach narciarskich? Kiedy odbyło się ostatnie spotkanie przedstawicieli ministerstwa z władzami GOPR dotyczące braków kadrowych i wynagrodzeń oraz jakie ustalenia zostały podczas niego poczynione? Jakie konkretne działania legislacyjne, finansowe i organizacyjne rząd zamierza podjąć w celu zatrzymania doświadczonych ratowników oraz zwiększenia zainteresowania służbą w GOPR? Czy ministerstwo przedstawi wieloletnią strategię rozwoju ratownictwa górskiego, określającą docelowy poziom zatrudnienia, finansowania, wynagrodzeń i wyposażenia poszczególnych grup regionalnych? Bezpieczeństwo turystów nie może zależeć od tego, czy w danym dniu odpowiednia liczba ratowników ochotników będzie mogła zwolnić się z pracy i przyjechać do stacji. Nie może również opierać się na tym, że wysoko wykwalifikowani ratownicy będą przez kolejne lata akceptowali wynagrodzenia niewspółmierne do ryzyka i odpowiedzialności. Ratownicy GOPR wielokrotnie udowodnili, że są gotowi narażać własne zdrowie i życie, aby ratować innych. Teraz państwo powinno udowodnić, że potrafi zapewnić im odpowiednie warunki służby. Łączę wyrazy szacunku Bartłomiej Pejo Poseł na Sejm RP

Interpelacja w sprawie braków kadrowych, konieczności systemowego wzmocnienia Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji