Interpelacja w sprawie planowanej budowy elektrowni szczytowo-pompowej Rożnów II oraz konieczności przeprowadzenia rzetelnych konsultacji z lokalnymi społecznościami i samorządami

Szanowni Państwo Ministrowie,

w związku z informacjami, kierowanymi przez przedstawicieli lokalnych samorządów, dotyczącymi planowanej realizacji inwestycji polegającej na budowie elektrowni szczytowo-pompowej Rożnów II, zwracamy się z prośbą o przedstawienie stanowiska w sprawie zakresu konsultacji społecznych, oceny oddziaływania inwestycji na środowisko oraz wpływu planowanego przedsięwzięcia na lokalne społeczności i gospodarkę turystyczną gmin położonych wokół Jeziora Rożnowskiego.

Na wstępie pragniemy podkreślić, że elektrownie szczytowo-pompowe mogą stanowić istotny element bezpieczeństwa energetycznego państwa, stabilizacji Krajowego Systemu Elektroenergetycznego oraz transformacji energetycznej. Nie kwestionujemy co do zasady potrzeby rozwoju tego typu infrastruktury. Wręcz przeciwnie – rozumiemy, że magazynowanie energii ma strategiczne znaczenie dla zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego kraju, bilansowania systemu oraz dalszego rozwoju odnawialnych źródeł energii.

Nasze obawy nie dotyczą więc samej idei budowy elektrowni szczytowo-pompowej, lecz sposobu prowadzenia procesu przygotowawczego, w szczególności braku odpowiednio wczesnych, rzetelnych i szerokich konsultacji z samorządami oraz społecznościami, których przedsięwzięcie może bezpośrednio dotyczyć. Z niepokojem przyjmujemy sytuację, w której inwestor publicznie komunikuje uruchomienie procesu inwestycyjnego, mimo że lokalne społeczności i samorządy nie otrzymały dotąd pełnych odpowiedzi na pytania dotyczące rzeczywistego wpływu planowanej inwestycji na Jezioro Rożnowskie, środowisko, turystykę oraz lokalną gospodarkę.

Szczególne znaczenie ma fakt, że planowana elektrownia ma wykorzystywać Jezioro Rożnowskie jako zbiornik dolny. Z przekazywanych informacji wynika, że praca elektrowni może wiązać się ze znacznymi wahaniami zwierciadła wody w zbiorniku. Taka skala zmian nie może być traktowana jako oddziaływanie wyłącznie lokalne, ograniczone do miejsca lokalizacji obiektów technicznych. Jezioro Rożnowskie jest wspólnym zasobem przyrodniczym, krajobrazowym, społecznym i gospodarczym wielu gmin.

Wokół zbiornika od lat rozwijana jest infrastruktura turystyczna, rekreacyjna i usługowa, obejmująca m.in. obiekty hotelowe, ośrodki wypoczynkowe, pomosty, przystanie, kąpieliska, plaże, gastronomię, agroturystykę oraz działalność gospodarczą opartą na walorach jeziora. Wielu przedsiębiorców i mieszkańców poniosło znaczące nakłady finansowe na rozwój tego obszaru, działając w zaufaniu do dotychczasowego sposobu funkcjonowania zbiornika i warunków korzystania z jego zasobów.

Należy również podkreślić, że Jezioro Rożnowskie i jego otoczenie znajdują się w obszarze o istotnych walorach przyrodniczych i krajobrazowych, w tym w granicach obszaru chronionego krajobrazu. Ewentualna zmiana reżimu wahań poziomu wody może wpływać nie tylko na gospodarkę lokalną, ale również na strefę brzegową, siedliska przyrodnicze, ichtiofaunę, roślinność wodną, osady denne oraz sposób korzystania ze zbiornika przez mieszkańców, turystów i przedsiębiorców.

W naszej ocenie inwestycja o takiej skali, nawet jeśli ma strategiczne znaczenie dla państwa, powinna być prowadzona w sposób transparentny, z poszanowaniem interesów lokalnych społeczności i samorządów. Nie można pomijać faktu, że Jezioro Rożnowskie od kilkudziesięciu lat stanowi podstawę rozwoju turystyki, rekreacji i lokalnej przedsiębiorczości. Zmiana warunków jego funkcjonowania może rodzić konsekwencje nie tylko środowiskowe, ale również ekonomiczne i społeczne.

W związku z powyższym prosimy Państwa Ministrów o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy właściwe ministerstwo posiada wiedzę o aktualnym stanie przygotowania inwestycji pn. elektrownia szczytowo-pompowa Rożnów II oraz o harmonogramie dalszych działań inwestora?
2. Czy przed publicznym komunikowaniem rozpoczęcia procesu inwestycyjnego przeprowadzono konsultacje z gminami położonymi wokół Jeziora Rożnowskiego, których rozwój gospodarczy, turystyczny i społeczny jest bezpośrednio związany z funkcjonowaniem zbiornika?
3. Czy ministerstwo podziela stanowisko, że inwestycja wykorzystująca Jezioro Rożnowskie jako zbiornik dolny, przy możliwych znacznych wahaniach poziomu wody, może oddziaływać na obszar szerszy niż teren lokalizacji obiektów technicznych i wymaga analizy w skali całego zbiornika oraz wszystkich gmin nadbrzeżnych?
4. Czy w ramach procedury środowiskowej inwestor zostanie zobowiązany do sporządzenia pełnego raportu oddziaływania na środowisko, obejmującego wpływ pracy elektrowni na Jezioro Rożnowskie, strefę brzegową, jakość wody, osady denne, roślinność wodną, ichtiofaunę, ptaki wodno-błotne oraz cele ochrony przyrody?
5. Czy raport będzie obejmował szczegółową analizę wpływu planowanych wahań poziomu wody na Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu oraz inne formy ochrony przyrody znajdujące się w zasięgu potencjalnego oddziaływania inwestycji?
6. Czy inwestor zostanie zobowiązany do wykonania modelu hydrodynamicznego Jeziora Rożnowskiego, pokazującego m.in. zakres i tempo zmian poziomu wody, obszary okresowo odsłaniane, wpływ na zatoki, cofki, strefę przybrzeżną, osady denne oraz istniejącą gospodarkę wodną zbiornika?
7. Czy w ramach oceny oddziaływania inwestycji zostanie przeprowadzona inwentaryzacja istniejącej infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej wokół Jeziora Rożnowskiego, w tym pomostów, przystani, marin, kąpielisk, plaż, slipów, ośrodków wypoczynkowych, obiektów hotelowych i gastronomicznych?
8. Czy zostanie przeanalizowany wpływ planowanych wahań poziomu wody na funkcjonowanie przedsiębiorców, którzy od lat prowadzą działalność nad Jeziorem Rożnowskim i ponieśli znaczące nakłady inwestycyjne na rozwój infrastruktury turystycznej, rekreacyjnej i usługowej?
9. Czy inwestor zostanie zobowiązany do analizy, czy projektowany reżim pracy elektrowni nie naruszy praw wynikających z obowiązujących pozwoleń wodnoprawnych, zgłoszeń wodnoprawnych lub innych decyzji dotyczących pomostów, przystani, ujęć, kąpielisk, urządzeń wodnych i infrastruktury funkcjonującej nad zbiornikiem?
10. Czy ministerstwo widzi potrzebę powołania zespołu roboczego z udziałem przedstawicieli inwestora, właściwych ministerstw, Wód Polskich, RDOŚ, samorządów, przedsiębiorców turystycznych, organizacji społecznych i użytkowników Jeziora Rożnowskiego, tak aby inwestycja o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa energetycznego państwa była prowadzona z poszanowaniem interesów lokalnych społeczności, środowiska oraz istniejącej gospodarki turystycznej?

Mając na uwadze rangę inwestycji, jej potencjalne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego kraju, ale również skalę możliwego oddziaływania na Jezioro Rożnowskie i gminy nadbrzeżne, prosimy o udzielenie szczegółowej odpowiedzi oraz wskazanie, czy ministerstwo zamierza objąć ten proces szczególnym nadzorem informacyjnym i konsultacyjnym.

W naszej ocenie tylko otwarty dialog, pełna informacja oraz rzetelna analiza oddziaływań środowiskowych, społecznych i gospodarczych pozwolą uniknąć konfliktu społecznego i zapewnić, że inwestycja ważna z punktu widzenia państwa nie będzie realizowana kosztem lokalnych społeczności, które od wielu lat budują swój rozwój w oparciu o walory Jeziora Rożnowskiego.