Interpelacja w sprawie planowanych zmian dotyczących organizacji egzaminów klasyfikacyjnych uczniów spełniających obowiązek szkolny poza szkołą (edukacja domowa)

Szanowna Pani Minister,

w związku z projektowanymi zmianami rozporządzenia Ministra Edukacji dotyczącymi przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych uczniów spełniających obowiązek szkolny poza szkołą, przewidującymi obowiązek ich organizowania wyłącznie w formie stacjonarnej, zwracam się z prośbą o przedstawienie wyjaśnień dotyczących zasadności oraz skutków planowanych regulacji.

Edukacja domowa jest przewidzianą w polskim systemie oświaty formą realizacji obowiązku szkolnego, z której korzystają tysiące rodzin. W ostatnich latach część szkół prowadzących edukację domową wypracowała rozwiązania umożliwiające przeprowadzanie egzaminów klasyfikacyjnych z wykorzystaniem metod i technik porozumiewania się na odległość. Rozwiązania te pozwalały zachować wysoki poziom organizacji egzaminów, jednocześnie zwiększając ich dostępność dla uczniów i rodzin znajdujących się w szczególnej sytuacji życiowej.

Dla wielu uczniów edukacja domowa stanowi odpowiedź na problemy zdrowotne, trudności adaptacyjne, doświadczenia kryzysów psychicznych, zaburzenia lękowe, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby edukacyjne. Obowiązek stacjonarnego przystępowania do wszystkich egzaminów klasyfikacyjnych może w praktyce ograniczyć dostępność tej formy edukacji oraz zwiększyć obciążenia organizacyjne i finansowe rodzin, zwłaszcza wielodzietnych oraz mieszkających w znacznej odległości od szkół prowadzących edukację domową.

Planowane zmiany mogą również wpłynąć na sytuację zawodową nauczycieli. Egzaminy przeprowadzane zdalnie umożliwiły części nauczycieli z niepełnosprawnościami oraz przewlekłymi ograniczeniami zdrowotnymi kontynuowanie aktywności zawodowej i wykorzystanie posiadanych kwalifikacji. Ograniczenie tej możliwości może prowadzić do niezamierzonego wykluczenia zawodowego osób, których udział w pracy szkoły był możliwy właśnie dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technologii.

Wątpliwości budzi również spójność projektowanych rozwiązań z kierunkiem polityki państwa w zakresie cyfryzacji edukacji. Z jednej strony podejmowane są działania na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych uczniów i nauczycieli oraz finansowane są nowoczesne pracownie sztucznej inteligencji, z drugiej natomiast ograniczana jest możliwość wykorzystywania technologii zdalnych w procesie egzaminowania uczniów edukacji domowej, mimo że rozwiązanie to funkcjonowało w części szkół przez kilka lat.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaka jest szczegółowa podstawa merytoryczna i prawna uzasadniająca wprowadzenie obowiązku przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych wyłącznie w formie stacjonarnej?
2. Czy przed przygotowaniem projektowanych zmian przeprowadzono analizy skutków społecznych, organizacyjnych, edukacyjnych i finansowych? Jeśli tak, proszę o przedstawienie tych analiz wraz z ich wynikami.
3. Jaka jest liczba uczniów realizujących edukację domową, którzy – według danych ministerstwa – zostaną objęci projektowanymi nowymi regulacjami?
4. Jaki był przebieg oraz jakie były wyniki konsultacji przeprowadzonych z rodzicami, szkołami, organizacjami społecznymi oraz ekspertami zajmującymi się edukacją domową?
5. Jakie działania planuje ministerstwo w celu ograniczenia negatywnych skutków nowych przepisów dla rodzin wielodzietnych, rodzin o niższych dochodach oraz rodzin mieszkających w znacznej odległości od szkół prowadzących edukację domową?
6. Jaki wpływ, według przeprowadzonych przez ministerstwo analiz, będą miały projektowane zmiany na uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym uczniów ze spektrum autyzmu, zaburzeniami lękowymi, doświadczeniem kryzysów psychicznych oraz innymi problemami zdrowotnymi?
7. Jakie dane dotyczą stwierdzonych nieprawidłowości związanych z egzaminami przeprowadzanymi online oraz jakie uzasadnienie wskazuje na konieczność objęcia nowymi ograniczeniami wszystkich uczniów realizujących edukację domową?
8. Jakie były powody odstąpienia od rozwiązania pozostawiającego szkołom możliwość wyboru formy egzaminu – stacjonarnej lub zdalnej – przy zachowaniu odpowiednich procedur zapewniających rzetelną weryfikację wiedzy ucznia?
9. Jakie przesłanki przemawiały przeciwko pozostawieniu możliwości przeprowadzania egzaminów zdalnych w szczególnie uzasadnionych przypadkach zdrowotnych, psychologicznych lub rodzinnych?
10. W jaki sposób projektowane rozwiązania pozostają spójne z prowadzoną przez ministerstwo polityką cyfryzacji edukacji, rozwoju kompetencji cyfrowych oraz wykorzystania nowoczesnych technologii w procesie kształcenia?
11. Jaki wpływ, według przeprowadzonych przez ministerstwo analiz, będą miały projektowane zmiany na sytuację zawodową nauczycieli z niepełnosprawnościami oraz nauczycieli z ograniczeniami zdrowotnymi, a także jakie rozwiązania są rozważane w celu zachowania ich możliwości aktywności zawodowej?
12. Jakie dane, analizy lub badania potwierdzają, że obowiązek przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych wyłącznie w formie stacjonarnej przyczyni się do poprawy jakości, wiarygodności i rzetelności procesu egzaminowania uczniów realizujących edukację domową?

Z poważaniem