Interpelacja w sprawie działań Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ograniczających możliwość realizacji świadczeń fizjoterapii domowej

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego docierają liczne sygnały od świadczeniodawców realizujących świadczenia fizjoterapii domowej finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia dotyczące praktyki stosowanej przez Podkarpacki Oddział Wojewódzki NFZ, polegającej na blokowaniu harmonogramów personelu medycznego oraz odmowach zatwierdzania nowych fizjoterapeutów zgłaszanych do realizacji świadczeń refundowanych.

Jak wynika z przekazywanych informacji, problem ten pojawił się po zawarciu nowych umów obowiązujących od lipca 2025 r. Wcześniej świadczeniodawcy mogli dokonywać zmian harmonogramów oraz zgłaszać nowy personel w sposób ciągły, a zgłoszenia te były co do zasady akceptowane przez fundusz, o ile spełniały wymagania formalne i organizacyjne wynikające z przepisów prawa oraz warunków zawartych umów. Odrzucenie harmonogramów następowało incydentalnie i dotyczyło wyłącznie przypadków uzasadnionych konkretnymi nieprawidłowościami.

Obecnie świadczeniodawcy wskazują natomiast na praktykę systemowego blokowania harmonogramów i uniemożliwiania zgłaszania dodatkowego personelu, pomimo spełnienia wszystkich obowiązujących wymogów. W praktyce prowadzi to do ograniczenia możliwości realizacji świadczeń fizjoterapii domowej, pomimo stale rosnącego zapotrzebowania ze strony pacjentów, w szczególności osób niesamodzielnych oraz posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sytuacja ta budzi poważne wątpliwości, zwłaszcza że fizjoterapia domowa należy do katalogu świadczeń nielimitowanych. Oznacza to, że świadczenia te powinny być finansowane zgodnie z rzeczywistymi potrzebami zdrowotnymi pacjentów oraz faktyczną liczbą udzielonych świadczeń, a nie ograniczane w sposób administracyjny poprzez blokowanie możliwości zwiększania potencjału kadrowego przez świadczeniodawców.

Należy podkreślić, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują limitów zatrudnienia personelu medycznego w podmiotach leczniczych realizujących świadczenia finansowane ze środków publicznych. Brak jest również przepisów przyznających Narodowemu Funduszowi Zdrowia kompetencję do arbitralnego ograniczania liczby fizjoterapeutów zgłaszanych do realizacji świadczeń domowych.

Jednocześnie zarówno Ministerstwo Zdrowia, jak i Narodowy Fundusz Zdrowia wielokrotnie publicznie zapewniały, że zmiany organizacyjne związane z rozdzieleniem fizjoterapii ambulatoryjnej od domowej nie doprowadzą do ograniczenia dostępności świadczeń dla pacjentów.

W komunikacie Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 lipca 2024 r. pt. „Zachowanie dostępności pacjentów do rehabilitacji w poradni. Trwają konsultacje zarządzenia Prezesa NFZ” wskazano, że celem zmian jest „pełne wykorzystanie możliwości rehabilitacji ambulatoryjnej przy jednoczesnym utrzymaniu dostępu do fizjoterapii w warunkach domowych”. Podkreślano również, że „Fundusz odrębnie finansuje samą fizjoterapię domową”.

Z kolei w komunikacie NFZ z dnia 5 listopada 2024 r. pt. „Pacjenci mają dostęp do rehabilitacji domowej” wskazano, że „w całej Polsce NFZ zabezpiecza rehabilitację domową dla pacjentów”, a „dostęp do tych świadczeń dla pacjentów jeszcze się poszerzy”.

Również Ministerstwo Zdrowia w komunikacie po spotkaniu dotyczącym fizjoterapii i rehabilitacji zapewniało, że „pacjenci nadal będą mieli zabezpieczoną potrzebną opiekę rehabilitacyjną, także w warunkach domowych”.

Szczególnie istotna pozostaje również wypowiedź wiceprezesa NFZ Marka Augustyna podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia w dniu 26 listopada 2024 r. Odnosząc się do obaw środowiska fizjoterapeutów dotyczących skutków planowanych zmian organizacyjnych, stwierdził on, że zarzuty kierowane wobec funduszu, zgodnie z którymi „fizjoterapeuci dzisiaj stracą pracę i ileś tam tysięcy terapeutów zostanie na lodzie”, „nie mają logicznego uzasadnienia”.

W dalszej części wypowiedzi wskazywał: „W naszych założeniach mamy pewność, bo dochodzą już do nas głosy, że ci przedsiębiorcy, świadczeniodawcy, którzy zrozumieli i zresztą wnioskowali także o to, żebyśmy zareagowali - mówię szczególnie o tych świadczeniodawcach domówkowych - już są gotowi przejmować tych fizjoterapeutów”. Podkreślił również, że „przecież nic się nie zmieni w zakresie osób, które rehabilitują i które mają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności”.

Wypowiedź ta jednoznacznie wskazuje, że sam Narodowy Fundusz Zdrowia zakładał możliwość dalszego rozwoju fizjoterapii domowej, zwiększania zatrudnienia oraz przejmowania fizjoterapeutów przez podmioty realizujące świadczenia domowe. Z deklaracji przedstawicieli NFZ wynikało zatem, że świadczeniodawcy realizujący rehabilitację domową będą mogli rozwijać działalność i zwiększać potencjał kadrowy adekwatnie do potrzeb pacjentów.

Tymczasem praktyka stosowana obecnie przez Podkarpacki Oddział Wojewódzki NFZ pozostaje w oczywistej sprzeczności z powyższymi deklaracjami. Po zawarciu nowych umów obowiązujących od lipca 2025 r. świadczeniodawcy zaczęli spotykać się z odmowami zatwierdzania harmonogramów oraz blokowaniem możliwości zgłaszania nowych fizjoterapeutów do realizacji świadczeń. W konsekwencji podmioty lecznicze, które były organizacyjnie i kadrowo przygotowane do zwiększania liczby realizowanych świadczeń oraz przejmowania dodatkowych pacjentów wymagających rehabilitacji domowej, zostały faktycznie pozbawione możliwości dalszego rozwoju działalności.

Opisane działania mogą prowadzić do ograniczenia dostępności świadczeń dla pacjentów wymagających rehabilitacji domowej, wydłużania czasu oczekiwania na rozpoczęcie terapii oraz pogorszenia ciągłości leczenia osób z najcięższymi ograniczeniami funkcjonalnymi.

Powyższa sytuacja budzi również istotne wątpliwości z punktu widzenia art. 68 Konstytucji RP gwarantującego obywatelom prawo do ochrony zdrowia oraz obowiązek władz publicznych zapewnienia równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wątpliwości budzi także zgodność opisanych działań z art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa.

Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2024 poz. 907) oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (t.j. M.P. 2022 poz. 1204 z późn. zm.) zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaka jest podstawa prawna działań Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ polegających na blokowaniu harmonogramów personelu medycznego w zakresie fizjoterapii domowej?
2. Czy istnieją przepisy ustawowe lub wykonawcze określające maksymalną liczbę fizjoterapeutów, których może zgłosić świadczeniodawca realizujący świadczenia fizjoterapii domowej?
3. Czy Narodowy Fundusz Zdrowia wydał jakiekolwiek wytyczne, rekomendacje lub polecenia dotyczące ograniczania liczby personelu zgłaszanego do realizacji świadczeń domowych? Jeżeli tak, proszę o ich udostępnienie.
4. Z jakich przyczyn po zawarciu nowych umów od lipca 2025 r. doszło do zmiany dotychczasowej praktyki akceptowania harmonogramów personelu medycznego?
5. Ilu świadczeniodawcom na terenie województwa podkarpackiego odmówiono zatwierdzenia harmonogramów lub zgłoszenia nowego personelu od dnia 1 lipca 2025 r.?
6. Ilu pacjentów oczekuje obecnie na realizację świadczeń fizjoterapii domowej w województwie podkarpackim oraz jak zmienił się średni czas oczekiwania od lipca 2025 r.?
7. W jaki sposób obecne działania Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ pozostają zgodne z wcześniejszymi publicznymi deklaracjami NFZ i Ministerstwa Zdrowia dotyczącymi utrzymania lub zwiększenia dostępności świadczeń rehabilitacji domowej?
8. Czy Ministerstwo Zdrowia potwierdza, że fizjoterapia domowa pozostaje świadczeniem nielimitowanym i powinna być finansowana zgodnie z rzeczywistą liczbą wykonanych świadczeń?
9. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje podjęcie działań mających na celu wyeliminowanie praktyk ograniczających możliwość realizacji świadczeń fizjoterapii domowej przez świadczeniodawców?

Z poważaniem

Adam Dziedzic

Poseł na Sejm RP