Interpelacja #2236 - Interpelacja w sprawie podniesienia wynagrodzeń nauczycieli o co najmniej 30%

01Treść pytania

Pytanie posłów29 marca 2024

Interpelacja w sprawie podniesienia wynagrodzeń nauczycieli o co najmniej 30% Szanowna Pani Minister, w pakiecie zobowiązań zaprezentowanym przez premiera Donalda Tuska znalazła się kwestia "podniesienia wynagrodzeń nauczycieli o co najmniej 30%. Nie mniej niż 1500 zł brutto podwyżki dla nauczyciela. zapowiedziano też wprowadzenie stałego systemu automatycznej rewaloryzacji". Wiele związków zawodowych nauczycieli występuje z żądaniem podwyżek wynagrodzeń o co najmniej 30% oraz wprowadzenia stałego systemu automatycznej rewaloryzacji, aby zapewnić nauczycielom godne warunki pracy i życia. Ponadto, nauczyciele domagają się przywrócenia autonomii zawodu poprzez zmniejszenie biurokracji. Wprowadzenie takiego systemu wymagałoby jednak właściwego finansowania ze strony państwa oraz zmiany obowiązujących przepisów prawa oświatowego. Konieczne byłoby również uwzględnienie różnorodności potrzeb i warunków pracy nauczycieli w różnych regionach kraju oraz zapewnienie równego dostępu do dodatkowych środków finansowych dla wszystkich nauczycieli. W związku powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Jakie konkretnie kroki zostaną podjęte w celu podniesienia wynagrodzeń nauczycieli o co najmniej 30%, i jakie są przewidywane terminy realizacji tego przedsięwzięcia? Czy przewiduje się zmiany w obowiązujących przepisach dotyczących wynagrodzeń nauczycieli w celu wprowadzenia automatycznego systemu rewaloryzacji, i jakie będą te zmiany? Jakie działania będą podejmowane w celu przywrócenia autonomii i prestiżu zawodu nauczyciela oraz redukcji biurokracji w systemie edukacyjnym? Czy istnieją plany na przeprowadzenie konsultacji ze społecznością nauczycielską w celu określenia najlepszych sposobów podniesienia jakości nauczania i wprowadzenia większej niezależności w doborze lektur i tematów? Jakie są oczekiwane korzyści dla nauczycieli i systemu edukacji z podniesienia wynagrodzeń oraz wprowadzenia zmian mających na celu przywrócenie autonomii i prestiżu zawodu nauczyciela, i w jaki sposób będą one mierzone i oceniane? Z wyrazami szacunku Daniel Milewski Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

Sekretarz stanu Henryk Kiepura

Treść z PDF

15 kwietnia 2024

Odpowiedź na interpelację w sprawie podniesienia wynagrodzeń nauczycieli o co najmniej 30% Warszawa, 15-04-2024 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Daniela Milewskiego w sprawie podniesienia wynagrodzeń nauczycieli o co najmniej 30%. Szanowny Panie Pośle, podniesienie wynagrodzeń nauczycieli o co najmniej 30% i nie mniej niż 1500 zł brutto podwyżki dla nauczyciela jest spełnieniem jednego z najważniejszych konkretów proponowanych przez Rząd w zakresie edukacji. W celu realizacji tego zobowiązania, art. 9 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2024 z dnia 18 stycznia 2024 r. (Dz. U. poz. 122), ustala kwotę bazową dla nauczycieli w wysokości 5 176,02 zł, co oznacza wzrost średnich wynagrodzeń o 30% w stosunku do średnich wynagrodzeń obowiązujących od dnia 1 stycznia 2023 r. Ponadto, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 16 stycznia 2024 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2024 (Dz. U. poz. 123), w roku 2024 średnie wynagrodzenie nauczyciela początkującego zwiększa się dodatkowo o 2,308%. W wyniku powyższych regulacji, od dnia 1 stycznia 2024 r. średnie wynagrodzenie nauczyciela początkującego wzrosło o 33%, zaś nauczyciela mianowanego i dyplomowanego o 30%. W ujęciu kwotowym, w stosunku do 2023 r., wzrost wynagrodzenia średniego wyniósł dla nauczyciela początkującego 1 576,72 zł, dla nauczyciela mianowanego 1 720,04 zł, a dla nauczyciela dyplomowanego 2 197,83 zł. Częścią wynagrodzenia średniego nauczycieli jest wynagrodzenie zasadnicze, dlatego też wzrost wynagrodzenia średniego przełożył się również na proporcjonalne zwiększenie wynagrodzenia zasadniczego określanego w tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 416, z późn. zm.). Zgodnie z art. 30 ust. 11 ustawy – Karta Nauczyciela podwyższenie wynagrodzeń dla nauczycieli następuje nie później niż w ciągu 3 miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od dnia 1 stycznia danego roku. Jednocześnie, zgodnie z ustawą budżetową część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego została zaplanowana na rok 2024 w wysokości 87 983 850 tys. zł i jest o 23 403 269 tys. zł wyższa (tj. o 36,2%) od kwoty części oświatowej subwencji ogólnej określonej w ustawie budżetowej na rok 2023 (po zmianach) – 64 580 581 tys. zł. W kwocie części oświatowej subwencji ogólnej planowanej na rok 2024 zostały uwzględnione skutki finansowe zmiany zakresu zadań oświatowych, w tym. m. in. skutki wzrostu o 30% średnich wynagrodzeń nauczycieli od 1 stycznia 2024 r. (w odniesieniu do nauczycieli początkujących – o 33%), wzrost kwoty dotacji udzielanych z budżetów JST w zakresie szkół i placówek nie prowadzonych przez JST oraz skutki wzrostu odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (ZFŚS) dla nauczycieli. Kwota wzrostu subwencji z tytułu wymienionych zadań to ok. 21 mld zł. Dodatkowo w rezerwie celowej pozycja 52 zostały zaplanowane środki na dotację celową z budżetu państwa z tytułu wsparcia JST w realizacji zadań z zakresu wychowania przedszkolnego. Zaplanowano kwotę w wysokości 4 190 mln zł. Kwota ta jest wyższa od kwoty z roku 2023 r. (1 749 mln zł) o 2 441 mln zł, tj. o ok. 140%. Wzrost tej kwoty w 2024 r. wynika głównie ze wzrostu o 30% średnich wynagrodzeń nauczycieli od 1 stycznia 2024 r. (w odniesieniu do nauczycieli początkujących – o 33%), skutków wzrostu kwoty dotacji udzielanych z budżetów JST dla przedszkoli nie prowadzonych przez JST oraz skutków wzrostu odpisu na ZFŚS dla nauczycieli. Środki na podwyższenie wynagrodzeń nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez organy administracji rządowej zostały zabezpieczone w rezerwie celowej pozycja 29 budżetu państwa na 2024 r. W ramach procesu monitorowania wypłaty podwyżek wynagrodzeń dla nauczycieli Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało 5 marca br. jednostkom samorządu terytorialnego ankietę dotyczącą zrealizowanych oraz planowanych wypłat podwyżek a także wyrównania wynagrodzeń. Według stanu na 4 kwietnia br., spośród jednostek samorządu terytorialnego, które wypełniły ankietę prawie wszystkie samorządy - 99% (2 506 JST) już wypłaciły podwyżkę nauczycielom. Spośród 90% (2 519 JST) samorządów, które wypełniły ankietę, zdecydowana większość - 95% (2 386 JST) wypłaciło nauczycielom również wyrównania wynagrodzeń. Niezależnie od wprowadzonych rekordowych podwyżek płac nauczycieli, Minister Edukacji jest otwarta na szeroki dialog ze środowiskami zainteresowanymi sprawami oświaty. Obowiązujące rozwiązania przewidziane w ustawie – Karta Nauczyciela, w ocenie środowisk oświatowych, nie zapewniają już odpowiedniej rangi zawodu nauczyciela, ani też nie motywują do podejmowania pracy w tym zawodzie. W opinii związków zawodowych, niezbędne jest dokonanie zmian w szczególności w zakresie systemu wynagradzania nauczycieli, awansu zawodowego i oceny pracy nauczycieli, odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli, emerytur nauczycieli oraz nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, kwalifikacji, kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli. Mając na uwadze powyższe postulaty Minister Edukacji podjęła decyzję o wzmocnieniu dialogu z partnerami, dla których jest istotny status zawodowy nauczycieli. Dialog ten będzie podejmowany na forum Zespołu do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli. W ramach Zespołu powołane zostaną tematyczne grupy robocze. Podczas prac grupy roboczej, która zajmie się wynagrodzeniami nauczycieli, analizie będzie mogła być poddana również kwestia powiązania wynagrodzeń nauczycieli z wynagrodzeniami w gospodarce narodowej. Zmiany legislacyjne w powyższym zakresie oraz ewentualna ocena zamierzonego efektu będzie możliwa po zakończeniu prac grupy roboczej. W odniesieniu do kwestii redukcji biurokracji w systemie edukacyjnym należy zauważyć, że obowiązki związane z dokumentowaniem działań szkoły i nauczycieli powinny być nakładane na te podmioty/osoby w sposób racjonalny, tzn. w zakresie koniecznym. Ministerstwo Edukacji Narodowej projektując przepisy prawa ze szczególną rozwagą przygotowuje zmiany dotyczące zakresu i sposobu obowiązkowego dokumentowania działań szkół i nauczycieli, ograniczając je do niezbędnego zakresu. Ponadto wszystkie zmiany wprowadzane w przepisach prawa – również dotyczące dokumentowania – poddawane są uzgodnieniom i konsultacjom społecznym. Ministerstwo w ostatnich latach podejmowało działania służące „odbiurokratyzowaniu” pracy szkół i placówek. We wrześniu 2021 r. wprowadzone zostały zmiany w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 15). Zrezygnowano z dwóch form nadzoru pedagogicznego: ewaluacji i monitorowania. Potrzeba nowelizacji rozporządzenia wynikała z dotychczasowych doświadczeń związanych ze sprawowaniem nadzoru pedagogicznego w formie ewaluacji i monitorowania. W opinii środowisk i osób związanych z nadzorem pedagogicznym korzyści z realizacji ewaluacji pozostawały niewspółmierne do nakładu czasu i pracy koniecznych do przeprowadzenia badania ewaluacyjnego. Zmiana ta istotnie wpływa na zmniejszenie obciążenia nauczycieli pracą związaną z przygotowaniem i udziałem nauczycieli w niektórych formach nadzoru pedagogicznego, inną niż prowadzenie zajęć z uczniami. W szkołach często sporządzana jest dokumentacja, której tworzenia nie wymagają przepisy prawa. Działania te z reguły wynikają z przyjętych w danej szkole uregulowań wewnętrznych bądź przyjętej praktyki. W listopadzie 2021 r., Ministerstwo przekazało dyrektorom szkół i placówek oraz ich organom prowadzącym zestawienie przykładów dotyczących tworzenia w szkołach dokumentacji niewymaganej przepisami prawa, z sugestią, aby pracownicy pedagogiczni (dyrektorzy szkół i nauczyciele) sami zweryfikowali potrzeby kontynuowania dotychczasowej praktyki „generowania” dokumentów, których obowiązek tworzenia nie wynika wprost z przepisów prawa. Należy podkreślić, że powyższy materiał (dotyczący przykładów tworzenia w szkołach dokumentacji niewymaganej przepisami prawa) był opracowany we współpracy z kuratorami oświaty i jako rezultat wspólnych działań został przekazany również tymże organom nadzoru pedagogicznego, w celu ujednolicenia wymagań i oczekiwań wizytatorów dotyczących prowadzonej w szkołach i placówkach dokumentacji. Mówiąc o dużym obciążeniu dyrektorów i nauczycieli pracą niezwiązaną z prowadzeniem zajęć edukacyjnych istotne również jest dostrzeżenie, że na to obciążenie składa się też konieczność tworzenia dokumentów na podstawie aktów prawnych niebędących oświatowymi i/lub wymaganych przez organy/instytucje nadzorujące działalność szkół/placówek, jak np. organy prowadzące, Sanepid, nadzór budowlany i p/poż. Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że postulat „odbiurokratyzowania” od lat stanowi integralną część wszystkich szerszych negocjacji z partnerami społecznymi. Z uwagi na to oraz w związku z sygnałami (wpływającymi do Ministerstwa Edukacji Narodowej od różnych podmiotów) dotyczącymi problemu „odbiurokratyzowania” pracy szkół i placówek kwestia ta nadal będzie analizowana przy nowelizowaniu przepisów prawa stanowiących również o obowiązkach dotyczących sposobu i zakresu dokumentowania. Nawiązując do pytania dotyczącego określenia najlepszych sposobów podniesienia jakości nauczania i wprowadzenia większej niezależności w doborze lektur i tematów, uprzejmie wyjaśniam, że podstawa programowa języka polskiego jest określona w rozporządzeniu w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego, które wydaje minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. Obowiązującą podstawę programową określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356, z późn. zm.) oraz rozporządzenie z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 467, z późn. zm.). Wykaz lektur dla uczniów danego etapu edukacyjnego jest integralną częścią podstawy programowej języka polskiego dla tego etapu. Na wykaz lektur składają się aktualnie następujące elementy: na I. etapie edukacyjnym – kl. I-III „ Propozycja lektur do wspólnego i indywidualnego czytania”; na II. etapie edukacyjnym – kl. IV-VIII: lektury obowiązkowe, lektury uzupełniające (obowiązkowo dwie w każdym roku szkolnym), są to przykładowe lektury lub inne utwory literackie i teksty kultury wybrane przez nauczyciela, w tym wiersze poetów współczesnych i reportaże; na III. etapie edukacyjnym – kl. I- IV (V): lektury obowiązkowe, lektury uzupełniające (w każdej klasie wybrane z wykazu dowolne dwie pozycje książkowe w całości lub we fragmentach lub inne utwory literackie wybrane przez nauczyciela) zalecane dzieła teatralne i filmowe, teksty polecane do samokształcenia. Oznacza to, że w obowiązującym stanie prawnym nauczyciel może zdecydować o omawianiu utworów literackich wybranych również przez siebie, tj. spoza listy lektur uzupełniających umieszczonej w cyt. rozporządzeniach, jeśli uzna je za wartościowe. To również nauczyciel lub zespół nauczycieli przedstawia dyrektorowi szkoły program nauczania do danych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego na dany etap edukacyjny. Dyrektor szkoły jest odpowiedzialny za uwzględnienie w szkolnym zestawie programów nauczania całości podstawy programowej kształcenia ogólnego ustalonej dla danego etapu edukacyjnego. Dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej, dopuszcza do użytku w danej szkole przedstawiony przez nauczyciela lub zespół nauczycieli program nauczania. Programy nauczania mogą wykraczać również poza zakres treści określony w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Programy nauczania powinny być dostosowane do potrzeb i możliwości uczniów, dla których są przeznaczone (art. 22a ust 1-7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty – Dz. U. z 2022 r. poz. 2230, z późn. zm.). Nauczyciel może zdecydować o realizacji programu nauczania: 1) z zastosowaniem podręcznika, materiału edukacyjnego lub materiału ćwiczeniowego lub 2) bez zastosowania podręcznika lub powyższych materiałów. Program nauczania może być realizowany również z wykorzystaniem w szczególności urządzeń, sprzętu lub oprogramowania, przydatnych do realizacji tego programu, z uwzględnieniem potrzeb edukacyjnych i możliwości psychofizycznych uczniów (art. 22aa ustawy o systemie oświaty). Należy podkreślić, że - jak stanowią przepisy art. 12 ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela - nauczyciel w realizacji programu nauczania ma prawo do swobody stosowania takich metod nauczania i wychowania jakie uważa za najwłaściwsze spośród uznanych przez współczesne nauki pedagogiczne, oraz do wyboru podręczników i innych pomocy naukowych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami nauczyciel obowiązany jest m.in. doskonalić się zawodowo, zgodnie z potrzebami szkoły (art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela). Jednocześnie, podstawę programową danego przedmiotu opracowuje zespół ekspertów specjalizujących się w dziedzinie, którą przedmiot ten reprezentuje. Zespół ekspertów – powołany przez Ministra Edukacji - składa się z przedstawicieli świata nauki, metodyków, nauczycieli, w tym nauczycieli akademickich oraz ekspertów systemu egzaminów zewnętrznych. Obecnie resort edukacji pracuje nad zmianami polegającymi na ograniczeniu zakresu wymagań aktualnej podstawy programowej kształcenia ogólnego, które powinny dać nauczycielom i uczniom już od nowego roku szkolnego, tj. 1 września 2024 r. więcej czasu na spokojniejszą i bardziej dogłębną realizację programów nauczania. Dla właściwego zrozumienia celu i istoty proponowanych aktualnie zmian w podstawie programowej kształcenia ogólnego, w tym m.in. w zakresie języka polskiego, należy zapoznać się z uzasadnieniem tych zmian, opublikowanym na stronie MEN łącznie z projektami (link https://www.gov.pl/web/edukacja/zmiana-podstawy-programowej--zaczynamy-prekonsultacje ). Końcowa propozycja zmian w zakresie podstaw programowych oraz zmian w zakresie ramowych planów nauczania będzie skierowana do konsultacji publicznych i opiniowania oraz uzgodnień międzyresortowych w kwietniu br. w formie projektów nowelizacji odpowiednich rozporządzeń ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. W tym czasie będzie możliwość zgłaszania ewentualnych uwag/opinii do zaproponowanych rozwiązań. Informacje na temat podjętych prac będą dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej pod adresem: https://www.gov.pl/web/edukacja oraz stronie Rządowego Centrum Legislacji: https://legislacja.rcl.gov.pl/ . Natomiast całościowa zmiana podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego planowana jest począwszy od roku szkolnego 2026/2027 w szkole podstawowej oraz od roku szkolnego 2028/2029 w szkole ponadpodstawowej. Projektowane zmiany będą podlegać procedurze legislacyjnej – w tym konsultacjom publicznym – zgodnie z którą każdy zainteresowany (w tym nauczyciel) będzie mógł wnieść uwagi i opinie. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu

03Powiązane

Inne pytania: Daniel Milewski

Wszystkie pytania nadawcy

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji