Interpelacja w sprawie konieczności pilnego przyjęcia przepisów regulujących prawa do gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe

Panie Ministrze,

od wielu lat pozostaje nierozwiązany problem gruntów, na których spółdzielnie mieszkaniowe wzniosły budynki mieszkalne, lecz nie uzyskały trwałego tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości. Problem ten jest następstwem praktyk stosowanych w okresie PRL i transformacji ustrojowej, kiedy spółdzielnie realizowały inwestycje mieszkaniowe na gruntach państwowych lub komunalnych na podstawie decyzji lokalizacyjnych, bez ostatecznego uregulowania praw do tych gruntów (Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, projekt UD335, aktualizacja z 1 lipca 2026 r.).

Nieuregulowany stan prawny gruntów dotyka przede wszystkim mieszkańców budynków spółdzielczych. Utrudnia zakładanie ksiąg wieczystych dla praw do lokali, ustanawianie odrębnej własności lokali, korzystanie z finansowania hipotecznego oraz pełne i bezpieczne rozporządzanie prawami do mieszkań. Stan ten może wpływać również na wartość rynkową lokali, możliwość przeprowadzania transakcji oraz poczucie bezpieczeństwa prawnego rodzin, które od wielu lat ponoszą koszty utrzymania tych nieruchomości.

Według danych przedstawionych przez ministerstwo projektowane rozwiązania mogą objąć około 120 spółdzielni mieszkaniowych oraz około 100 tys. posiadaczy praw do lokali spółdzielczych. Oznacza to, że nie jest to problem jednostkowy, lecz zagadnienie systemowe, mające bezpośrednie znaczenie dla znacznej grupy mieszkańców, w szczególności na terenie miasta stołecznego Warszawy.

Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt ustawy przewidujący m.in. ustanowienie na rzecz spółdzielni roszczenia o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, możliwość prowadzenia spraw w trybie administracyjnym, ochronę przed bezczynnością i przewlekłością postępowań oraz rozwiązania umożliwiające zakładanie ksiąg wieczystych i ustanawianie odrębnej własności lokali. Zgodnie z komunikatem resortu kolejnym etapem miało być rozpatrzenie projektu przez Radę Ministrów, a następnie skierowanie go do Sejmu.

Ze względu na wieloletni charakter problemu oraz jego bezpośredni wpływ na prawa majątkowe mieszkańców konieczne jest sprawne zakończenie rządowego etapu prac legislacyjnych. Każdy kolejny okres oczekiwania oznacza utrzymywanie stanu niepewności prawnej oraz ograniczeń w dysponowaniu lokalami przez osoby, które nie miały wpływu na sposób uregulowania gruntów w czasie budowy ich osiedli.

Przedłużanie prac legislacyjnych może prowadzić do dalszego utrzymywania nierównej sytuacji mieszkańców budynków spółdzielczych w zależności od stanu prawnego gruntu pod konkretnym budynkiem. Istotnym ryzykiem pozostaje również przewlekłość postępowań administracyjnych prowadzonych po wejściu ustawy w życie, szczególnie jeżeli organy nie otrzymają jednolitych wytycznych, odpowiednich zasobów oraz terminów na rozpatrywanie wniosków.

Niezbędne jest zatem nie tylko szybkie uchwalenie ustawy, ale również przygotowanie organów administracji rządowej i samorządowej do jej sprawnego stosowania. Regulacja powinna w możliwie krótkim czasie przełożyć się na rzeczywistą możliwość zakładania ksiąg wieczystych, ustanawiania odrębnej własności lokali oraz pełnego korzystania przez mieszkańców z przysługujących im praw.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo dysponuje aktualnymi danymi dotyczącymi liczby spółdzielni, budynków i lokali objętych problemem nieuregulowanego stanu prawnego gruntów, a jeżeli tak – jaka jest ich liczba w podziale na województwa i jednostki samorządu terytorialnego?
2. Na jakim dokładnie etapie znajdują się obecnie prace nad projektem ustawy UD335 oraz w jakim terminie Minister planuje doprowadzić do przyjęcia projektu przez Radę Ministrów i skierowania go do Sejmu?
3. Czy Pan Minister podejmie działania zmierzające do nadania projektowi priorytetowego trybu procedowania, tak aby ustawa mogła zostać uchwalona i wejść w życie bez zbędnej zwłoki, a jeżeli tak – jaki harmonogram dalszych prac legislacyjnych został przyjęty?
4. Jakie działania organizacyjne i nadzorcze zostaną podjęte, aby po wejściu ustawy w życie zapobiegać bezczynności oraz przewlekłości postępowań prowadzonych przez organy administracji, w szczególności w sprawach dotyczących ustanowienia użytkowania wieczystego i uregulowania własności budynków?
5. Czy Pan Minister przewiduje przygotowanie, równolegle z pracami nad ustawą, jednolitych wytycznych dla organów administracji oraz systemu monitorowania liczby złożonych i rozpatrzonych wniosków, tak aby mieszkańcy mogli jak najszybciej uzyskać możliwość założenia ksiąg wieczystych, ustanowienia odrębnej własności lokali i korzystania z finansowania hipotecznego?

Z poważaniem