Interpelacja w sprawie wpływu masowego składania wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy w okresie przejściowym na sporządzanie planów ogólnych gmin oraz realizację celów reformy planowania przestrzennego

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie informacji dotyczących wpływu zwiększonej liczby wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na proces sporządzania planów ogólnych gmin.

Od momentu wejścia w życie reformy systemu planowania przestrzennego gminy w całej Polsce prowadziły i prowadzą prace nad sporządzaniem planów ogólnych, które w przyszłości staną się podstawowym aktem planowania przestrzennego, zastępującym dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

Jednocześnie z wielu samorządów napływają informacje o znaczącym wzroście liczby składanych wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Zjawisko to jest powszechnie wiązane z obawami inwestorów przed wejściem w życie nowych regulacji planistycznych oraz zmianą zasad wydawania decyzji o warunkach zabudowy po uchwaleniu planów ogólnych.

Może to prowadzić do sytuacji, w której w okresie sporządzania planów ogólnych wydawana będzie bardzo duża liczba decyzji o warunkach zabudowy, wpływających na faktyczny stopień zagospodarowania terenów oraz ich potencjał inwestycyjny.

Szczególne wątpliwości budzi kwestia bilansowania terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym plan ogólny powinien być sporządzany w oparciu o analizę zapotrzebowania na nową zabudowę oraz chłonność terenów niezabudowanych. Ustawodawca przyjął mechanizm ograniczający nadmierne wyznaczanie nowych terenów mieszkaniowych poprzez określenie dopuszczalnych wskaźników bilansowania.

Powstaje jednak pytanie, czy bilanse sporządzane przez gminy pozostaną aktualne w sytuacji, gdy pomiędzy rozpoczęciem prac planistycznych a wejściem w życie planu ogólnego zostanie wydanych znacznie więcej decyzji o warunkach zabudowy niż zakładano na etapie analiz.

W praktyce może dojść do sytuacji, w której plan ogólny będzie opierał się na danych nieodzwierciedlających rzeczywistego stanu zagospodarowania przestrzennego, co może prowadzić do rozbieżności pomiędzy celami reformy planowania przestrzennego a jej faktycznymi skutkami.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi analizy dotyczące liczby składanych wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy od momentu rozpoczęcia prac nad planami ogólnymi w poszczególnych gminach?

2. Czy ministerstwo dysponuje danymi wskazującymi, że w skali kraju nastąpił wzrost liczby wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy w związku z reformą planowania przestrzennego?

3. W jaki sposób gminy powinny postępować w przypadku znacznego wzrostu liczby wydawanych decyzji o warunkach zabudowy już po wykonaniu analiz bilansowych, lecz przed uchwaleniem planu ogólnego?

4. Czy ministerstwo dostrzega ryzyko, że masowe wydawanie decyzji o warunkach zabudowy w okresie przejściowym może prowadzić do obejścia celów reformy planowania przestrzennego oraz ograniczyć skuteczność planów ogólnych?

5. Czy ministerstwo planuje wydanie jednolitych wytycznych lub objaśnień prawnych dotyczących uwzględniania decyzji o warunkach zabudowy wydawanych w trakcie procedury sporządzania planów ogólnych?

6. Czy rozważane są zmiany legislacyjne mające na celu zabezpieczenie procesu sporządzania planów ogólnych przed skutkami gwałtownego wzrostu liczby decyzji o warunkach zabudowy wydawanych w okresie przejściowym?

7. Czy ministerstwo monitoruje, w których gminach nastąpił ponadprzeciętny wzrost liczby składanych wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy od momentu rozpoczęcia reformy planowania przestrzennego?

8. Czy ministerstwo posiada szacunki dotyczące wpływu decyzji o warunkach zabudowy wydanych przed wejściem w życie planów ogólnych na możliwość realizacji celów polityki przestrzennej państwa oraz ograniczenia zjawiska niekontrolowanego rozpraszania zabudowy?

9. Czy ministerstwo posiada informacje, które gminy nie rozpoczęły procesu uchwalania planów ogólnych lub stopień zaawansowania tego procesu najprawdopodobniej nie pozwoli na jego dokończenie w ustawowym terminie? Proszę o podanie danych ilościowych dotyczących stopnia realizacji tego zadania.

10. Jakie konsekwencje prawno-legislacyjne będzie pociągało za sobą uchwalenie planu ogólnego, dla którego nie zostaną spełnione warunki bilansowania, np. ze względu na zbyt dużą liczbę wydanych decyzji o warunkach zabudowy nieujętych w bilansie na etapie projektowania dokumentu? Czy niespełnienie wymogów ustawowych będzie skutkowało nieważnością całości bądź części planu ogólnego?

11. Jakie konsekwencje prawno-legislacyjne będzie pociągało za sobą nieuchwalenie planu ogólnego przez gminę w terminie ustawowym?

12. Jakie konsekwencje przewidziane są dla gmin, które nie rozpoczęły procedury uchwalania planu ogólnego, np. gmina Jasienica, powiat bielski?

Przedstawiona problematyka ma istotne znaczenie dla powodzenia reformy planowania przestrzennego. Jeżeli bowiem znaczna część nowej zabudowy zostanie dopuszczona na podstawie decyzji o warunkach zabudowy wydanych jeszcze przed wejściem w życie planów ogólnych, może dojść do osłabienia efektów reformy oraz ograniczenia skuteczności nowych instrumentów planistycznych. Powyższe problemy mogą także prowadzić do wzrostu postępowań o stwierdzenie nieważności zarówno decyzji o warunkach zabudowym, jak i planów ogólnych.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o przedstawienie stanowiska ministerstwa oraz informacji, czy planowane są działania organizacyjne lub legislacyjne mające na celu zapewnienie jednolitego stosowania przepisów oraz zachowanie zgodności planów ogólnych z rzeczywistym stanem zagospodarowania przestrzennego przy jednoczesnej realizacji założeń ustawy.

Z wyrazami szacunku

Maciej Konieczny

Poseł na Sejm RP