Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa dostaw helu do Polski po zakłóceniach produkcji w Katarze oraz działań państwa na rzecz odporności krajowego rynku tego surowca

Panie Premierze,

w marcu 2026 r. doszło do poważnych uszkodzeń infrastruktury energetycznej w Ras Laffan w Katarze, co przełożyło się na wstrzymanie produkcji LNG i produktów towarzyszących, w tym helu. Według informacji wskazywanych w mediach naprawa części infrastruktury może potrwać od 3 do 5 lat, a roczny eksport helu z Kataru może spaść o ok. 14 proc.

Skala problemu ma wymiar ponadlokalny. Katar odpowiada za około jedną trzecią światowej produkcji helu; według U.S. Geological Survey produkcja tego państwa wyniosła 63 mln m3 przy światowej produkcji rzędu 190 mln m3 w 2025 r.

Sprawa ma również znaczenie dla Polski. Z danych Państwowego Instytutu Geologicznego wynika, że w 2024 r. w Odolanowie wyprodukowano 2,66 mln m3 oczyszczonego helu pozyskanego z gazu ziemnego wydobywanego w Polsce, a wolumen odzysku helu z jedenastu eksploatowanych złóż wyniósł 0,61 mln m3. Jednocześnie PIG-PIB wskazuje, że perspektywiczne zasoby helu w Polsce wynoszą ok. 34,68 mln m3, zaś w obrotach handlowych Polska w 2024 r. zaimportowała 1 049 239 kg helu i wyeksportowała 1 067 051 kg tego surowca. Oznacza to, że krajowy rynek helu jest powiązany z rynkiem międzynarodowym i pozostaje wrażliwy na zaburzenia podaży oraz cen.

W tej sytuacji zasadne jest uzyskanie informacji, czy administracja rządowa dokonała oceny wpływu obecnych zakłóceń na polski sektor ochrony zdrowia, jednostki naukowe i przedsiębiorstwa wykorzystujące hel w procesach technologicznych, a także czy podjęto działania wyprzedzające w zakresie dywersyfikacji dostaw, monitoringu rynku oraz wykorzystania krajowych możliwości produkcyjnych.

W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:

1. Czy po zakłóceniach produkcji helu w Katarze w marcu 2026 r. resort sporządził analizę wpływu tej sytuacji na dostępność i ceny helu w Polsce? Jeżeli tak, to kiedy oraz jakie są jej główne wnioski?
2. Jakie było krajowe zużycie helu w Polsce w latach 2024-2025, łącznie oraz w podziale co najmniej na: ochronę zdrowia, naukę i badania, przemysł elektroniczny i półprzewodnikowy, spawalnictwo oraz pozostałe zastosowania?
3. Jaka część krajowego zapotrzebowania na hel była w latach 2024-2025 pokrywana produkcją krajową, a jaka importem, oraz z których państw pochodziły główne dostawy do Polski?
4. Jakie działania podjęto po wystąpieniu zakłóceń w Katarze wobec producentów, importerów i największych odbiorców helu w Polsce, w szczególności podmiotów leczniczych, instytutów badawczych oraz przedsiębiorstw wykorzystujących hel w procesach technologicznych?
5. Czy resort prowadził lub zainicjował rozmowy z krajowymi podmiotami w sprawie zwiększenia odzysku, oczyszczania lub podaży helu z gazu ziemnego wydobywanego w Polsce? Jeżeli tak, to z jakim skutkiem?
6. Czy w administracji rządowej funkcjonuje stały mechanizm monitorowania stanów magazynowych, ciągłości kontraktów i ryzyka przerw dostaw helu dla odbiorców krytycznych? Jeżeli tak, który organ go prowadzi i na jakiej podstawie?
7. Czy rząd rozważa utworzenie, koordynowanie lub rekomendowanie minimalnych zapasów bezpieczeństwa helu dla odbiorców krytycznych, w szczególności dla ochrony zdrowia i infrastruktury badawczej?
8. Czy planowane są instrumenty wsparcia dla inwestycji w odzysk, recykling i bardziej efektywne wykorzystanie helu w Polsce, w tym w podmiotach leczniczych, laboratoriach i zakładach przemysłowych?

Z poważaniem