Interpelacja #2531 - Interpelacja w sprawie finansowania środowiskowych domów samopomocy

01Treść pytania

Pytanie posłów25 kwietnia 2024

Interpelacja w sprawie finansowania środowiskowych domów samopomocy Szanowna Pani Minister, zwrócono się do mnie z pismem w sprawie problemów finansowych w środowiskowych domach samopomocy. Podmioty reprezentujące środowiskowe domy samopomocy podnoszą problemy związane z podwyższeniem płacy minimalnej, ze zwiększonymi kosztami utrzymania, wypłatami odpraw emerytalnych czy wskazują na wysokie koszty realizacji dowozu uczestników z niepełnosprawnościami na zajęcia. Problemy finansowe już obecnie powodują znaczne trudności w planowaniu i wykonywaniu budżetu, a w konsekwencji – uszczuplenie puli środków przeznaczanych na proces terapeutyczny. Na prowadzenie tych placówek gminy i powiaty otrzymują fundusze z budżetu państwa, niestety według podmiotów reprezentujących obecny poziom finansowania nie gwarantuje środowiskowym domom stabilizacji i bezpieczeństwa finansowego (…). W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania: Czy ministerstwu są znane okoliczności, które podnoszą podmioty reprezentujące środowiskowe domy samopomocy? Czy resort rozważa podniesienie dofinansowania na środowiskowe domy samopomocy? Z poważaniem Krystyna Skowrońska Poseł na Sejm RP

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Sebastian Gajewski

Wniosek o przedłużenie

20 maja 2024

Treść odpowiedzi dostępna tylko w załączniku.

Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski

Treść z PDF

22 maja 2024

Odpowiedź na interpelację w sprawie finansowania środowiskowych domów samopomocy Warszawa, 22-05-2024 Szanowny Panie Marszałku, odpowiadając na interpelację poselską nr 2531 Pani Poseł Krystyny Skowrońskiej w sprawie finansowania środowiskowych domów samopomocy, przekazuję następujące wyjaśnienia. Zgodnie z ustawą z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 poz. 901, z późn. zm.) prowadzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest zadaniem zleconym jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej. W związku z powyższym rozwój tych ośrodków wsparcia oraz ich bieżące utrzymanie, finansowane jest ze środków budżetu państwa. Wojewodowie w swoich budżetach, w ramach ustawy budżetowej, mają zabezpieczone środki na finansowanie działalności bieżącej tych jednostek w danym roku. Co miesiąc przekazują jednostkom samorządu terytorialnego miesięczną dotację na bieżące funkcjonowanie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym na realizację usług w ośrodku, utrzymanie lokalu ośrodka wraz z kosztami eksploatacyjnymi oraz zatrudnienie kadry. Zgodnie z art. 51c ust 2 ustawy o pomocy społecznej miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa przeznaczona na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia środowiskowych domów samopomocy ustalana jest jako iloczyn aktualnej liczby osób korzystających z usług w tych ośrodkach oraz średniej miesięcznej wojewódzkiej kwoty dotacji na jednego uczestniczącego podmiotu, nie przewyższa jednak średniej miesięcznej kwoty dotacji wyliczonej dla województwa. Wojewoda corocznie ustala średnią miesięczną wojewódzką kwotę dotacji na jednego uczestnika ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi dla środowiskowych domów samopomocy w wysokości nie niższej niż 250% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Ponadto, należy zauważyć, że zgodnie z art. 51 c ww. ustawy o pomocy społecznej kwota dotacji na 1 uczestnika środowiskowego domu samopomocy może być zwiększona o nie więcej niż o 30% na uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu, posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zwiększenie dotacji na uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu nie może być zatem niższe niż 582 zł. Jednocześnie, zgodnie z art. 51c ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa może zostać podniesiona nie więcej niż o 20%, w zależności od liczby uczestników oraz zakresu, jakości i rodzaju świadczonych usług. Zwiększenie dotacji dla poszczególnych środowiskowych domów samopomocy do 20% może nastąpić jedynie w ramach limitu uwzględnionego w budżecie wojewody na dany rok w Dziale 852 – pomoc społeczna, Rozdziale 85203 – ośrodki wsparcia. Decyzja o zwiększeniu miesięcznej kwoty dotacji należy do właściwego wojewody – dysponenta środków, który w ramach swoich zadań ustala sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz sprawuje nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa, w tym nad jakością działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad jakością usług, dla których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił standardy (art. 22 pkt 1 i 8 ustawy o pomocy społecznej). Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) podjęło działania, w wyniku których w ustawie budżetowej w 2024 r. w budżetach wojewodów w rozdziale 85203 – ośrodki wsparcia zostały zabezpieczone środki na pokrycie bieżącej działalności środowiskowych domów samopomocy w 2024 r. w wysokości 290% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej czyli w wysokości 2 250,40 zł. W związku z powyższym, ostatecznie, w 2024 r. miesięczna kwota dotacji na uczestnika środowiskowego domu ze spektrum autyzmu bądź niepełnosprawnościami sprzężonymi wynosi 2 925,52 zł. Niemniej jednak uprzejmie informuję, że w związku z docierającymi sygnałami, iż miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi wydaje się niewystarczająca, Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zdecydowała o przekazaniu dodatkowych środków na bieżącą działalność środowiskowych domów samopomocy, dokonując podziału środków z rezerwy celowej budżetu państwa. Przyjęto, że średnia miesięczna wojewódzka kwota dotacji na jednego uczestnika środowiskowego domu samopomocy w okresie maj - grudzień 2024 r. będzie stanowić 320% kryterium dochodowego i będzie wynosić 2 483,2 zł. Ponadto należy podkreślić, że średnia miesięczna kwota dotacji jest zależna również od wysokości samego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które obecnie wynosi 776 zł. Weryfikacja kryteriów dochodowych dokonywana jest co 3 lata i najbliższa weryfikacja będzie miała miejsce w 2024 roku, zweryfikowane kryteria będą obowiązywać zaś od roku przyszłego. Należy pamiętać, że to również będzie miało wpływ na wysokość dotacji. Odnosząc się do kwestii dotyczących zmian w ustawie o pomocy społecznej w zakresie ustalania średniej miesięcznej kwoty dotacji na jednego uczestnika ośrodka wparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, ponownie zwracam uwagę, że obowiązujące regulacje, uzależniające wysokość ww. kwoty dotacji od wysokości kryterium dochodowego, wskazują minimalny poziom kwoty dotacji na uczestnika stanowiący 250% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednocześnie nie określając maksymalnego jej poziomu. Należy zauważyć, że przepis w obecnym brzmieniu umożliwia podnoszenie kwoty dotacji na uczestnika, bez konieczności zmiany przepisów ustawy o pomocy społecznej. Dzięki tak skonstruowanemu przepisowi w ustawie budżetowej w 2024 roku zabezpieczono środki na miesięczną dotację na uczestnika w wysokości 290% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, bez konieczności dokonywania zmian zapisu ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie pragnę zapewnić, że zagadnienia dotyczące ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej traktowane w sposób priorytetowy. Środowiskowe Domy Samopomocy to jednostki szczególne, a beneficjentami ich działań są osoby o bardzo specyficznych potrzebach i wymaganiach. Zatrudniona w ośrodkach kadra to pracownicy wysokokwalifikowani, odznaczający się wyjątkowymi umiejętnościami i gwarantujący prawidłowe funkcjonowanie tych ważnych placówek. W związku z powyższym w naszym resorcie dostrzegane jest zagrożenie, jakie stanowi odpływ pracowników ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W chwili obecnej trwają prace nad rozwiązaniami systemowymi w zakresie możliwości wsparcia finansowego wynagrodzeń pracowników służb społecznych ze środków budżetu państwa, w tym pracowników środowiskowych domów samopomocy. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw nr 274 został przyjęty przez Sejm w dniu 26 kwietnia 2024 r. W przypadku ponoszenia przez środowiskowy dom samopomocy wysokich kosztów związanych z zapewnianiem transportu uczestników do ośrodka, wojewoda może, na podstawie wspomnianego już art. 51c ust 4 ustawy o pomocy społecznej, zwiększyć o 20% kwotę dotacji w zależności od liczby uczestników oraz zakresu, jakości i rodzaju świadczonych usług , w tym m.in. w przypadku ponoszenia kosztów dowozu uczestników. Ostateczna decyzja w sprawie podwyższenia dotacji należy do wojewody, będącego - jak zostało to już wyżej wyjaśnione - dysponentem budżetu. Jednakże należy wyjaśnić, że zgodnie z §20 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie środowiskowych domów samopomocy (DZ.U. z 2020 r. poz. 249), dom może dodatkowo zapewniać, w szczególności uczestnikom z zaburzeniami zachowań lub niepełnosprawnością fizyczną, usługi transportowe polegające na dowożeniu uczestników na zajęcia z miejsca zamieszkania lub z innego miejsca uzgodnionego z kierownikiem domu i odwożeniu po zajęciach. Należy zwrócić więc uwagę, że usługa transportowa nie jest wymaganym standardem w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a jedynie możliwością wsparcia uczestników w postaci dowożenia na zajęcia i z zajęć do domu. W opinii tut. resortu niebudzącą wątpliwości formą organizowania transportu dla uczestników środowiskowych domów samopomocy jest zakup usługi transportowej. W sytuacji, gdy środowiskowy dom samopomocy nie świadczy tego rodzaju usług, dowóz uczestników, dla których jest on niezbędny, może zapewnić gmina lub powiat prowadzące tę jednostkę lub zlecające jej prowadzenie. W takim wypadku gmina lub powiat pokrywają koszty transportu uczestników w ramach zadań własnych. Innym możliwym rozwiązaniem w przypadku, gdy środowiskowy dom samopomocy nie świadczy usług transportowych, jest zorganizowanie odpłatnego transportu na wniosek zainteresowanych uczestników. Należy również zauważyć, że w związku z całkowitym finansowaniem zadania z budżetu państwa oraz znaczącego zwiększenia kwoty dotacji w ostatnich latach, jeżeli dana jednostka nie organizuje transportu dla uczestników środowiskowego domu samopomocy we własnym zakresie, samorząd powinien przejąć to zadanie i zapewniać transport mieszkańcom ze swojego terenu. Niemniej, odpowiadając na postulaty związane z poszerzeniem możliwości świadczenia usług transportowych w środowiskowych domach samopomocy, a jednocześnie mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zostaną podjęte prace, mające na celu umożliwienie wsparcia ośrodków w realizacji tego zadania. W odniesieniu do kwestii dotyczących propozycji zmian w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz. U. z 2020 r. poz. 249) informuję, że w sytuacji, gdy MRPiPS rozpocznie działania związane z nowelizacją przepisów rozporządzenia w sprawie środowiskowych domów samopomocy, w prace nad jego kształtem, tak jak przy poprzedniej nowelizacji, zostaną zaangażowani również przedstawiciele środowiska związanego z tymi ośrodkami. Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni Podsekretarz Stanu

03Powiązane

Inne pytania: Krystyna Skowrońska

Wszystkie pytania nadawcy

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

03Powiązane

Komentarze do interpelacji