Interpelacja w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej Polski z Republiką Białoruś

w odpowiedzi na interpelację nr 3439 Pani Poseł Moniki Pawłowskiej i Pani Poseł Anny Baluch w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej Polski z Republiką Białorusi, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Na wstępie pragnę zaznaczyć, że 13 czerwca 2024 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 czerwca 2024 r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi.

Celem ustanowienia tzw. „strefy buforowej” jest zapewnienie skutecznej realizacji działań przez właściwe służby państwowe na obszarze w strefie nadgranicznej wskazanych stref przylegających do linii granicy państwowej, znajdujących się na terenie gmin w województwie podlaskim. Wprowadzone rozwiązania, poprzez ograniczenie obecności osób postronnych w rejonie działań służbowych, mają zapewnić bezpieczeństwo zarówno tym osobom, jak i pracownikom oraz funkcjonariuszom Policji i Straży Granicznej, a także żołnierzom Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowe rozwiązania mają ponadto ograniczyć aktywność grup przemytniczych ułatwiających proceder nielegalnej migracji.

Projekt rozporządzenia na etapie procesu legislacyjnego^[2] został skierowany do uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych (odbyły się spotkania m.in. z lokalnymi przedsiębiorcami, a także przedstawicielami: samorządu terytorialnego, organizacji pozarządowych, Lasów Państwowych, Białowieskiego Parku Narodowego oraz Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk). Uwagi i postulaty do projektu, w szczególności dotyczące zmniejszenia obszaru strefy nadgranicznej objętej czasowym zakazem przebywania, zostały uwzględnione, a strefa została ograniczona do niezbędnego minimum. Przedmiotowy obszar nie obejmuje co do zasady miejscowości i szlaków turystycznych, tak aby skutki wprowadzonych ograniczeń były jak najmniej uciążliwe dla mieszkańców, turystów czy podmiotów prowadzących działalność zawodową.

W przypadku wystąpienia skutków finansowych wprowadzonej regulacji, tj. zmniejszenia dochodów określonych podmiotów, na podstawie art. 2a ustawy z dnia 29 września 2021 r. o rekompensacie w związku z wprowadzeniem stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego w 2021 r.^[3], podmiotom, o których mowa w art. 1 powyższej ustawy, prowadzącym działalność na obszarze objętym czasowym zakazem przebywania, o którym mowa w art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej^[4], może zostać przyznana rekompensata.

Rekompensata przysługuje:

• przedsiębiorcom oraz rolnikom świadczącym usługi hotelarskie,
• przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie gastronomii,
• przedsiębiorcom prowadzącym działalność organizatora turystyki lub podmiotu ułatwiającego nabywanie powiązanych usług turystycznych,
• przedsiębiorcom prowadzącym działalność pilota wycieczek lub przewodnika turystycznego,
• przedsiębiorcom prowadzącym działalność w zakresie wypożyczania i dzierżawy sprzętu turystycznego i rekreacyjnego.

Wojewoda, na udokumentowany wniosek, za zgodą ministra właściwego do spraw administracji publicznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać rekompensatę również podmiotom innym niż wskazane powyżej, które prowadzą działalność na obszarze objętym czasowym zakazem przebywania, gdy okoliczności, a zwłaszcza poziom strat, utraconych korzyści lub ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności.

Jednocześnie Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) zadeklarowało, że w przypadku gdyby koszty społeczne i gospodarcze okazały się znaczne, jest możliwe uruchomienie przez MFiPR, we współpracy z Ministrem Rozwoju i Technologii, środków z Funduszu Rozwoju Regionalnego w celu wsparcia lokalnych przedsiębiorców i niwelowania skutków wprowadzanych rozwiązań.

Uwzględniając powyższe, a także wystąpienie z 28 czerwca 2024 r. Pana Jacka Brzozowskiego, Wojewody Podlaskiego, informujące, że przedsiębiorcy oraz rolnicy świadczący usługi agroturystyczne z terenu powiatu hajnowskiego zwrócili się o podjęcie interwencji w sprawie trudnej sytuacji spowodowanej wprowadzeniem strefy buforowej^[5], MSWiA^[6] zwróciło się do Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z prośbą o podjęcie działań w celu realizacji wsparcia dla lokalnych przedsiębiorców w kontekście deklarowanej przez ww. resort gotowości uruchomienia środków z Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Wojewoda Podlaski zwrócił na potrzebę podjęcia działań legislacyjnych mających na celu objęcie pomocą wszystkich podmiotów dotkniętych skutkami wprowadzenia strefy buforowej, w tym także tych, które prowadzą działalność poza strefą, a odczuwają negatywne skutki ograniczeń.

^[1] Dz. U. poz. 861.

^[2] Szczegóły procesu legislacyjnego, w tym przeprowadzonych uzgodnień, są dostępne na stronie Rządowego Centrum Legislacji: Legislacja – Rządowy proces legislacyjny – nr wykazu 1139.

^[3] Dz. U. z 2022 r. poz. 425.

^[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 388.

^[5] Wojewoda Podlaski wskazał na potrzebę podjęcia działań legislacyjnych mających na celu objęcie pomocą wszystkich podmiotów dotkniętych skutkami wprowadzenia strefy buforowej, w tym także tych, które prowadzą działalność poza strefą, a odczuwają negatywne skutki ograniczeń.

^[6] Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.