Interpelacja w sprawie działań rządu podjętych w ostatnich 12 miesiącach w celu uregulowania czeskiego długu terytorialnego wobec Rzeczypospolitej Polskiej

Panie Premierze,

wskutek prowadzonych w latach 1955-1957 prac nad ustaleniem granicy polsko-czeskiej, w czerwcu 1958 roku Polska i ówczesna Czechosłowacja podpisały umowę o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, która weszła w życie 14 lutego 1959 roku. Na mocy tej umowy Polska przekazała 1205,90 ha terytorium, natomiast otrzymała jedynie 837,46 ha, co oznacza deficyt na niekorzyść Polski o 368,44 ha (3,6844 km2). Powstały tzw. dług terytorialny nie został rozliczony przez ponad 65 lat. Po rozpadzie Czechosłowacji obowiązek uregulowania tej kwestii przeszedł na Republikę Czeską, która mimo wcześniejszych zobowiązań, nie sfinalizowała przekazania gruntów na rzecz Polski. Warto podkreślić, że sprawa długu terytorialnego wobec Polski nie jest podważana przez stronę czeską, ale nadal stanowi przedmiot nierozwiązanego sporu pomiędzy sąsiednimi i zaprzyjaźnionymi państwami. Przedmiotowa sprawa była już przedmiotem interpelacji poselskiej nr 8933, skierowanej do ministra spraw wewnętrznych i administracji oraz ministra spraw zagranicznych. W odpowiedzi zapowiedziano wznowienie w 2025 r. polsko-czeskich konsultacji na szczeblu eksperckim, których celem miało być przedstawienie stanowisk stron co do sposobu uregulowania długu terytorialnego oraz uzyskanie od strony czeskiej informacji o przyczynach wycofania się z ustaleń z 2015 r. Umowa z 1995 r. ustanawia Stałą Polsko-Czeską Komisję Graniczną. Równocześnie na stronie MSWiA dostępne są materiały Polsko-Czeskiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej, w tym protokół z XXIX posiedzenia, które odbyło się w Pokrzywnej w dniach 27-28 listopada 2025 r. Po stronie polskiej posiedzeniu przewodniczył dyrektor departamentu MSWiA.

Ponadto 17 lutego 2026 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych poinformowało o spotkaniu szefów dyplomacji Polski i Czech, podczas którego podjęto kwestię długu terytorialnego. W komunikacie odnotowano deklarację strony czeskiej o znaczącym postępie oraz wskazano, że sprawa może być rozwiązana przez wspólny projekt służący mieszkańcom pogranicza, np. w zakresie ochrony przeciwpowodziowej. Zestawienie tych informacji wskazuje, że temat był w ostatnich 12 miesiącach przedmiotem aktywności publicznej, ale nie pozwala ocenić pełnego zakresu czynności wykonanych przez MSZ, MSWiA i Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, ani ich wymiernego rezultatu.

Wątpliwości budzi przede wszystkim to, czy Rzeczpospolita Polska nadal konsekwentnie dąży do uregulowania długu przez przekazanie konkretnego obszaru terytorium, czy też rozważany jest model zastępczy w postaci wspólnego projektu publicznego. Niejasny pozostaje także realny podział zadań między MSZ, MSWiA i KPRM oraz to, czy po odpowiedzi na naszą interpelację z 23 kwietnia 2025 r. uruchomiono stały mechanizm koordynacji międzyresortowej. Ryzykiem jest dalsze przewlekanie sprawy bez harmonogramu, mierników postępu i jednoznacznej informacji dla Sejmu RP o efekcie rozmów. Ta sprawa powinna być wspólnym celem dla wszystkich polskich polityków i współpraca w tym temacie powinna być prowadzona ponad bieżącymi podziałami politycznymi.

W związku z powyższym zwracamy się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie czynności, wystąpienia dyplomatyczne, noty, uzgodnienia, spotkania, wideokonferencje lub posiedzenia z udziałem przedstawicieli Rzeczypospolitej Polskiej zostały przeprowadzone od dnia 23 kwietnia 2025 r. do dnia udzielenia odpowiedzi w sprawie czeskiego długu terytorialnego? Proszę o przedstawienie wykazu z podaniem dat, uczestników, instytucji wiodącej i krótkiego opisu rezultatu każdej czynności.

2. Które komórki organizacyjne MSZ, MSwiA i KPRM były w tym okresie odpowiedzialne za prowadzenie tej sprawy oraz kto pełnił funkcję koordynatora po stronie rządowej?

3. Czy doszło do wznowienia zapowiadanych w odpowiedzi na interpelację z 23 kwietnia 2025 r. polsko-czeskich konsultacji na szczeblu eksperckim? Jeżeli tak, kiedy się odbyły, jaki miały mandat i jakie ustalenia zostały podczas nich poczynione?

4. Jakie działania podjęto w celu ustalenia przyczyn wycofania się strony czeskiej z ustaleń z 2015 r. oraz jakie oficjalne wyjaśnienia zostały stronie polskiej przekazane?

5. Czy prezes Rady Ministrów w latach 2025-2026 wydawał w tej sprawie polecenia, wytyczne lub decyzje koordynacyjne wobec MSZ i MSWiA albo zlecił przygotowanie harmonogramu działań? Jeżeli tak, proszę o wskazanie dat, formy tych działań oraz ich podstawy.

6. Czy temat długu terytorialnego był po dniu 23 kwietnia 2025 r. przedmiotem obrad Stałej Polsko-Czeskiej Komisji Granicznej, Polsko-Czeskiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej albo polsko-czeskich konsultacji międzyrządowych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie posiedzeń, punktów porządku obrad oraz ustaleń.

7. Czy rząd Rzeczypospolitej Polskiej utrzymuje stanowisko, że dług terytorialny powinien zostać uregulowany przez przekazanie Polsce terytorium, czy też rozważa inny wariant, w tym wspólny projekt publiczny, o którym mowa w komunikacie z 17 lutego 2026 r.? Proszę o wskazanie aktualnego jednoznacznego stanowiska rządu.

8. Jaki jest plan działań rządu na kolejne 12 miesięcy, w tym terminy planowanych rozmów, oczekiwane etapy, dokumenty końcowe oraz przewidywany termin przedstawienia Sejmowi RP informacji o stanie sprawy?

Z poważaniem