Interpelacja#4517 · X kadencjaOdpowiedziano

Interpelacja w sprawie niedoborów kadrowych w placówkach przedszkolnych i ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela wychowania przedszkolnego

Wysłano: 5 września 2024Wpłynęło: 28 sierpnia 2024Oryginał w Sejm API

Analiza AI

Interpelacja nr 4517 posła Waldemara Sługockiego dotyczy narastających niedoborów kadrowych na stanowiskach nauczycieli wychowania przedszkolnego, zauważonych m.in. przez Zrzeszenie Gmin Województwa Lubuskiego. Poseł wskazuje, że przyczyną jest wprowadzenie jednolitych 5-letnich studiów magisterskich zamiast wcześniejszych studiów I/II stopnia i podyplomowych, co odstrasza kandydatów od zawodu, oraz brak możliwości zatrudniania w przedszkolach studentów ostatnich lat studiów (w przeciwieństwie do edukacji wczesnoszkolnej). Interpelację adresowano do ministra edukacji i ministra nauki, z pytaniami o zmianę przepisów kształcenia, uprawnień kuratorów oraz o dane dotyczące braków kadrowych. W odpowiedziach resort nauki (Maria Mrówczyńska) wyjaśnił, że model jednolitych studiów magisterskich wprowadzono na wniosek MEN dla podniesienia jakości kształcenia, a jego ewentualna zmiana wymaga inicjatywy resortu edukacji; resort edukacji (Katarzyna Lubnauer) podał, że na dzień 5 września 2024 r. w Polsce było ok. 776 wolnych miejsc pracy dla nauczycieli przedszkoli (19 w woj. lubuskim), a temat jest analizowany przez powołaną przez MEN grupę roboczą, która rozważa m.in. umożliwienie zatrudniania w przedszkolach studentów ostatnich lat studiów.

Wnioskodawcy · 1 poseł

Waldemar Sługocki

Adresat · Odpowiedział

minister edukacji

minister nauki

01Treść pytania

Pytanie posłów5 września 2024

Interpelacja w sprawie niedoborów kadrowych w placówkach przedszkolnych i ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela wychowania przedszkolnego Szanowni Państwo Ministrowie! Zrzeszenie Gmin Województwa Lubuskiego dostrzega niepokojący trend braku nauczycieli wychowania przedszkolnego. Problem ten narasta z roku na rok, trudna sytuacja kadrowa na terenie naszego województwa, jak i w całej Polsce staje się coraz bardziej odczuwalna. Nie ulega wątpliwości, iż jakość edukacji przedszkolnej jest fundamentem dalszego rozwoju i edukacji dzieci, co w sposób oczywisty musi pozostać priorytetem. Konieczne staje się zainicjowanie działań, które umożliwią szybkie i skuteczne rozwiązanie problemu braków kadrowych, a nasi najmłodsi mieszkańcy uzyskają dostęp do bardzo dobrej opieki i wychowania. Z analiz wynika, iż znaczne uszczuplenie liczby wchodzących do zawodu młodych ludzi wynika z procesu edukacji nauczycieli wychowania przedszkolnego. Dlatego zwracam się do resortu nauki z prośbą o zwrócenie uwagi na szczególną potrzebę dostosowania przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego obowiązujących przepisów prawa w zakresie ich kształcenia. Co za tym idzie, w celu umożliwienia osobom pragnącym wejść do zawodu, należałoby rozważyć umożliwienie im zdobycia kwalifikacji poprzez studia podyplomowe oraz studia pierwszego i drugiego stopnia. Niestety wprowadzenie jednolitych studiów magisterskich powoduje, że osoby albo nie decydują się na studia z zakresu wychowania przedszkolnego, albo po ich zakończeniu trafiają do szkół, gdzie są zapewnione korzystniejsze warunki pracy. W ostatnich latach nie pojawiają się praktykanci, podobna sytuacja ma miejsce w wielu gminach w Polsce i z roku na rok nasila się poszukiwanie chętnych do pracy w zawodzie nauczyciela wychowania przedszkolnego. Dodatkowym ograniczeniem jest fakt, iż kuratorzy oświaty nie mogą wydać zgody, w myśl art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela, na zatrudnienie w przedszkolu np. studentów czwartego lub piątego roku, podczas gdy mają takie prawo w przypadku edukacji wczesnoszkolnej. Wobec powyższego proszę o odpowiedź na poniższe pytania oraz rozważenie możliwości podjęcia działań w celu rozwiązania ww. problemu. Czy resort nauki będzie dążył do zmiany w przepisach, które umożliwią modyfikację obowiązujących przepisów dotyczących kształcenia poprzez przywrócenie studiów podyplomowych oraz studiów pierwszego i drugiego stopnia, jak było przed obowiązywaniem obecnego stanu prawnego, zamiast jednolitych 5-letnich studiów magisterskich? Czy i kiedy resort edukacji podejmie działania w kwestii zmiany uprawnień kuratorów, by mogli wydawać zgodę na możliwość zatrudnienia w przedszkolu np. studentów czwartego lub piątego roku, którzy są tuż przed wejściem do zawodu? Czy resort edukacji prowadzi bieżące analizy braków kadrowych w przedszkolach w Polsce? Jakie resort nauki widzi możliwości wprowadzenia ułatwień w dostępie do zawodu nauczyciela wychowania przedszkolnego? Z poważaniem Waldemar Sługocki Poseł na Sejm RP

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer

Treść z PDF

20 września 2024

Odpowiedź na interpelację w sprawie niedoborów kadrowych w placówkach przedszkolnych i ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela wychowania przedszkolnego Warszawa, 20-09-2024 Szanowny Panie Pośle , kwestie sposobu przygotowania nauczycieli do zawodu reguluje rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453). Odpowiednio do określonego ww. rozporządzeniem sposobu przygotowania do zawodu nauczyciela kształtowane są wymagania kwalifikacyjne. W rozporządzeniu w sprawie standardów przyjęto, że przygotowanie do zawodu nauczyciela przedszkola i nauczyciela wczesnej edukacji jest zawsze prowadzone łącznie w obu zakresach i realizowane wyłącznie w trakcie jednolitych studiów magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Nie przewidziano możliwości kształcenia nauczycieli tej specjalności w formie studiów podyplomowych. Studia podyplomowe służą, co do zasady, czynnym nauczycielom, którzy chcą uzyskać kwalifikacje do nauczania dodatkowego przedmiotu (zajęć), zwłaszcza w sytuacji, kiedy w celu zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć, muszą nauczać kilku przedmiotów. W przypadku nauczycieli nauczania początkowego i wychowania przedszkolnego taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem każdy nauczyciel prowadzący grupę przedszkolną lub oddział w klasach I-III jest zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć. W trakcie prac nad rozporządzeniem w sprawie standardów oceniono, że nie ma możliwości zrealizowania celów kształcenia nauczycieli tego etapu edukacyjnego w toku studiów podyplomowych, a model studiów pierwszego i drugiego stopnia gwarantował pełną realizację celów tylko w przypadku, kiedy student realizował je łącznie. Natomiast jednolite studia magisterskie mogą być realizowane w trybie stacjonarnym lub niestacjonarnym, a zatem jest możliwość dopasowania form nauki do potrzeb i możliwości studentów. Jednocześnie można w pełni zrealizować założenia programu studiów i przygotować absolwenta do pracy na stanowisku nauczyciela przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej. Rozporządzenie w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela dotyczy wyłącznie kształcenia przyszłych nauczycieli. Nie zostały natomiast zmienione wymagania kwalifikacyjne wobec nauczycieli już pracujących na stanowisku nauczyciela przedszkola i osób, które nabyły kwalifikacje do pracy na stanowisku nauczyciela przedszkola na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów. Kwestie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, w tym nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i wychowania przedszkolnego uregulowano w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz.U. poz. 2102) w taki sposób, aby uwzględniać każdy obowiązujący wcześniej sposób przygotowania do zawodu. Dyplom ukończenia jednolitych studiów magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna nie jest jedynym dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolu. Nie wyeliminowano możliwości podejmowania pracy w przedszkolu przez osoby, które posiadają dyplom ukończenia kolegium nauczycielskiego albo dyplom ukończenia studiów pierwszego i drugiego stopnia lub dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia lub świadectwo ukończenia studiów podyplomowych, wydane zgodnie z przepisami obowiązującymi w momencie prowadzenia tych studiów. W ww. rozporządzeniu wymagania kwalifikacyjne określono według następujących zasad: - nowe wymagania kwalifikacyjne, tj. obowiązek ukończenia jednolitych studiów magisterskich, dotyczą tylko i wyłącznie osób, które rozpoczęły studia po dniu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, tj. po 3 sierpnia 2019 r., - wymagania kwalifikacyjne wobec osób przygotowywanych do wykonywania zawodu nauczyciela na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia, tj. przed dniem 3 sierpnia 2019 r. określono odpowiednio do prowadzonych wcześniej form kształcenia, w trakcie których nauczyciele uzyskiwali kwalifikacje. Dynamika ruchu kadrowego nauczycieli monitorowana jest na podstawie ogłoszeń o wolnych miejscach pracy dla nauczycieli, o których zgodnie z art. 10 ust. 18 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.– Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2024 r. poz. 986), dyrektorzy szkół informują kuratora oświaty. Informacje o wolnych stanowiskach pracy udostępniane są na stronie podmiotowej kuratorium oświaty. W skali całego kraju, według stanu na dzień 5 września 2024 r., w publicznych i niepublicznych placówkach wychowania przedszkolnego wykazano łącznie 776 wolnych miejsc pracy (ok. 718 etatów) dla nauczycieli. W szkołach publicznych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej wykazano 506 wolnych stanowisk pracy dla nauczycieli wychowania przedszkolnego (ok. 465 etatów). Wolne stanowiska pracy w zakresie wychowania przedszkolnego stanowią ok. 13% ogółu wszystkich ofert pracy dla nauczycieli. Należy zauważyć, że wolne miejsca pracy odnotowywane są przede wszystkim w dużych miastach. Zjawisko to w mniejszej skali dotyczy małych miejscowości. Liczba wolnych stanowisk pracy dla nauczycieli wychowania przedszkolnego w gminach miejskich stanowi 63% ogółu zgłoszonych ofert w zakresie wychowania przedszkolnego, w gminach miejsko-wiejskich 18%, natomiast w gminach wiejskich 19%. Zwiększone zapotrzebowanie kadrowe dotyczy przede wszystkim placówek wychowania przedszkolnego w dużych aglomeracjach miejskich, w których rynek pracy oferuje konkurencyjne możliwości. W mniejszych miastach i ośrodkach wiejskich praca na stanowisku nauczyciela stanowi atrakcyjne i prestiżowe miejsce pracy. W województwie lubuskim w dniu 5 września 2024 r. wykazano 19 wolnych miejsc pracy dla nauczycieli wychowania przedszkolnego przekładających się na ok. 17 etatów. Wolne stanowiska pracy dla nauczycieli wychowania przedszkolnego stanowią ok. 12% wszystkich wolnych stanowisk pracy zgłoszonych przez dyrektorów jednostek systemu oświaty w tym województwie. Jednym z priorytetów polityki oświatowej Rządu RP jest odbudowa prestiżu zawodu nauczycielskiego. Rola społeczna, wymagane kwalifikacje i ustawowy obowiązek cyklicznego potwierdzania rozwoju zawodowego, a także wyzwania stawiane przed nauczycielami - muszą być odzwierciedlone w regulacjach systemowych kształtujących warunki pracy w tym zawodzie. Minister Edukacji jest otwarta na dialog ze środowiskami zainteresowanymi sprawami oświaty. Podczas spotkań z przedstawicielami organizacji pozarządowych, organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli, a także z radami pedagogicznymi odwiedzanych szkół, rozmawia o potrzebach nauczycieli. W związku z postulatami o zmianę lub korektę niektórych rozwiązań systemowych dotyczących m.in. sposobu wynagradzania, awansu zawodowego, czasu pracy, uprawnień nauczycieli - dostrzegając potrzebę wypracowania propozycji zmian dotychczasowych regulacji, Minister Edukacji powołała zespół, który zajmuje się zgłaszanymi postulatami. Zespół ten pracuje w ramach tematycznych grup roboczych. Zmianą przepisów dotyczących kwalifikacji nauczycieli zajmuje się Grupa Robocza do spraw Kwalifikacji, Kształcenia i Doskonalenia Zawodowego Nauczycieli. Na spotkaniu w dniu 11 września 2024 r. była omawiana m.in. kwestia niedoborów kadrowych w placówkach przedszkolnych i ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela wychowania przedszkolnego. Na planowanym w pierwszej połowie października kolejnym spotykaniu Grupy przewidziana jest praca nad propozycjami zmiany przepisów, dotyczących kwalifikacji nauczycieli, w tym nauczycieli przedszkoli i ewentualnych dodatkowych rozwiązań dotyczących zatrudniania nauczycieli w przedszkolach. Jedną z rozważanych propozycji jest możliwość zatrudniania w przedszkolach studentów ostatnich lat jednolitych studiów magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu

Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska

Treść z PDF

23 września 2024

Odpowiedź na interpelację w sprawie niedoborów kadrowych w placówkach przedszkolnych i ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela wychowania przedszkolnego Warszawa, 23-09-2024 Szanowny Panie Pośle, w odpowiedzi na pytania skierowane do resortu nauki (pytanie nr 1 i 4) uprzejmie informuję, że sposób kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej (klasy I-III szkoły podstawowej) w ramach jednolitych studiów magisterskich został wprowadzony na wniosek Ministerstwa Edukacji Narodowej. Jest on określony w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453) [1] , wydanym w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej. Zgodnie z uzasadnieniem wprowadzone w 2019 r. zmiany w sposobie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela miały na celu wzmocnienie jakości tego kształcenia, w tym właściwe przygotowanie merytoryczne i pedagogiczne, stosownie do wymagań współczesnego systemu oświaty. W szczególności, jak wskazało MEN, właściwe przygotowanie przyszłych nauczycieli prowadzących nauczanie w przedszkolu i w klasach I - III szkoły podstawowej w formie kształcenia zintegrowanego, obejmującego kształcenie w zakresie języka polskiego, języka obcego, matematyki, informatyki, edukacji społeczno-przyrodniczej, plastyki, muzyki, techniki, wychowania fizycznego oraz edukacji zdrowotnej, może mieć miejsce jedynie na studiach w ramach ciągłego, pięcioletniego cyklu kształcenia. W związku z tym, że system kształcenia nauczycieli, zgodnie z zapotrzebowaniem resortu edukacji, przewiduje łączne kształcenie nauczycieli przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej, nie jest możliwe prowadzenie kształcenia jedynie w zakresie przygotowania do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkola. Należy mieć na uwadze, że to resort edukacji jest właściwy w sprawach dotyczących zawodu nauczyciela, w tym dostępu do tego zawodu (tzn. kwalifikacji nauczycielskich). Odbycie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela zgodnie ze standardem kształcenia służy nabyciu kwalifikacji nauczycielskich stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. poz. 2102). Zasady kształcenia przyszłych nauczycieli określone w standardzie kształcenia odpowiadają zatem na potrzeby systemu oświaty określone przez MEN. Zmiany w tym zakresie mogą być podjęte na wniosek ministra właściwego do spraw oświaty. W związku z tym, w opinii Ministra Nauki, postulowana kwestia przywrócenia kształcenia przyszłych nauczycieli przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej na studiach podyplomowych oraz studiach pierwszego i drugiego stopnia - jako systemowa zmiana w sposobie kształcenia tej grupy nauczycieli – wymagałaby ze strony MEN analizy i oceny skutków dla systemu oświaty obowiązujących rozwiązań (w bieżącym roku studia ukończyli pierwsi absolwenci kształceni wg zasad przyjętych w 2019 r.). Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Nauki Maria Mrówczyńska Podsekretarz Stanu [1] Załącznik nr 2 – standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej (klasy I – III szkoły podstawowej), część I, ust. 1.

03Powiązane

Inne pytania: Waldemar Sługocki

Wszystkie pytania nadawcy

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa2 odpowiedzi

03Powiązane

Komentarze do interpelacji