Interpelacja #4751 - Interpelacja w sprawie niedofinansowania uczelni wyższych w związku z tzw. stałą przeniesienia

Interpelacja w sprawie niedofinansowania uczelni wyższych w związku z tzw. stałą przeniesienia Szanowny Panie Ministrze, Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku jest jedną z sześciu uczelni typu AWF w Polsce. Według informacji władz uczelni gdański AWFiS był często marginalizowany w rozdziale subwencji i otrzymywał bardzo niskie kwoty. Wynikało to z zawirowań na uczelni - odwołania dwóch rektorów, wprowadzenia dwóch programów naprawczych oraz faktu, że uczelnia była przewidziana do likwidacji. Obecnie jednak sytuacja została ustabilizowana. Aktualnie kwotę przyznawaną uczelniom wyższym reguluje tzw. stała przeniesienia, co oznacza, że subwencja na dany rok zależy od subwencji z roku poprzedniego. Uczelnie mogą otrzymać maksymalnie 6% więcej – w tej materii gdański AWFiS jest prymusem, z roku na rok jego subwencja procentowo zwiększa się najbardziej. Niestety, z uwagi na to, że gdańska uczelnia miała bardzo niską subwencję w latach poprzednich, wzrost procentowy nie przekłada się na kwoty, które zapewniają prawidłowe funkcjonowanie. Uczelnia przeszła dwa programy naprawcze, dlatego też subwencja z lat poprzednich będąca podstawą stałej przeniesienia z roku na rok jest zaniżana. Według wyliczeń władz uczelni powoduje to, że AWFiS w Gdańsku otrzymuje nawet 10 mln złotych mniej niż by to wynikało z algorytmu, gdyby nie uwzględniać „stałej przeniesienia”. Wspomniany algorytm, który uwzględnia liczbę studentów, liczbę kadry z uwzględnieniem stopni i tytułów naukowych, posiadaną kategorię naukową itd., pozwala wyliczyć, że podobne wielkościowo uczelnie w Polsce otrzymują kilkanaście milionów więcej na funkcjonowanie czy rozwój. W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra następujące pytania: 1. Czy Pan Minister posiada wiedzę, czy z podobnym problemem, oprócz Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku, borykają się również inne uczelnie w Polsce? Jeśli tak, proszę o informację które. 2. Jakie działania podejmuje lub podejmie ministerstwo w związku z tzw. stałą przeniesienia, która powoduje dysproporcje w finansowaniu uczelni wyższych? 3. Czy i w jaki sposób ministerstwo planuje wyrównać ww. dysproporcje w finansowaniu uczelni wyższych? Z wyrazami szacunku

Odpowiedź na interpelację w sprawie niedofinansowania uczelni wyższych w związku z tzw. stałą przeniesienia Warszawa, 03-10-2024 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Agnieszki Pomaski w sprawie niedofinansowania uczelni wyższych w związku z tzw. stałą przeniesienia. Szanowna Pani Poseł, udzielając odpowiedzi na pytania związane z finansowaniem uczelni ze środków subwencji uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 368 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023, poz. 742, z późn. zm.) zwanej dalej: „ustawą” wysokość subwencji ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 lit. a-d i g dla publicznych uczelni akademickich jest ustalana na podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego znajdujących się w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz na zadania związane z utrzymaniem powietrznych statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr powietrznych (Dz. U. 2022 r. poz. 305, z późn. zm.). Ustalenie subwencji dla publicznych uczelni akademickich następuje na podstawie formuły algorytmicznej określonej w załączniku nr 1 do przywołanego rozporządzenia. Jednym ze składników algorytmu jest stała przeniesienia, która określa udział subwencji z roku minionego w nowym przydziale środków. Wysoka wartość stałej przeniesienia (0,7) była zastosowana w 2007 r. jako mechanizm amortyzujący skutki zmiany formy algorytmu. Istotnym założeniem ustawodawcy była jej stopniowa redukcja celem zwiększenia reaktywności algorytmu na ilościowo-jakościowe parametry działalności uczelni, a zatem dostosowania finansowania do zachodzących w uczelni zmian: w 2019 r. wartość stałej przeniesienia obniżono do 0,5, w 2023 r. – do 0,3, a w 2024 r. – do 0,25. Aktualnie negatywne konsekwencje wysokiego udziału stałej przeniesienia w subwencji zostały sprowadzone do minimum. Skutkiem powyższego jest z jednej strony coraz mniejszy wpływ wysokości subwencji z lat poprzednich na wysokość subwencji w bieżącym roku, z drugiej strony – większa czułość algorytmu na pozostałe składniki uwzględniane w algorytmie: składnik studencki, kadrowy, umiędzynarodowienia, badawczy, doktorancki i badawczo-rozwojowy. Przedstawiona w interpelacji sytuacja związana z finansowaniem Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku w ubiegłych latach stanowi przykład stopniowego zwiększenia poziomu finansowania uczelni ze względu na poprawę ilościowo-jakościowych parametrów działalności podmiotu w związku z zastosowanymi działaniami naprawczymi oraz zmniejszeniem udziału stałej przeniesienia w algorytmie naliczenia subwencji. Biorąc pod uwagę okres 2020-2024 lat subwencja przyznana Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego wzrosła z 31 580 200 zł do 54 981 656 zł rocznie. W ww. okresie uczelnia kilkukrotnie skorzystała z możliwości wystąpienia o zwiększenie wysokości subwencji ze względu na potrzeby związane z kształceniem lub działalnością naukową przewidziane art. 368 ust. 8 ustawy, uzyskując dodatkowe finansowanie w łącznej kwocie 5,85 mln zł. Należy uwzględnić również wsparcie Uczelni udzielane z budżetu państwa w formie papierów wartościowych Skarbu Państwa. W latach 2019-2023 Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku otrzymała obligacje o łącznej wartości 78,6 mln zł. Należy podkreślić, że utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni i innych podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest jednym z podstawowych celów Ministra, a jego realizacja odbywa się m.in. poprzez zapewnienie finansowania nadzorowanych podmiotów z budżetu państwa. Przewidziany rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2019 r. sposób podziału środków został skonstruowany w ten sposób, aby zapewnić stabilizację budżetów uczelni, ograniczyć negatywny wpływ zmian w otoczeniu makroekonomicznym na gospodarkę finansową podmiotów oraz zniwelować potencjalne istotne różnice w finansowaniu poprzez zastosowanie wartości granicznych maksymalnego możliwego spadku i wzrostu (rok do roku) wysokości subwencji (tzw. tunelu). W 2024 roku do publicznych uczelni akademickich zastosowano granicę maksymalnego spadku wysokości subwencji na poziomie 100% wysokości subwencji z roku poprzedzającego rok przyznania subwencji, w warunkach porównywalnych, natomiast granicę maksymalnego wzrostu wysokości subwencji – na poziomie 106% wysokości subwencji z roku poprzedzającego rok przyznania subwencji, w warunkach porównywalnych. Pozwoliło to na zabezpieczenie w roku 2024 stabilności finansowej nadzorowanych podmiotów przy jednoczesnym zachowaniu mechanizmów różnicujących wysokość subwencji dla podmiotów osiągających najwyższe i najniższe wartości parametrów ilościowo-jakościowych uwzględnianych w poszczególnych składnikach algorytmu podziału subwencji. Należy podkreślić, że stosowany mechanizm zobiektywizowanego podziału środków na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego, o których mowa w art. 365 pkt 1 lit. a–c oraz pkt 2 lit. a–d i g ustawy, wyklucza indywidualne podejście do podmiotów nadzorowanych przez Ministra, zabezpieczając przed ryzykiem nierównego traktowania czy faworyzowania jednostek. Jednocześnie ustawodawca przewidział możliwość zwiększenia subwencji poprzez możliwość zastosowania instrumentów pozwalających na wsparcie podmiotów w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 368 ust. 8 oraz art. 368 ust. 9 ustawy. Przywołane przepisy pozwalają Ministrowi na zwiększenie wysokości subwencji ustalonej na podstawie algorytmu, uwzględniając szczególne potrzeby nadzorowanych podmiotów związane z kształceniem lub działalnością naukową oraz wysokość środków finansowych pozostających w jego dyspozycji. Tylko w 2024 roku z tytułu ww. zwiększeń Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku uzyskała dodatkowe środki w wysokości 14 878 556 zł. Podsumowując, wysokość środków finansowych przekazywanych publicznym uczelniom akademickim zależna jest od wysokości środków przeznaczonych na finansowanie szkolnictwa wyższego w ustawie budżetowej oraz osiągniętym przez uczelnie parametrom działalności uwzględnianym w algorytmie. Ze względu na redukcję udziału stałej przeniesienia w subwencji do 25%, jej wpływ na wysokość subwencji znacząco się zmniejszył przy jednoczesnym zwiększeniu znaczenia pozostałych parametrów działalności uczelni. Z wyrazami szacunku, z upoważnienia Ministra Nauki Marek Gzik Sekretarz Stanu

Interpelacja w sprawie niedofinansowania uczelni wyższych w związku z tzw. stałą przeniesienia

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji