Interpelacja w sprawie narastającego problemu antybiotykooporności oraz monitorowania obecności bakterii opornych w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych

Szanowna Pani Minister,

w ostatnich latach coraz większe zaniepokojenie środowisk naukowych i medycznych budzi narastający problem antybiotykooporności, uznawany obecnie za jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego na świecie. Zjawisko to polega na stopniowej utracie skuteczności antybiotyków w wyniku przystosowywania się bakterii do ich działania, co prowadza do sytuacji, w której standardowe metody leczenia przestają być efektywne.

Szczególnie niepokojące są wyniki badań wskazujące na obecność bakterii opornych na antybiotyki w środowisku, w tym w ściekach szpitalnych. W publikacjach naukowych zwraca się uwagę, że placówki ochrony zdrowia mogą stanowić istotne źródło emisji drobnoustrojów opornych do środowiska, co stwarza ryzyko ich dalszego rozprzestrzeniania się poza systemem ochrony zdrowia. Zjawisko to ma charakter systemowy i dotyczy nie tylko pojedynczych placówek, lecz całego systemu gospodarowania odpadami medycznymi i ściekami.

Problem antybiotykooporności jest również regularnie podnoszony przez instytucje międzynarodowe, w tym Światową Organizację Zdrowia, która wskazuje, że bez podjęcia zdecydowanych działań może on w najbliższych dekadach doprowadzić do sytuacji, w której nawet rutynowe zabiegi medyczne będą obarczone wysokim ryzykiem powikłań i zgonów. W tym kontekście przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się bakterii opornych powinno być traktowane jako element bezpieczeństwa zdrowotnego państwa.

W Polsce temat ten pojawia się stosunkowo rzadko w debacie publicznej, co nie oznacza, że skala problemu jest mniejsza. Wręcz przeciwnie – brak szerokiej dyskusji może wskazywać na niedostateczny poziom monitoringu oraz niewystarczającą transparentność danych dotyczących rozprzestrzeniania się bakterii opornych, w tym w środowisku pozaszpitalnym.

W szczególności zasadne jest pytanie o sposób monitorowania ścieków pochodzących z placówek ochrony zdrowia, które mogą stanowić istotny wektor transmisji bakterii opornych do środowiska naturalnego. Brak skutecznego nadzoru w tym obszarze może prowadzić do rozprzestrzeniania się zagrożeń epidemiologicznych w sposób trudny do kontrolowania.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w Polsce prowadzony jest systemowy, ogólnokrajowy monitoring zjawiska antybiotykooporności, a jeśli tak – jakie instytucje są za niego odpowiedzialne oraz jakie dane są w jego ramach zbierane?
2. Czy prowadzone są badania dotyczące obecności bakterii opornych na antybiotyki w ściekach pochodzących z placówek ochrony zdrowia, a jeśli tak – jakie są ich wyniki?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi dotyczącymi skali zanieczyszczenia środowiska bakteriami opornymi pochodzącymi ze szpitali i innych podmiotów leczniczych?
4. Jak wygląda system nadzoru nad gospodarką ściekową w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w zakresie eliminowania drobnoustrojów opornych?
5. Czy istnieją szczegółowe regulacje dotyczące oczyszczania ścieków medycznych pod kątem obecności bakterii opornych na antybiotyki?
6. Jakie instytucje odpowiadają za kontrolę i egzekwowanie tych przepisów oraz jak często przeprowadzane są kontrole w tym zakresie?
7. Czy w Polsce funkcjonuje krajowa strategia przeciwdziałania antybiotykooporności, a jeśli tak – jakie są jej główne założenia i stopień realizacji?
8. Jakie środki finansowe zostały przeznaczone na działania związane z przeciwdziałaniem antybiotykooporności w latach 2023-2026?
9. Czy prowadzone są programy edukacyjne skierowane do personelu medycznego oraz społeczeństwa w zakresie racjonalnego stosowania antybiotyków?
10. Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia nadużywania antybiotyków w systemie ochrony zdrowia?
11. Czy Ministerstwo Zdrowia współpracuje w tym zakresie z innymi resortami, w szczególności z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, w kontekście ochrony środowiska przed rozprzestrzenianiem się bakterii opornych?
12. Czy planowane jest wprowadzenie nowych rozwiązań legislacyjnych mających na celu ograniczenie ryzyka rozprzestrzeniania się antybiotykooporności w Polsce?