w sprawie funkcjonowania Krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych

Szanowny Panie Ministrze,

Krajowy program renaturyzacji wód powierzchniowych jest jednym z działań ujętych w aktualizacji planów gospodarowania wodami i stanowi realizację wymagań Ramowej Dyrektywy Wodnej. Stanowi tym samym odpowiedź na pilne potrzeby poprawy stanu wód powierzchniowych w Polsce.

Głównym celem wdrożenia programu miało być wskazanie krytycznych obszarów pilnie wymagających renaturyzacji, w których działania renaturyzacyjne, przyczyniające się do przywrócenia ciekom i zbiornikom wodnym, w mniejszym lub większym stopniu przekształconym przez człowieka, stanu zbliżonego do naturalnego, powinny zostać zrealizowane w pierwszej kolejności.

Coraz wyraźniejszy jest głos naukowców wskazujący, że renaturyzacja wód powierzchniowych jest działaniem koniecznym i kluczowym z punktu widzenia zwiększenia retencji naturalnej. Według ekspertów należy ją realizować za pomocą środków mających na celu ochronę zasobów wodnych przez przywracanie lub utrzymanie naturalnych ekosystemów. Potrzebę takich działań widzimy każdego dnia, nie tylko w okresach suszy hydrologicznej. Tylko one w znacznym stopniu mogą przyczynić się do zmniejszenia strat ponoszonych przez społeczeństwo, środowisko i gospodarkę kraju na skutek zmian klimatu, stanowiąc jedną z możliwości adaptacji do zmian klimatu.

W 2020 r. zakończono opracowanie krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych. Miał on obejmować poprawę retencji korytowej, dolinowej, normalizację stosunków wodnych w zlewni, renaturalizację mokradeł i torfowisk, przywracanie ciągłości i różnorodności hydromorfologicznej cieków i jezior. Działania te miały wpłynąć na poprawę odporności, czyli adaptację ekosystemów i ciągłość dostarczanych przez nie usług ekosystemowych oraz na zmniejszenie ryzyka powodziowego i łagodzenie skutków suszy.

Krajowy program renaturyzacji wód powierzchniowych stanowił punkt wyjścia do zaplanowania na potrzeby drugiej aktualizacji planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy działań prośrodowiskowych z zakresu poprawy stanu hydromorfologicznego wód powierzchniowych. Niestety w 2020 roku prace nad tym programem stanęły.

W związku z powyższym i coraz większym ryzykiem zaprzepaszczenia dotychczas przeprowadzonych badań i analiz zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo będzie realizowało Krajowy program renaturyzacji wód powierzchniowych w zakresie ustalonym w 2020 roku? Jeżeli tak, jakie działania zostaną podjęte w tym obszarze w najbliższych miesiącach?
2. Głównym celem Krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych było zaproponowanie obszarów, w których działania renaturyzacyjne powinny zostać zrealizowane w pierwszej kolejności. Czy przeprowadzone w przeszłości badania pilotażowe, którymi objęto 17 przypadków rzecznych, 5 jeziornych i po jednym przypadku dla wód przejściowych i przybrzeżnych, będą kontynuowane na tych zbiornikach i ciekach? Jeżeli tak, w jakim terminie zostaną one zrealizowane i jaki zakres prac będą obejmować?
3. Czy jezioro Rudno, zwane również Jeziorem Jesieńskim, położone na terenie województwa lubuskiego i województwa wielkopolskiego, pierwotnie włączone do działań w ramach Krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych, nadal podlega temu programowi? Jeżeli tak, jakie działania służące poprawie stanu hydromorfologicznego tego jeziora zostały podjęte?
4. Jezioro, o którym mowa w pytaniu 3, wymaga przeprowadzenia pilnych prac zapobiegających m.in. dalszej eutrofizacji jeziora, rozwojowi organizmów fitoplanktonowych, wyczerpywaniu się zasobów tlenu i wzrostowi ładunku pierwiastków biogennych. Czy w ramach programów związanych z działaniami renaturyzacyjnymi to jezioro może liczyć na jakąkolwiek pomoc i podjęcie działań zmierzających do uregulowania jego stanu fizykochemicznego?
5. Które jednostki są odpowiedzialne za realizację Krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych? Ze środków których programów rządowych realizowane są zadania w ramach tego programu?

Z poważaniem

dr Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP